Λόγος του Αγίου πατρός Ιωάννου του Χρυσοστόμου περί σχισμάτων και σχισματικών.

Η αντιμετώπιση του σχίσματος

Του Ζήση Τσιότρα, Θεολόγου - Παιδαγωγού

Το να αναμένει κανείς να βρει ειρήνη και αταραξία στην Εκκλησία του Χριστού είναι μια απάτη. Απ' τις αρχές της ιδρύσεώς Της βρίσκεται αενάως μαχομένη. Μαχεται με τις δυνάμεις και εξουσίες του σκότους, για να εγκαθιδρύσει τη Βασιλεία του Χριστού στη Γη. Ολόκληρη η πολυτάραχη ιστορία της βεβαιώνει τούς ανωτέρω ισχυρισμούς. Ο ίδιος ο Κυριος μας είπε. « Ανάγκη ελθείν τα σκάνδαλα ίνα οι δόκιμοι φανεροί γένονται».

Για αρκετούς Χριστιανούς είναι εντελώς αδιάφορο σε ποια Εκκλησία θα λειτουργηθούν. Γι' αυτό και συχνά ακούμε τη φράση· «Σ' όποια εκκλησία και να βρεθείς, να πας να εκκλησιαστής, αρκεί να είναι με το Παλαιό». Αλλοι πάλι προχωρούν και σε θεολογική θεμελίωση και λένε· «Μα έχουμε την ίδια πίστη, τα ίδια μυστήρια!». Συχνά ακούγεται επίσης και η φράση· « Εμείς (εννοεί οι λαϊκοί) είμαστε ενωμένοι. Εσείς οι επίσκοποι είστε διηρημένοι». Ποσο όμως αυτές οι απόψεις είναι ορθές; Ποσο συμβαδίζουν και συμφωνούν με τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων και των αποστόλων; Ωφελεί άραγε μια τέτοια στάση την Εκκλησία η την ζημιώνει; Σ' αυτά τα ερωτήματα έρχεται να απαντήσει ένας λόγος του Χρυσορρήμονος Ιωάννου. Σ' αυτόν τον λόγο, όπως θα δούμε παρακάτω ο ιερός Χρυσόστομος δίνει θαυμαστές κατευθύνσεις και συμβουλές για να γίνουμε εν τέλει όχι μόνον χρήσιμοι στην Εκκλησία, αλλά και γενναίοι υπερασπιστές της. Ποιός άλλος θα της δώσει χείρα βοηθείας για να νικήσει και να λαμπρυνθεί αν όχι τα γνήσια τέκνα της που ποτίζονται και τρέφονται απ' το άδολο γάλα της; Ας τον παρακολουθήσουμε.

Κατά σχισματικών αποσχιζόντων εαυτούς της Εκκλησίας παρόλο που έχουμε την ίδια πίστη, πράττοντας άνομα και ακανόνιστα (Λογος ΙΑ΄. Ρ.G. Τομος 62 σελίδα 79)

«Εν σώμα και εν Πνεύμα, καθώς και εκλήθητε εν μια ελπίδι της κλήσεως υμών· εις Κυριος, μια πίστις εν βάπτισμα· εις Θεός Πατήρ πάντων, ο επί πάντων, και δια πάντων, και εν πάσι. Ενί δε εκάστω ημών εδόθη η χάρις κατά το μέτρο της δωρεάς του Χριστού.»

Αγάπη ζητά από μας ο Απόστολος Παύλος. Αγάπη όχι την οποιαδήποτε, αλλά αυτήν η οποία μας συνενώνει μεταξύ μας αδιάσπαστα, που μας συνενώνει με ακρίβεια σαν μέλος προς μέλος. Η αγάπη είναι αυτή που κατορθώνει τα μεγάλα καλά. Είμαστε ένα σώμα όταν συμπαθούμε ο ένας τον άλλο. Οταν δεν φθονούμε τα αγαθά του αδελφού μας, αλλά χαιρόμαστε γι' αυτά. Οταν όμως είμαστε ένα σώμα θα είμαστε κι ένα πνεύμα, εκτός αν είναι κάποιος φίλος και αιρετικών. Οσοι λάβαμε ένα πνεύμα και ποτισθήκαμε από μία πηγή δεν πρέπει να διχογνωμούμε.

«Καθώς εκλήθητε εν μια ελπίδι της κλήσεως υμών»

Ο Θεός μας κάλεσε όλους για τα ίδια. Δεν έδωσε σε άλλον λιγότερα και σε άλλον περισσότερα. Σε όλους χάρισε αθανασία, σ' όλους ζωη αιώνια, σ' όλους δόξα αθάνατη, σ' όλους αδελφότητα, σ' όλους κληρονομία· κοινή κεφαλή έγινε σε όλους.

«Εις Κυριος, μια πίστις, εν βάπτισμα»

Εις Θεός και Πατήρ πάντων, ο επί πάντων και δια πάντων, και εν πάσιν αυτός. Να η ελπίδα της κλήσεώς μας. « Ο επί πάντων», δηλαδή ο υπεράνω όλων· «και δια πάντων» δηλαδή εκείνος που προνοεί και διοικεί. «Και εν πάσιν υμίν», δηλαδή αυτός που κατοικεί σε όλους μας. Αν και αυτό είναι γνώρισμα κυρίως του Υιού. Αν, λοιπόν, η κατοίκηση του Υιού στις καρδιές των ανθρώπων είναι ένδειξη ότι ο υιός είναι κατώτερος του πατρός (όπως ισχυρίζονται κάποιοι αιρετικοί), τότε δεν θα έλεγε το ίδιο και για τον Πατέρα εδώ.

«Ενί δε εκάστω ημών εδόθη η Χαρις κατά το μέτρον της δωρεάς του Χριστού»

Τα σπουδαιότερα και τα πιο κεφαλαιώδη είναι ίσα και κοινά σε όλους τούς πιστούς. Δηλαδή το βάπτισμα, η σωτηρία δια της πίστεως, το ότι έχουμε τον Θεο Πατέρα, το ότι μετέχουμε όλοι του αυτού Πνεύματος. Βεβαια άλλος έλαβε πέντε τάλαντα, άλλος δύο. Παντως και η ευθύνη είναι ανάλογη. Οποιος έλαβε τα πέντε τάλαντα, πέντε θα του ζητηθούν κι όποιος έλαβε δύο, δύο. Ολα όμως δόθηκαν «προς καταρτισμό των αγίων, εις έργο διακονίας, εις οικοδομήν του σώματος του Χριστού».

« Εν ω έθετο υμάς το πνεύμα το άγιον επισκόπους ποιμαίνειν την Εκκλησίαν του Κυρίου. Αυτός έδωκε τη Εκκλησία τούς μεν αποστόλους, τούς δε προφήτας»

Πρώτον αποστόλους διότι αυτοί τα είχαν όλα. Δεύτερον προφήτες· διότι υπήρχαν μερικοί οι οποίοι δεν ήταν απόστολοι, ήταν όμως προφήτες, όπως ο Αγαβος. Τρίτον ευαγγελιστάς. Αυτοί οι οποίοι δεν περιόδευαν σε διάφορα μέρη, αλλά εκήρυτταν το ευαγγέλιο, όπως η Πρίσκιλλα και ο Ακύλας. Ποιμένες και διδασκάλους. Εκείνους που είχαν στην ευθύνη τους ολόκληρο έθνος.

«Προς καταρτισμόν των αγίων, εις έργον διακονίας, εις οικοδομήν του σώματος του Χριστού»

Βλέπεις το αξίωμα; Ο καθένας οικοδομεί, ο καθένας καταρτίζει, ο καθένας διακονεί. «Μεχρις ου καταντήσομεν, οι πάντες εις την ενότητα της πίστεως, και της επιγνώσεως του Υιού του Θεού, εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Μεχρις ότου φθάσωμε όλοι στην ενότητα της πίστεως και της πλήρους γνώσεως του Υιού του Θεού, εις άνδρα τέλειον, στο μέτρο του τελείου αναστήματος του Χριστού. Μετρον ηλικίας εδώ εννοεί την τελεία επίγνωση. Οπως ακριβώς ο άνδρας έχει στέρεο νου, ενώ οι νεαροί περιφέρονται με το νου μια εδώ και μια εκεί έτσι συμβαίνει και με τούς πιστούς «Εις την ενότητα της πίστεως». Δηλαδή έως ότου φθάσουμε να έχουμε όλοι μια πίστη. Τούτο είναι ενότητα πίστεως, όταν όλοι είμαστε ένα, όταν όλοι γνωρίζουμε όμοια καλά τι μας συνδέει. Μεχρι τότε είναι ανάγκη να εργαζόμεθα.

Εαν έλαβες χάρισμα να οικοδομείς τούς άλλους, πρόσεχε μην καταστρέψεις τον εαυτόν σου, φθονώντας τον αδελφόν σου. Σε ετίμησε ο Θεός και σε έταξε να καταρτίζεις και να οικοδομείς τον άλλον. Και ο απόστολος βεβαίως γι' αυτό το σκοπό είναι απόστολος, και ο προφήτης για τον ίδιο σκοπό προφητεύει και πείθει, και ο ευαγγελιστής ευαγγελίζονταν και ο ποιμένας και ο διδάσκαλος. Ολοι ένα έργο είχαν αναλάβει. Οταν όλοι όμοια πιστεύουμε, τότε υπάρχει ενότης. Διότι, όταν λέγει «άνδρα τέλειον», αυτό εννοεί να πιστεύουμε όλοι όμοια.

« Ινα μηκέτι ώμεν νήπιοι»

Για να μην είμαστε ποτέ πια νήπιοι. Αυτό το λίγο που λάβαμε, να το κατέχουμε μετά πάσης φροντίδος. Με σταθερότητα και βεβαιότητα. « Ινα μηκέτι». Το «Μηκέτι» φανερώνει, ότι παλαιότερα έπαθαν τα ίδια και συμπεριλαμβάνει ο μακάριος Παύλος και τον εαυτό του και στην συνέχεια της διηγήσεως το διορθώνει. Δια τούτο τόσοι πολλοί οικοδόμοι συνέβαλαν για να μην ταλαντεύεται η οικοδομή. Να μην περιφέρεται. Να είναι στερεωμένοι οι λίθοι. Των νηπίων είναι γνώρισμα το να κλυδωνίζονται, να περιφέρονται και να αμφιταλαντεύονται.

« Ινα μηκέτι ωμεν νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι, και περιφερόμενοι παντί ανέμω της διδασκαλίας, εν τη Κυβεία των ανθρώπων, εν πανουργία προς την μεθοδείαν της πλάνης»

Λεγοντας «και περιφερόμενοι παντί ανέμω» φανέρωσε τον κλονισμό, την τροπή. Εδειξε σε ποιό κίνδυνο βρίσκονται οι ψυχές που διστάζουν.

«Παντί ανέμω εν τη Κυβεία των ανθρώπων, εν πανουργία προς την μεθοδείαν της πλάνης»

Κυβευταί είναι αυτοί που παίζουν τούς πεσσούς, τα ζάρια. Αυτοί είναι οι πανούργοι, όταν πέσουν στα χέρια τους κάποιοι αφελέστεροι, καθόσον μετατοπίζουν και αναποδογυρίζουν τα πάντα.

« Αληθεύοντες εν αγάπη, αυξήσωμεν εις αυτόν τα πάντα, ος έστιν η κεφαλή ο Χριστός, εξ ου παν το σώμα, από του Χριστού συναρμολογούμενον και συμβιβαζόμενον δια πάσης αφής της επιχορηγίας, κατ' ενέργειαν εν μέτρω ενός εκάστους μέλους, την αύξησιν του σώματος ποιείται εις οικοδομήν εαυτού εν αγάπη».

Πολύ ασάφεια στην ερμηνεία, διότι θέλησε να τα πει όλα μαζί. Αυτό που λέει, σημαίνει το εξής· Οπως ακριβώς το πνεύμα μέσω του εγκεφάλου και των νεύρων μεταφέρει τις εντολές του σ' όλα τα μέλη του σώματος, έτσι και ο Χριστός χορηγεί τα χαρίσματά του στις ψυχές που είναι ενωμένες μαζί του σαν μέλη του και φροντίζει για την αύξηση του καθενός, ανάλογα με τη δεκτικότητά του.

« Εν αγάπη»

Για ποιο λόγο όμως πρόσθεσε τη φράση; Διότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να κατέλθει το άγιον πνεύμα. Οπως ακριβώς, εάν τύχει να αποκοπεί το χέρι από το σώμα· και το πνεύμα, η εντολή, που ξεκινά από τον εγκέφαλο και πηγαίνει προς το χέρι μη βρίσκοντάς το, δεν βγαίνει από το σώμα τρυπώντας το, για να πάει να βρει το χέρι· έτσι και εδώ ο Χριστός δεν ευλογεί, δεν δίνει τη χάρη Του, εάν δεν είμαστε συνδεδεμένοι στο σώμα του Χριστού, την Εκκλησία, με αγάπη.

Ολα αυτά τα είπε ο μακάριος Παύλος για να έχουμε ταπεινοφροσύνη. Ωστε όχι μόνο πρέπει να είμαστε ενωμένοι με το σώμα, αλλά και να είμαστε στη θέση που μας ταιριάζει, την οποία αν την υπερβούμε δεν είμαστε ενωμένοι, δεν δεχόμαστε το Πνεύμα. Η δεν βλέπεις, όταν τυχαίνει και μετατοπίζονται τα οστά και ξεφεύγουν από τον τόπο τους, πως ολόκληρο το σώμα πάσχει και κινδυνεύει και το απειλεί ακόμη και ο θάνατος; Αυτό σημαίνει «Συναρμολογούμενον και συμβιβαζόμενον». Ωστε το κάθε μέλος πρέπει να μένει στη θέση του και να μην πηδά σ' αυτήν που δεν του ταιριάζει. Εννόησε τι σημαίνει. Εσύ ενώσου με το σώμα κι εκείνος άνωθεν επιχορηγεί. Οπως ακριβώς στο σώμα υπάρχουν όργανα που το καθένα δέχεται αυτά που του ταιριάζουν, έτσι και στο Πνεύμα, γιατί η ρίζα ο Χριστός βρίσκεται άνωθεν. Οπως η καρδιά είναι δοχείο του Πνεύματος, το συκώτι του αίματος, η σπλήνα της χολής κ.λπ. Ετσι και ο Θεός έφτιαξε τον άνθρωπο, τιμώντας τον υπερβολικά και μη θέλοντας να απέχει απ' αυτόν. Την αιτία αυτός την εθέσπισε κι εμάς μας κατέστησε συνεργούς. Τον ένα τον τοποθέτησε σ' αυτό το έργο, τον άλλο στο άλλο. Παράδειγμα, οι απόστολοι μοιάζουν με τα αιμοφόρα αγγεία, που είναι σπουδαιότατα όργανα για την ζωη του σώματος δεχόμενοι ως αγωγοί απ' τον Χριστό τα πάντα. Οπως οι φλέβες και οι αρτηρίες μεταφέρουν το αίμα έτσι και οι απόστολοι το λόγο του Θεού που παρέχει ζωη αιώνια. Ο προφήτης προλέγει τα μέλλοντα και ο Λογος του Θεού τα πραγματοποιεί. Αυτός τοποθέτησε τα μέλη, αυτός χορηγεί ζωη σε αυτά, προς το σκοπό να καταρτίσουν τούς αγίους, για το έργον της διακονίας. Η αγάπη λοιπόν, ανοικοδομεί, μας συκολλά μεταξύ μας, μας συναρμόζει και μας στερεώνει.

Εαν θέλουμε να απολαμβάνουμε την παρηγοριά και την βοήθεια του Αγίου Πνεύματος πρέπει να είμαστε στενά συνδεδεμένοι μεταξύ μας και με την κεφαλή. Δυο διαιρέσεις μπορούν να συμβούν στο εκκλησιαστικό σώμα. Μια μεν όταν ψυχρανθεί η αγάπη και δεύτερη όταν τολμήσουμε να κάνουμε άπρεπα, ανάξια και αντικανονικά σ' εκείνο το σώμα. Και με τις δύο αυτές διαιρέσεις χωρίζουμε τον εαυτό μας από το πλήρωμα της εκκλησίας. Εάν δε εμείς, που έχουμε ταχθή να οικοδομούμε και άλλους εις αυτό, πρώτοι γινώμεθα εμείς αίτιοι δια ν' αποσχίζονται από αυτήν, τι δεν θα πάθωμε;

«Τιποτα δεν μπορεί να διαιρέσει την Εκκλησία, τόσο εύκολα όπως η φιλαρχία. Τιποτα δεν παροξύνει το Θεο περισσότερο, όσο το να διαιρεθεί η Εκκλησία. Απειρα καλά να έχουμε κάνει δεν θα καταδικασθούμε λιγότερο εμείς που κατατεμαχίζουμε το εκκλησιαστικό σώμα, από αυτούς που διαμέλισαν το σώμα του Χριστού. Οι σταυρωταί τότε ωφέλησαν ολόκληρη την οικουμένη, αν και δε το έκαναν γι' αυτόν το σκοπό. Τα σχίσματα όμως δεν έχουν τίποτα το χρήσιμο να προσφέρουν παρά μόνο βλάβη.

Αυτά δεν ειδώθηκαν μόνο για τούς επισκόπους και ιερείς τούς άρχοντας της εκκλησίας, αλλά και για τούς αρχομένους, το ποίμνιο. Καποιος δε άγιος άνδρας είπε κάτι που φαίνεται τολμηρό, πλην όμως το είπε. Και ποιο είναι αυτό; «Ούτε το αίμα του μαρτυρίου δεν μπορεί να εξαλείψει την αμαρτία αυτή». Πες μου, σε παρακαλώ, για ποιού το όνομα χύνεις το αίμα σου; Οχι για του Χριστού την δόξα; Εσύ που θυσιάζεις την ψυχή σου για τον Χριστό, πως εξολοθρεύεις την Εκκλησία, υπέρ της οποίας ο Χριστός θυσιάστηκε; Ακουσε τον Παύλο που λέγει· «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, διότι έδιωξα την Εκκλησίαν του Θεού, και επόρθουν αυτήν». Δεν είναι μικρή αυτή η βλάβη από αυτές που προξενούν οι εχθροί, αλλά πολύ μεγαλύτερη. Ο εξωτερικός πόλεμος την αναδεικνύει και λαμπρότερη. Ο πόλεμος όμως ο εσωτερικός που προέρχεται απ' τα παιδιά της την κατεξευτελίζει και μπροστά στούς ίδιους τούς εχθρούς της. Ισχυρίζονται οι εχθροί της, ότι η χριστιανική πίστη είναι μια μεγάλη απάτη και σαν απόδειξη φέρνουν τα τέκνα τους. Αυτά αν και γεννήθηκαν σ' αυτήν, και ανατράφηκαν από αυτήν, και έμαθαν με ακρίβεια τα απόρρητα μυστήριά της, μεταβλήθηκαν ξαφνικά σε εχθροί της.

Αυτά τα λέω για εκείνους που αδιάφορα ακολουθούν εκείνους που σχίζουν την Εκκλησία. Εάν μεν είχαν διαφορετικά δόγματα, άλλη πίστη και γι' αυτό το λόγο δεν έπρεπε να αναμειγνύεσθε μαζί τους, πολύ περισσότερο δεν πρέπει να αναμειγνύεσθε τώρα που φρονούν τα ίδια, που έχουν την ίδια πίστη. Για ποιο λόγο; Διότι αιτία είναι η φιλαρχία.

Δεν γνωρίζετε τι έπαθαν οι οπαδοί του Κορέ, του Δαθάν και του Αβειρών; Και όχι μόνον αυτοί αλλά και οι μετά από αυτούς. Τι λες ότι η πίστις είναι ίδια; Οτι κι εκείνοι ορθόδοξοι είναι; Τοτε για ποιο λόγο δεν είναι μαζί μας;

«Εις Κυριος, μια πίστις, εν βάπτισμα».

Εαν αυτά που κάνουν εκείνοι είναι και ορθά· τα δικά μας είναι λανθασμένα· εάν όμως τα δικά μας είναι ορθά, τότε τα δικά τους είναι λανθασμένα. «Νηπιοι είστε, λέγει ο απόστολος Παύλος, κλυδωνιζόμενοι παντί ανέμω». Τι νομίζεις ότι αρκεί αυτό το να λες ότι είναι ορθόδοξοι; Τα εχέγγυα της χειροτονίας που έχουν φύγει και χάθηκαν; Και ποιο είναι το όφελος όλων των άλλων εάν η χειροτονία δεν είναι εξακριβωμένη; Δεν έγινε με τρόπο κανονικό; Οπως ακριβώς μαχόμεθα για την πίστη έτσι πρέπει να μαχόμεθα και γι' αυτήν τη χειροτονία. Επειδή, εάν είναι δυνατόν στον καθένα να χειροτονεί όπως οι παλαιοί κι έτσι να γίνονται ιερείς, ας γνωρίζετε ότι μάταια οικοδομήθηκε τούτο το θυσιαστήριο. Ματαιο το πλήρωμα της Εκκλησίας. Ματαιο το πλήθος των ιερέων. Ας τα καταργήσουμε αυτά κι ας τα καταστρέψουμε. Μη γένοιτο, λέγει. Εσείς τα κάνετε αυτά και λέτε μη γένοιτο; Πως λες μη γένοιτο, τη στιγμή που ήδη έχουν γίνει; Εγώ το λέω και το επιβεβαιώνω αποσκοπώντας όχι στο δικό μου συμφέρον αλλά στη δική σας σωτηρία. Εάν όμως κάποιος αδιαφορεί, αυτός θα δώσει λόγο. Εάν αυτά δεν σας ενδιαφέρουν, εμάς όμως μας ενδιαφέρουν. Εγώ εφύτευσα Απολλώς επότισεν αλλ' ο Θεός ηύξανε.

Πως θα αποφύγουμε τις ειρωνείες των αθέων. Διότι εάν μας κατηγορούν για τις αιρέσεις γι' αυτά εδώ τι θα πουν; Εάν έχουμε τα ίδια δόγματα, τα ίδια μυστήρια, για ποιο λόγο (έχουμε χωριστές Εκλησίες;). Βλέπετε, λοιπόν, ότι τα πάντα τα κυρίευσε η κενοδοξία, η φιλαρχία και η απάτη; Απογύμνωσή τους απ' το πλήθος του κόσμου και θα είναι ένα τίποτα. Κτύπησε κι εξολόθρευσε τη νόσο που διαφθείρει τον όχλο.

Θελετε να σας πω τι λένε για την πόλη μας; Ποσο εύκολα μας διαβάλλουν; «Καθένας που ψάχνει για οπαδούς είναι εύκολο να τούς βρει και δεν θα του λείψουν». Ω πόσο αξιογέλαστο πράγμα. Ποση ντροπή; Ακούστε κι άλλα αίσχη. Αν κάποιοι φύγουν από εμάς και μεταπηδήσουν προς τα χειρότερα και πρόκειται να τιμωρηθούν με κάποιο επιτίμιο, πολύς ο τρόμος, πολύς ο φόβος από παντού. Μηπως μεταπηδήσει, μήπως σταθεί με εκείνους. Χιλιες φορές να μεταπηδήσει και να είναι μαζί τους. Δεν λέω για όσους έχουν πλανηθεί, αλλά για αυτόν που δεν έχει παρασυρθεί σ' αυτή την κατάσταση και παρ' όλα αυτά θέλει να προσχωρήσει στούς σχισματικούς, ας το κάνει. Πονώ και κόπτομαι και οδύρομαι και καίγονται τα σπλάχνα μου, διότι είναι σαν να χάνω κάποιο μέλος του σώματός μου. Ομως δεν πονώ τόσο όσο όταν αναγκάζομαι να κάνω κάτι που δεν πρέπει.

Δεν σας επιβάλλουμε την πίστη αγαπητοί, ούτε κατά τρόπο δεσποτικό σας διατάζω. Χειροτονηθήκαμε για να σας διδάσκουμε το θείο λόγο κι όχι για εξουσία και δεσποτισμό. Παρακινώντας σας στο καλό το κάνουμε σαν σύμβουλοί σας. Ο συμβουλεύων λέγει αυτά που πρέπει, αλλά δεν αναγκάζει τον ακροατή. Τον αφήνει ελεύθερο. Σ' αυτό μόνο είναι υπεύθυνος, αν δεν τούς ενημερώσει. Γι' αυτό κι εμείς τα είπαμε όλα αυτά για να μη βρεθεί κανένας και πει την ημέρα εκείνη της κρίσεως ότι· «Ουδείς μας τα είπε. Κανένας δεν μας τα εξήγησε. Τα αγνοούσαμε. Νομίζαμε ότι είναι μηδαμινό το αμάρτημα».

Γι' αυτό το λέγω και διαμαρτύρομαι, διότι το να σχίσεις την Εκκλησία δεν είναι μικρότερο κακό από το να πέσεις σε αίρεση. Πες μου αν κάποιος κυβερνάται από κάποιον βασιλιά και δεν φεύγει να συνταχθεί με κάποιον άλλον, αλλά αρπάζει την αλουργίδα, το βασιλικό μανδύα, την κατεβάζει από την περόνη και την σχίζει σε πολλά τεμάχια, άραγε θα τιμωρούνταν λιγότερο από εκείνους που συντάχθηκαν με άλλον βασιλιά; Η αν έπιανε τον βασιλιά του από τον λαιμό, τον έσφαζε και διαμέλιζε το σώμα του, ποια τιμωρία θα του ήταν αντάξια; Εάν στον βασιλέα που είναι κι αυτός άνθρωπος σαν εσένα, έκανες τέτοια πράγματα και γι' αυτό θα σου άξιζε η μεγαλύτερη τιμωρία, αυτός που σφαγιάζει τον Χριστό και τον διαμελίζει ποιάς γεένης θα είναι άξιος; Αυτής με την οποία τον απειλεί; Εγώ νομίζω ότι του αξίζουν πολύ χειρότερα.

Να τα μεταφέρετε αυτά που σας λέω και σ' αυτές που απουσιάζουν, διότι ως επί το πλείστον αυτό το ελάττωμα είναι των γυναικών. Πεστε τες το παράδειγμα αυτό και φοβήστε τες. Εάν μερικοί νομίζουν ότι μ' αυτόν τον τρόπο μας θλίβουν και μας εκδικούνται, ας γνωρίζουν ότι μάταια προσπαθούν. Εάν θέλουν να μας εκδικηθούν, θα τούς δείξω εγώ τον τρόπο με τον οποίο θα μας βλάψουν χωρίς να βλαφτούν οι ίδιοι. Μάλλον όχι χωρίς να βλαφτούν αλλά να βλαφτούν λιγότερο. Ραπισε, κτύπησέ με, φτύσε με δημόσια όταν με συναντήσεις, πλήγωσέ με. Εάν φρίττεις, που σου λέω να κτυπήσεις εμένα. Οταν κατασπαράσσεις τον Δεσπότη σου δεν φρίττεις; Καταξεσχίζεις τα Δεσποτικά μέλη και δεν τρέμεις; Η Εκκλησία είναι οικεία πατρική. Ενα σώμα κι ένα πνεύμα. Αλλά θέλεις να πολεμήσεις εμένα; Μεχρι εμένα στάσου. Διατί αντί για μένα πολεμάς τον Χριστό; Μάλλον γιατί κλωτσάς κατά των καρφιών; Πουθενά, βέβαια η εκδίκησις δεν είναι καλή, όμως το να σου φταίει άλλος και να επιτίθεσαι σε άλλον είναι φοβερό.

Από μένα αδικήθηκες; Γιατί λυπείς αυτόν που δεν σε αδίκησε; Αυτό είναι δείγμα παραφροσύνης. Δεν θέλω να ειρωνευτώ μ' αυτά που θα σας πω αλλά να σας πω αυτά που νιώθω και αισθάνομαι. Για τον καθένα που πικράθηκε μαζί μου και γι' αυτό το λόγο εκκλησιάζεται αλλού, θα προτιμούσα να με γεμίσετε πληγές κατά πρόσωπο να με γυμνώσετε και να με μαστιγώσετε είτε δικαίως είτε αδίκως με κατηγορείται και να ξεχύσετε πάνω μου όλη την οργή παρά να τολμήσετε αυτά που αποτολμάτε. Εάν γινόταν αυτό θα ήταν τιποτένιο, διότι ότι πάσχει, το πάσχει άνθρωπος μηδαμινός και ανάξιος λόγου. Αλλωστε αν παρακαλούσα το Θεο εγώ ο αδικημένος και υβριζόμενος θα σας συγχωρούσε τα αμαρτήματα. Οχι επειδή έχω τέτοια παρρησία, αλλά επειδή ο αδικημένος όταν προσεύχεται γι' αυτόν που τον αδίκησε εισακούγεται πολύ. « Αν εις άνθρωπον τις αμάρτη προσεύξοντα περί αυτού». (Α´ Βασιλ. 2.25). Αν αμαρτήσει άνθρωπος εναντίον ανθρώπου, ο Θεός θα δεχθεί μεσιτία γι' αυτόν. Και αν δεν μπορούσα εγώ, θα παρακαλούσα αγίους ανθρώπους και θα το έκαναν. Τωρα όμως ποιόν να προκαλέσουμε αφού βρίζουμε τον ίδιο τον Θεο;

Κοίταξε ανωμαλία. Απ' τούς πιστούς που εκκλησιάζονται σ' αυτήν την Εκκλησία, άλλοι δεν εκκλησιάζονται ποτέ, η μια φορά το χρόνο και τότε επιφανειακά κι όπως έτυχε. Αλλοι πιο συχνά μεν, αλλά κι αυτοί επιπόλαια κι όπως τύχει, ομιλούντες και σχολιάζοντες για το τίποτε. Και οι υπόλοιποι οι οποίοι φαίνονται φιλακόλουθοι και ζηλωτές, αυτοί είναι εκείνοι, προκαλούν αυτήν την συμφορά. Εάν γι' αυτό το λόγο είστε φιλακόλουθοι καλύτερα για σας να κάνετε όπως οι αδιάφοροι. Η μάλλον είναι καλύτερο μήτε εκείνοι να είναι αμελείς μήτε εσείς να είστε τέτοιοι.

Δεν μιλώ για σας τούς παρόντες, αλλά για κείνους που αποσκιρτούν. Είναι μοιχεία αυτό το πράγμα. Εάν δε δεν θέλετε να ακούτε κατηγορίες για εκείνους, λοιπόν να μην ανέχεστε σχόλια ούτε για μας. Από τούς δύο ο ένας είναι υποχρεωτικά παράνομος. Εάν μεν υποπτεύεσθε εμένα είμαι έτοιμος να παραχωρήσω τη θέση μου σ' όποιον θέλετε, αρκεί να είναι μία η Εκκλησία. Εάν όμως εμείς είμαστε νόμιμοι, να πείσετε εκείνους να παραδώσουν τον θρόνο που κατέλαβαν παράνομα και δεν τούς ανήκει.

Αυτά τα είπα όχι για να σας τα επιβάλω, αλλά για να σας περιφρουρήσω και να σας προστατέψω. Καθένας ηλικίαν έχει και ευθύνεται για τις πράξεις του. Σας παρακαλώ να μην ρίξετε τις ευθύνες όλες πάνω μας και σεις θεωρήστε ανεύθυνοι, για να μην απατάτε τούς εαυτούς σας. Εμεῖς θα δώσουμε λόγο για τις ψυχές σας, όταν δεν τις επιμελούμαστε. Οταν δεν σας παρακαλέσουμε, όταν δεν σας νουθετήσουμε, όταν δεν σας ικετεύσουμε. Μετά απ' όλα αυτά επιτρέψτε μας να πούμε κι εμείς «Καθαρός εγώ από το του αίματος πάντων» (πράξεις 20,26) και «Την ψυχήν μου ρύσεται ο Θεός» (Β´ Τιμοθέου 4,18). Πεστε μου ο,τι θέλετε και αναφέρατε δικαιολογημένη αιτία για την οποία έχετε αποχωρήσει και θα απολογηθώ. Αλλά δεν έχετε τίποτα να πείτε. Γι' αυτό σας παρακαλώ φροντίστε επιμελώς κι εσείς να στερεωθείτε εδώ κι όσους έχουν φύγει να τούς επαναφέρετε για να αναπέμψουμε ομοθυμαδόν ευχαριστία στο Θεο, ότι αυτώ η δόξα εις τούς αιώνας. Αμήν.»

Στον παραπάνω λόγο του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου που με πολλή ενάργεια και καθαρότητα περιγράφει τα δικά μας προβλήματα θα ξεχωρίσουμε τα εξής σπουδαία.

α) Αποτρέπει τούς πιστούς να λειτουργούνται σ' άλλες εκκλησίες λέγοντας χαρακτηριστικά· «Αυτά τα λέω για εκείνους που αδιάφορα ακολουθούν εκείνους που σχίζουν την Εκκλησία. Εάν μεν είχαν διαφορετικά δόγματα, άλλη πίστη και γι' αυτό το λόγο δεν έπρεπε να αναμειγνύεσθε μαζί τους, πολύ περισσότερο δεν πρέπει να αναμειγνύεσθε τώρα που φρονούν τα ίδια. Που έχουν την ίδια πίστη. Για ποιο λόγο; Διατί αιτία είναι η φιλαρχία».

β) Οποιος ακολουθεί τον σχισματικό συμμετέχει στην αμαρτία του που είναι φοβερή· «Το να σχίσεις την Εκκλησία δεν είναι μικρότερο κακό από το να πέσεις σε αίρεση».

γ) Οτι εκείνοι που έχουν την ευθύνη του σχίσματος οφείλουν να αφήσουν τούς θρόνους τους, οι οποίοι δεν τούς ανήκουν. « Εαν όμως εμείς είμαστε νόμιμοι, να πείσετε εκείνους να παραδώσουν τον θρόνο που κατέλαβαν παράνομα».

Βλέπουμε πως εσκέπτοντο και ενεργούσαν οι άγιοι μετοχετεύοντας την αυθεντική παράδοση της Εκκλησίας. Το σημερινό φαινόμενο το να μη θέλουμε να ξεχωρίσουμε και να διακρίνουμε το δίκαιο απ' το άδικο, το κανονικό απ' το αντικανονικό, το παράνομο απ' το νόμιμο, το ορθόδοξο απ' το αντορθόδοξο είναι καρπός και πονηρία του δολίου και οικουμενιστικού πνεύματος το οποίο όπως φαίνεται έχει επηρρεάσει και το λαο του Θεού. Αυτό το οικουμενιστικό πνεύμα το βλέπουμε διάχυτο όχι μόνο στα θέματα της πίστεως αλλά και στην καθημερινή ζωη της πατρίδας μας. Βλέπουμε δηλαδή να μην γίνεται διαχωρισμός μεταξύ εντίμου και ατίμου με σκοπό να μην διακρίνουμε το καλό απ' το κακό. Μακρυά όμως από την Εκκλησία του Χριστού μια τέτοια διαβολική αντίληψη.

Πηγή: εκκλησιαστικός

Γέροντας Καλλίνικος ο Ησυχαστής! (+1930)

Ὁ Γέρων Καλλίνικος ὁ Ἁγιορείτης ἀνῆκει στίς μεγάλες μορφές τοῦ Ἁγιορειτικοῦ Μοναχισμοῦ. Ὁ Κωνσταντῖνος Θειάσπρης – αὐτό ἦταν τό κοσμικό του ὄνομα – γεννήθηκε στήν Ἀθήνα τό 1853 ἀπό εὐσεβεῖς γονεῖς πού προήρχοντο ἀπό Καπεταναίους τοῦ 1821.

 
Ἦταν ζωηρό καί ἔξυπνο παιδί. Παράλληλα μέ τά μαθήματά του, μελέτησε καί διάφορα Χριστιανικά βιβλία, ἀπό τά ὁποῖα γνώρισε τήν θαυμαστή ζωή τῶν ἀσκητῶν. Τό 1875, σέ ἡλικία 22 ἐτῶν, ἦλθε στή συνοδεία τοῦ ἐναρέτου Γέροντος Δανιήλ, στά Κατουνάκια τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ὁ γ. Δανιήλ, σάν ἀντίκρυσε τόν Ἀθηναῖο νεαρό, εἶχε ἀμφιβολίες ἄν θά μποροῦσε νά ζήσει τήν βαριά καλογερική ζωή. Ὅμως γρήγορα ἄλλαξε γνώμη καί τόν ἔκειρε μοναχό μέ τό ὄνομα Καλλίνικος.

 
Ὁ π. Καλλίνικος εἶχε ζῆλο γιά τήν καλογερική ζωή καί βαθιά ἔφεση γιά μάθηση γι’αὐτό καί μελετοῦσε διάφορα Πατερικά βιβλία. Σέ πολύ λίγο χρονικό διάστημα μποροῦσε νά ὁμιλεῖ καί νά γράφει τήν Ρωσική γλῶσσα, αὐτοδίδακτος. Γιά τήν ἐν γένει συμπαράσταση στούς Ρώσους μοναχούς, ὁ Τσάρος τῆς Ρωσίας τοῦ ἀπένειμε παράσημα.
 
Μέ τήν σύμφωνη γνώμη τοῦ Γέροντά του Δανιὴλ, ἀποφασίζει νά ζήσει ἔγκλειστος. Νά ζήσει δηλαδή στό κελλί του καί σέ μία μικρή περιοχή γύρω ἀπό αὐτό, 45 χρόνια! Ἡ ἡρωϊκή αὐτή ἀπόφαση συνδυάστηκε μέ ὁλοκληρωτική παράδοση στήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, μέ ἀδιάλειπτη προσευχή καὶ νηστεία. Δὲν εἶναι βέβαια ἡ ζωή αὐτή γιά ὅλους, ἀλλά «οἷς δέδοται». Ὁ μεταξοσκώληκας δημιουργεῖ τό μετάξι του, ἀφοῦ γίνει ἔκλειστος στό κουκούλι του (π. Χερουβείμ).
 
Ὁ Τρίκκης καί Σταγῶν Διονύσιος γράφει γι’ αὐτόν: «Ἔβλεπες μία μορφή ὁσιακή, ἐπιβλητική, ἁγία». Ἡ φήμη του προσείλκυε κοντά του πλῆθος ἀνθρώπων, γιά νά ἀκούσουν μιά φωτισμένη ἀπάντηση στά προβλήματά τους.
 
Ὑποτακτικοί, Γέροντες, ἐρημίτες, κοινοβιάτες, κοσμικοί, νομικοί, στρατιωτικοί, καθηγητές Πανεπιστημίου, πρυτάνεις, Ἕλληνες, Ρῶσοι καὶ γενικῶς ἄνθρωποι πάσης ἡλικίας, κοινωνικῆς τάξεως καὶ μορφώσεως, προσέτρεχαν στόν φωτισμένο ἡσυχαστὴ τῶν Κατουνακίων, γιά νά τόν συμβουλευτοῦν γιά τά προβλήματά τους. Μεταξὺ αὐτῶν ἦταν ὁ Ἰωσήφ ὁ Σπηλαιώτης, ὁ π. Γεράσιμος Μενάγιας, κ.ἄ.
 
Ἀξιώθηκε καὶ αὐτός μεταξὺ ἄλλων ἐλαχίστων μεγάλων Πατέρων τῆς θέας τοῦ ἀκτίστου φωτός. «Μέ τήν ἄσκηση τῆς νοερᾶς προσευχῆς, ἠξιώθη θείων ἐλλάψεων», γράφει ὁ Ἔραστος Μοναχός. («Δύο Σύγχρονοι Ἅγιοι», Ἀθήνα 1963).
 
Στίς 7 Αὐγούστου 1930 ἔμελε ὁ ἔγκλειστος ἡσυχαστὴς τῆς ἐρήμου τῶν Κατουνακίων π. Καλλίνικος νά ἀναχωρήσει γιά «τά σκηνώματα Κυρίου τά ἀγαπητά». Ἀφοῦ προειδοποίησε γιά τό τέλος του τόν ὑποτακτικό του, τοῦ εἶπε νά ὑπάγει νά ἑτοιμάσει τήν ἐκκλησία. Ἐπί δέκα λεπτά πρίν ξεψυχήσει ἐνατένιζε ἅγιες μορφὲς πού ἦλθαν νὰ τόν συνοδεύσουν τιμητικά στήν ἀναχώρησή του. Τότε ἀκούστηκε νά ψελλίζει ἤρεμα: «Σέ εὐχαριστῶ Θεέ μου πού πεθαίνω Ὀρθόδοξος» (π. Χερουβείμ).
 
Μέ τήν ἔναρξη τοῦ 20ου αἰώνα γεννήθηκε στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας ἕνα μόρφωμα περίεργο. Ἕνα ἀλλόκοτο τέρας. Ὁ Οἰκουμενισμὸς. Κατ’ αὐτόν καμμία θρησκεία δὲν ἔχει πλῆρη ἀλήθεια. Κάθε θρησκεία ἔχει μέρος τῆς ἀληθείας. Ἡ ὁλοκληρωμένη ἀλήθεια θὰ προκύψει ἀπό τήν ἕνωση ὅλων τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ ὅλων τῶν θρησκειῶν.
 
Πανθρησκεία ὁ Οἰκουμενισμὸς. Διάφορες προσωπικότητες ἔχουν χαρακτηρίσει τόν Οἰκουμενισμό ὡς παναίρεση (Άγιος Ιουστῖνος Πόποβιτς). Πρῶτο βῆμα τοῦ Οἰκουμενισμοῦ ἦταν ἡ ἀλλαγὴ τοῦ Ἡμερολογίου, ὅπως τοῦτο φαίνεται στἠν Ἐγκύκλιο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τό 1920 καί στά Πρακτικά τοῦ Συνεδρίου τῆς Κωσταντινουπόλεως τό 1923 γιά νά συνεορτάζουν Ὀρθόδοξοι καί Παπικοί. Ἔτσι τό 1923 ὁ νεωτεριστὴς Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως (κάνετε κλίκ στο όνομα για λεπτομέρειες) Μελέτιος Μεταξάκης, ἀπετόλμησε τήν ὀλέθρια ἡμερολογιακή ἀλλαγή.
 
Τό Ἅγιον Ὄρος ὁλόκληρο (ἐκτός τῆς Μονῆς Βατοπαιδίου γιά κάποιο διάστημα), κράτησε μέχρι σήμερα τό Παλαιό (Ἰουλιανό) Ἡμερολόγιο. Σημαντική μερίδα Ἁγιορειτῶν Μοναχῶν, οἱ Ζηλωτές, προχώρησαν καί στήν διακοπή τοῦ μνημοσύνου τοῦ καινοτόμου Πατριάρχου. Ὁ φωτισμένος Γέροντας Καλλίνικος δὲν μποροῦσε νά μείνει ἀπαθής, μπροστά στήν πρωτοφανή αὐτή προδοσία τῆς Πίστεως.
 
Σ’ αὐτόν (τόν π. Καλλίνικο), ὡς σοφώτερο καί ἁγιώτερο προσέφευγαν οἱ ἀνησυχοῦντες Πατέρες, γιά νά τόν συμβουλευτοῦν περὶ τοῦ πρακτέου καὶ ἐκεῖνος διερμηνεύων τὰς Γραφάς, χωρίς περιστροφές καί ἀμφιβολίες μέ βάση τούς Ἁγίους Πατέρες καί τόν ΙΕ’ Κανόνα τῆς ΑΒ Συνόδου τούς συμβούλευε γιά τήν διακοπή τοῦ μνημοσύνου τοῦ νεωτεριστοῦ Πατριάρχου Μελετίου Μεταξάκη. Σέ μιά δέ τέτοια σύναξη, τήν ἄποψη περί μή διακοπῆς τοῦ μνημοσύνου τοῦ Πατριάρχου, τήν χαρακτήρισε εὐθαρσῶς ὁ Γέροντας Καλλίνικος «δαιμονικὴ ἀπάτη» (Μαξίμου Ἁγιοβασιλειάτου, «Καταγγελία Ἁγιορειτῶν Πατέρων Ἅγιον Ὄρος», 1997, σελ. 160).
 
Ἡ θέση αὐτοῦ τοῦ εὐλογημένου Γέροντος Καλλινίκου σχετικά μέ τήν Οἰκουμενιστική καινοτομία τῆς ἀλλαγῆς τοῦ Ἡμερολογίου φαίνεται ἀπό τό ἀκόλουθο περιστατικό:

 
«Κάποιος ἤθελε νά γίνει Ἱερέας καὶ ἔγραψε ἐπιστολή ἐξομολογητική καί τήν ἔστειλε στόν π. Καλλίνικο. Ὁ Γέρων εἶπε στούς ὑποτακτικούς του: «Γράψτε στόν ἀδελφό, ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἕνα λάκκο βορβόρου καὶ κροτεῖ τά χέρια του καί φωνάζει νά τόν κάνουμε Βασιλέα. Ἄς βγεῖ πρῶτα ἀπό τόν λάκκο τῆς Νεοημερολογίτικης καινοτομίας, νά καθαρισθεῖ καί ὕστερα βλέπουμε ἄν εἶναι ἄξιος νά γίνει Βασιλέας» (Δαμασκηνὸς Μοναχὸς, Ἁγιοβασιλειάτης, Περιοδικὸ « Ἅγιος Ἀγαθάγγελος ὁ Ἐσφιγμενίτης», τ. 74, 1984).

 
Ἐλάμβανε τό θρησκευτικό Περιοδικό «Η ΖΩΗ». Ὅταν ὅμως ἔγινε ἡ ἀλλαγή τοῦ Ἡμερολογίου, ἀμέσως ἐπέστρεψε τό Περιοδικό (Δαμασκηνὸς βλ. ἀνωτ.).

 
Θά μπορούσαμε νά ποῦμε, ὅτι ὁ Γέροντας Καλλίνικος ἔπαιξε στίς ἡμέρες μας τόν ρόλο τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Εὐγενικοῦ, τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καί τοῦ Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ καί ἄλλων ἀγωνιστῶν Πατέρων, οἱ ὁποῖοι σέ στιγμές κρίσιμες γιά τήν Ἐκκλησία ἔμειναν μοναδικοὶ ὑποστηρικτές τῆς Ὀρθοδοξίας.

 
Ἐκ τῶν παρατεθέντων στοιχείων γίνεται ἀντιληπτό, ὅτι ὁ Ἅγιος Γέροντας Καλλίνικος ὁ Κατουνακιώτης ὁ ἔγκλειστος Ἡσυχαστὴς, εἶναι μία σύγχρονη μορφὴ τῆς Ἀθωνικῆς ἐρήμου πού στηλίτευσε τὴν αἵρεση τῶν Ἰταλῶν, τόν Παπισμὸ καὶ τὴν σύγχρονη παναίρεση τοῦ Νεοημερο-λογιτισμοῦ - Οἰκουμενισμοῦ.

πηγή:trueorthodoxchurcharchive.blogspot.com

Διωγμοί Γνησίων Ορθοδόξων Ιερέων στην Κρήτη και την Κάλυμνο, την δεκαετία του '50...

Ο Ιερομόναχος π.Ιγνάτιος Μπέτσης ήταν ιατρός, καταγώμενος εκ Πειραιώς, ο οποίος άφησε την προοπτική της επιφανούς καριέρας και χειροτονήθηκε Διάκονος και Πρεσβύτερος, από τον οικουμενιστή Μητροπολίτη Θυάτείρων και Μ.Βρεττανίας Αθηναγόρα Κοκκινάκη, στην Αγγλία. Το εκεί περιβάλλον κάθε άλλο παρά ορθόδοξο ήταν... Ο π.Ιγνάτιος προβληματιζόταν ιδιαιτέρως από την εκκοσμίκευση του ιερατείου και την κατάργηση σχεδόν των ακολουθιών και των νηστειών...Μελέτησε έντονα και σε βάθος την εκκλησιαστική ιστορία, το εκκλησιαστικό δίκαιο, και κατέληξε στο συμπέρασμα πως έπρεπε να αναζητήσει αλλού Την Εκκλησία Του Χριστού. Κατόπιν προσευχής εν θερμώ και ζήλω, κατέληξε στην Ελλάδα και ενετάχθη Στην Γνήσια Εκκλησία Του Χριστού! Εξυπηρετούσε τα ακριτικά παραρτήματα, Κρήτης, Καλύμνου, Ξάνθης και αλλού... Στις περιοδείες του αντιμετώπισε την ''αγάπη'' της νεοημερολογίτικης εκκλησίας, αφού το μέγα έγκλημά του ήταν ότι λειτουργούσε με το παλαιό ημερολόγιο...

Σας παραθέτουμε δύο περιστατικά... 

Ἕνα σχετικό περιστατικό πού συνέβη στήν Κρήτη, μαρτυρεῖ ὁ ἤδη μακαριστός Βασίλειος Νταργάκης. «Μετά παρέλευση κάποιου χρόνου - γράφει στόν Ἱερομ. Κήρυκο - μᾶς ἐπισκέφθηκε ὁ π. Ἰγνάτιος. Τόν ἔφερε ὁ Ἐμμ. Μαρτινιανάκης μέ τό ἀμάξι του καί ὁ ἀδελφός Ἠλίας. Κάναμε ὁλονύκτιο ἀγρυπνία στό ἐξωκκλήσιο τοῦ Αγίου Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Ξημερώματα φύγαμε γιά τό σπίτι μου. Ὁ π. Ἰγνάτιος ἔφυγε μέ τό αὐτοκίνητο, ἐμεῖς πήγαμε μέ τά πόδια στό χωριό, διότι ἦταν πιο κοντά. Μόλις φτάσαμε, ἄκουσε ἡ σύζυγός μου Ὀλυμπία μία βραχνή φωνή νά λέει, «ἔρχεται, ἔρχεται» καί σέ 2 - 3 λεπτά ἦρθε καί ὁ π. Ἰγνάτιος. Τοῦ εἴπαμε γιά τήν φωνή καί μᾶς εἶπε, «δέν μοῦ φαίνεται καλή ἡ φωνή, νά προσέχουμε, ἴσως μᾶς φέρουν καί τήν Ἀστυνομία». Πράγματι σέ λίγη ὥρα ἦρθε ἡ Ἀστυνομία καί ἔξω ἀπό τό σπίτι μου ἔγινε μεγάλη φασαρία, ζητοῦσαν ἀπό τόν π. Ἰγνάτιο χειροτονητήριο καί τό ἔδειξε. Τοῦ ζήτησαν τότε οἱ ὑπεύθυνοι καί κινήσαντες τήν φασαρία καί τόν διωγμό, ἄν ἔχει ἄδεια ἀπό τήν Μητρόπολη στό Ἡράκλειο, (δηλαδή ἀπό τόν τότε Μητροπολίτη Εὐγένιο Ψαλλιδάκη) καί τούς ἀπάντησε μέ πραότητα, ἀλλά θαρραλέα:

«Ἐγώ ἔχω Σύνοδο καί δέν ἔχω καμμία σχέση μέ τούς Παπικούς»!

«Γιατί, Παπικοί εἴμαστε;» τόν ρώτησε ἕνας Ἱερεύς.

«Τό ἀρνῆσαι ; - τόν ρώτησε ὁ π. Ἰγνάτιος - πού εἶναι ἡ Νηστεία τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων; Ὅταν ἑορτάζουν στήν Ἱερουσαλήμ τόν ἅγ. Σπυρίδωνα, ἐσεῖς ἑορτάζετε Χριστούγεννα, ἄρα εἶστε παιδιά τοῦ Πάπα».

Ἀπαντᾶ τότε αὐτός στόν π. Ἰγνάτιο: « Ἐσύ ἔρχεσαι καί ἐκμεταλεύεσαι τόν κόσμο, νά μήν ἔρθεις ἄλλη φορά».

«Θά ἔρθω καί θά ξανάρθω» τοῦ ἀπάντησε ὁ π. Ἰγνάτιος, ὅπως ἦρθε καί ξαναεῖρθε καί δέν τόν ἐνόχλησε κανείς, διότι ὁ Θεός ξέρει μέ τί τρόπο νά ὑπερασπίζεται τούς δούλους Του.

Τόν πῆραν ἔπειτα στό τμῆμα τοῦ Ἀρκαλοχωρίου, ἀπολογήθηκε, ἔδειξε τό χειροτονητήριό του καί τοῦ εἶπε ὁ Διοικητής νά πάει στό καλό».

Σέ ἄλλη περίπτωση στήν Κάλυμνο, ὅπου πῆγε νά ἐξυπηρετήσει τούς ἐκεῖ Ὀρθοδόξους πιστούς, τόν περίμενε στό λιμάνι ὄχλος πολύς, μέ ἐπικεφαλῆς τόν τότε Νεοημ. Μητροπολίτη Καλύμνου Ἰσίδωρο, «μέ ἀπειλητικές διαθέσεις ἐναντίον του. Μόλις τόν παρέλαβε μέ τό αὐτοκίνητό του κάποιος ἀδελφός, ἔτρεξε ὁ ἀνωτέρω Μητροπολίτης μέ τήν «σπεῖρα» του στήν ἄκρη τῆς προβλήτας, ὅπου βρισκόταν ἀκόμη τό αὐτοκίνητο μέ τόν π. Ἰγνάτιο, γιά νά τόν ρίξει στή θάλασσα τό πιθανώτερο ἤ νά τόν «φοβερίσει» τό λιγώτερο πιθανό.

Ὁ π. Ἰγνάτιος μόλις εἶδε τά γενόμενα, λέει στόν ἀδελφό - ὁδηγοῦ τοῦ αὐτοκινήτου, «πήγαινε ἐσύ, ἐμένα θέλουν». Ὁ ὁδηγός ἔφυγε ἔντρομος καί πανικόβλητος καί ἔμεινε μόνος στό αὐτοκίνητο ὁ π. Ἰγνάτιος. Χωρίς νά βλέπει τούς διῶκτες του πού ἔσπρωχναν τό αὐτοκίνητο, ἔκανε κομποσχοίνι, ἠθλεῖτο στήν ἄσκηση τῆς καρδιακῆς προσευχῆς, ἐπικοινωνοῦσε με, καί δοξολογοῦσε τόν, Κύριο τῆς δόξης. Μόλις εἶδε ὁ Μητροπολίτης τήν πλήρη ἀταραξία του καί τήν γαλήνη μέ τήν ὁποία προσευχόταν, θαυμάσας ἄνοιξε τήν πόρτα τοῦ αὐτοκινήτου καί ζήτησε συγγνώμη. Ὁ π. Ἰγνάτιος κατέβηκε ἀπό τό αὐτοκίνητο καί κουνώντας συγκαταβατικά τό κεφάλι καί τό δεξί του χέρι ἀπομακρύνθηκε, περνώντας μέσα ἀπό τόν ὄχλο τῶν διωκτῶν του»! (Σ. Χρ. αὐτ. σελ. 63)...

(Ἡ δημοσιευόμενη φωτογραφία εἶναι ἀπό ἐπίσκεψη τοῦ μακαρίου π. Ἰγνατίου στήν Κάλυμνο, τό ἔτος 1963).

πηγή:trueorthodoxchurcharchive.blogspot.com

Ξεκαθαρίζοντας τη σύγχυση για την φυσική επιλογή.

Του Carl Wieland

Η φυσική επιλογή συχνά αναφέρεται ως η επιβίωση του επιτηδειότερου, ή σύμφωνα με έναν πιο πρόσφατο όρο ως η αναπαραγωγική ικανότητα του επιτηδειότερου. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται σε σύγχυση σε σχέση με αυτή, νομίζοντας ότι η ένδειξη για τη φυσική επιλογή, συνιστά ταυτόχρονα και απόδειξη για την άποψη πως το φάσμα της ζωής προήλθε από απλά μόρια μέσω διαρκούς εξελίξεως, χωρίς την παρέμβαση μιας ιδιοφυούς νοημοσύνης. Τα περισσότερα άρθρα για την θεωρία της εξέλιξης τείνουν να καθιστούν τη σύγχυση αυτή ακόμη περισσότερη, επειδή αποτυγχάνουν να καταδείξουν ότι η φυσική επιλογή είναι υπεύθυνη μόνο για περιορισμένες μεταβολές στους γονότυπους και συνεπώς δεν παράγει μεγάλες εξελικτικές μεταβολές.

Αντιγραφέας ο Δαρβίνος;

 

Ένας δημιουργιστής, ο χημικός-ζωολόγος Edward Blyth (1810-1873), έγραψε σχετικά με τη φυσική επιλογή το 1835-1837, πριν τον Δαρβίνο, ο οποίος πολύ πιθανόν δανείστηκε την ιδέα από τον Blyth.¹ Ένας οργανισμός μπορεί να έχει ένα κληρονομικό χαρακτηριστικό το οποίο σε ένα δεδομένο περιβάλλον, δίνει στον οργανισμό αυτό ένα μεγαλύτερο πλεονέκτημα στο να μεταδώσει τα γονίδιά του στην επόμενη γενιά, από οργανισμούς που στερούνται αυτό το πλεονέκτημα. ΄Ετσι μετά από διαδοχικές γενιές, το χαρακτηριστικό αυτό γίνεται κυρίαρχο στον πληθυσμό. Μια τέτοια βελτιωμένη ευκαιρία για αναπαραγωγική επιτυχία, μπορεί να αποκτηθεί με πολλούς τρόπους.

α) Μεγαλύτερη ευκαιρία επιβίωσης

Ο οργανισμός είναι περισσότερο προσαρμοστικός ως προς την επιβίωση. Αυτό εννοούμε με τον όρο «επιβίωση του επιτηδειότερου». Δεν έχει να κάνει πάντα με τη φυσική προσαρμοστικότητα ενός οργανισμού όπως πολλές φορές νομίζεται. Αν ένας οργανισμός έχει μεγάλες πιθανότητες να επιβιώσει στο περιβάλλον, τότε συνεπάγεται αυτό και μια μεγάλη πιθανότητα να μεταδώσει τα γονίδιά του στους απογόνους του. Για παράδειγμα, κάποια γονίδια τα οποία είναι υπεύθυνα για ένα μακρύτερο τρίχωμα θα βελτιώσουν τις πιθανότητες επιβίωσης ενός οργανισμού σε ψυχρά κλίματα. Επίσης γονίδια για λευκό τρίχωμα θα βελτιώσουν το καμουφλάρισμα μιας πολικής αρκούδας στους πάγους. Το καμουφλάρισμα δεν βοηθά απλά έναν οργανισμό να ξεφύγει από τους διώκτες του, αλλά επίσης είναι χρήσιμο σε ένα αρπακτικό είδος, επειδή χάρη σ’ αυτό μπορεί να γίνεται λιγότερο αντιληπτό από τη λεία τους.

β) Μεγαλύτερη ευκαιρία για ζευγάρωμα

Αν για παράδειγμα, τα θηλυκά ενός είδους ψαριού έχουν προτίμηση για αρσενικά με μακρύτερη ουρά, τότε τα αρσενικά που φέρουν αυτό το χαρακτηριστικό, θα έχουν τη μεγαλύτερη ευκαιρία να ζευγαρώσουν και κατά συνέπεια τα γονίδιά τους που προκαλούν αυτό το χαρακτηριστικό να κληρονομηθούν από τους απογόνους. Κατά αυτό τον τρόπο, το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό θα γίνει κοινό σ’ αυτό τον πληθυσμό.

γ) Κάθε άλλος τρόπος για την αύξηση της αναπαραγωγής

Εξετάστε ένα φυτό, οι σπόροι του οποίου σκορπίζονται απ’ τον άνεμο. Εάν αυτό έχει γονίδια που δίνουν στους σπόρους του ένα σχήμα που μεταδίδει σ’ αυτούς ελαφρά καλύτερη αεροδυναμική απ’ ότι οι σπόροι των ομοίων του, τότε τα γονίδια για εκείνη τη συγκεκριμένη ιδιότητα (και έτσι η ίδια η ιδιότητα) θα ευνοηθούν, δηλ. θα «επιλεγούν» με αυτό το «φυσικό» τρόπο, γι’ αυτό και ο όρος ‘φυσική επιλογή’.

Αντιστρόφως, εάν εκείνο το είδος φυτού συμβεί να βρίσκεται σε ένα μικρό νησί, οι σπόροι που θα ταξιδέψουν μακριά, είναι περισσότερο πιθανόν να χαθούν στην θάλασσα. Γι’ αυτό, τα γονίδια που δίνουν λιγότερη «ανύψωση» θα ευνοηθούν. Προϋποθέτοντας ότι τα γονίδια για σπόρους που ταξιδεύουν κοντινές ή μακρινές αποστάσεις είναι διαθέσιμα, αυτό το απλό αποτέλεσμα θα εξασφαλίσει ότι όλα τα μέλη ενός πληθυσμού τέτοιων φυτών σε ένα νησί, θα παρήγαγε τελικά μόνο σπόρους «σύντομων πτήσεων»? γονίδια για σπόρους «μακρινών πτήσεων» θα εξαφανίζονταν.

Προσαρμογή στο περιβάλλον

 

Κατά αυτό τον τρόπο οι οργανισμοί μπορούν να προσαρμοστούν πιο ικανοποιητικά στο περιβάλλον που βρίσκονται. Ας υποθέσουμε ότι ένας πληθυσμός φυτών έχει έναν αριθμό γονιδίων που καθορίζουν το μέγεθος στις ρίζες τους. Εάν εκτεθούν επί πολύ μακρό χρονικό διάστημα σε ξηρό περιβάλλον, το αποτέλεσμα θα είναι να επιβιώσουν όσα θα έχουν μακρύτερες ρίζες που θα τους επιτρέπουν να απορροφούν ικανοποιητικότερα νερό και άλατα. Συνεπώς, τα γονίδια που ευθύνονται για μικρότερες ρίζες έχουν λιγότερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να κληρονομηθούν. Στην πορεία του χρόνου, κανένα από αυτά τα φυτά δεν θα έχει γονίδια για μικρές ρίζες, μιας και θα επιβιώσουν όσα έχουν μεγαλύτερες ρίζες.

Οι πεποιθήσεις του Δαρβίνου

 

Αυτού του είδους η προσαρμογή στο περιβάλλον, θεωρήθηκε από τον Κάρολο Δαρβίνο σαν μια διαδικασία η οποία υφίσταται απεριόριστα και είναι υπεύθυνη για μεγάλες μεταβολές στους ζωντανούς οργανισμούς. Αν δηλαδή, νέες ποικιλίες μπορούσαν να εμφανιστούν σε μια σύντομη περίοδο, τότε σε μεγαλύτερες χρονικές περιόδους, της τάξεως των εκατομμυρίων ετών, θα μπορούσαν να εμφανιστούν καινούργιες ταξινομικές ομάδες ειδών. Για παράδειγμα, κατ’ αυτό τον τρόπο θα μπορούσαν να προκύψουν τα πτηνά από τα ερπετά, ή τα αμφίβια από τα ψάρια. Ο Δαρβίνος βέβαια δεν γνώριζε τους μηχανισμούς της κληρονομικότητας. Δεν γνώριζε για παράδειγμα, ότι αυτό που μεταδίδει ένας οργανισμός στους απογόνους του μέσω της αναπαραγωγής, είναι βασικά ένα πακέτο πληροφοριών (γονίδια) ή αλλιώς κωδικοποιημένες εντολές. Είναι απαραίτητο να τονίσουμε πως αυτό που κάνει η φυσική επιλογή στην πάροδο του χρόνου, είναι να «ξεφορτώνεται» τη γενετική πληροφορία. Δεν μπορεί δηλαδή να δημιουργήσει νέα γενετική πληροφορία, αλλά απλώς τροποποιεί την ήδη υπάρχουσα. Στο προαναφερθέν παράδειγμα με τα φυτά, είδαμε πως έγιναν πιο ικανά να προσαρμόζονται σε ένα ξηρό περιβάλλον, επειδή έχάσαν ένα μέρος της γενετικής πληροφορίας που είχαν τα προγονικά τους είδη. Η πληροφορία για μακρύτερες ρίζες ήταν ήδη παρούσα στα γονίδια του προγονικού πληθυσμού. Η φυσική επιλογή δεν προκάλεσε, ούτε πρόσθεσε καινούργια πληροφορία. Βέβαια, το τίμημα για την προσαρμογή είναι η μόνιμη απώλεια πληροφορίας σ’ αυτά τα φυτά. Αν το περιβάλλον γίνονταν υγρό, έτσι ώστε οι μικρότερες ρίζες να είναι απαραίτητες για την επιβίωση, η πληροφορία (δηλ. τα γονίδια) για μικρότερες ρίζες δεν θα επανεμφανιζόταν, και έτσι ο πληθυσμός δεν θα μπορούσε να προσαρμοστεί στη νέα αυτή συνθήκη. Ο μόνος εφικτός τρόπος για μια ποικιλία φυτών με μικρότερες ρίζες, θα ήταν μόνο αν είχαμε τον αρχικό πληθυσμό φυτών στον οποίο και οι δύο τύποι γονιδίων ήταν παρόντες.

Γενετικά όρια στην ποικιλία

 

Σε μια διαδικασία απώλειας της γενετικής πληροφορίας, υπάρχει αυτόματα ένα όριο στην ποικιλία, καθώς οι αρχικές γονιδιακές δεξαμενές δεν μπορούν να χάνουν πληροφορία απεριόριστα. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στα πειράματα διασταύρωσης ειδών, τα οποία αποτελούν ένα είδος επιλογής (τεχνητή επιλογή). Ας δούμε για παράδειγμα τις ποικιλίες αλόγων. Οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να παράγουν πολλές ποικιλίες αλόγων μέσω τεχνητής επιλογής από άγρια άλογα (όπως τα πόνυ, τα Αραβικά άλογα, τα Κλάϊντελσντέιλ και τα άλογα για γεωργικές εργασίες), αλλά πολύ σύντομα τα γενετικά περιθώρια εξαντλούνται, επειδή η επιλογή μπορεί να επεξεργαστεί μόνο την υπάρχουσα πληροφορία. Αυτό γίνεται, γιατί η κάθε νέα ποικιλία έχει μέσα της λιγότερη γενετική πληροφορία απ’ ότι υπήρχε στο αρχικό προγονικό είδος αλόγου, απ’ το οποίο προήλθαν οι σύγχρονες ποικιλίες. Δεν μπορεί κανείς να ξεκινήσει με μικρά πόνυ και να αναπαράγει μεγάλα άλογα της ράτσας Κλάϊντεσντέιλ, επειδή δεν υπάρχει στο πόνυ η απαραίτητη πληροφορία. Έτσι, όσο περισσότερες και πιο εξειδικευμένες ποικιλίες δημιουργούνται, τόσο λιγοστεύει η γενετική πληροφορία και στενεύουν τα όρια. Αυτά τα γεγονότα δείχνουν ξεκάθαρα πως η φυσική επιλογή, δεν είναι μια «ανοδική» δημιουργική διαδικασία χωρίς όρια, όπως φαντάστηκε ο Δαρβίνος.

Φυσικά, οι θεωρητικοί της εξέλιξης το γνωρίζουν αυτό. Ξέρουν πως πρέπει να επικαλεστούν μια άλλη διαδικασία, η οποία να μπορεί να δημιουργήσει νέα πληροφορία, έτσι όπως απαιτεί η θεωρία της εξέλιξης. Ισχυρίζονται πως κάποτε υπήρχαν ζωντανοί οργανισμοί χωρίς πνεύμονες. Αργότερα με κάποιο τρόπο εμφανίστηκε η πληροφορία για τα πνευμόνια. Κατά τον ίδιο τρόπο, πλάσματα με φτερά προήλθαν από μη φτερωτά πλάσματα μέσω της προσθήκης νέας πληροφορίας. Το γεγονός όμως είναι πως η φυσική επιλογή δεν μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο, παρά μόνο να τροποποιεί την ήδη υπάρχουσα πληροφορία.

Πώς εξηγούν οι εξελικτικοί την εμφάνιση νέας πληροφορίας;

 

Μιας και η φυσική επιλογή μπορεί μόνο να τροποποιεί ήδη υπάρχοντες οργανισμούς, οι θεωρητικοί της εξέλιξης επικαλούνται τις μεταλλάξεις (τυχαία αντιγραφικά σφάλματα στο γενετικό υλικό) ως το υλικό πάνω στο οποίο επιδρά η φυσική επιλογή για τη δημιουργία νέας πληροφορίας. Τα εργαστηριακά πειράματα όμως έχουν δείξει πως οι μεταλλάξεις δεν προσθέτουν πληροφορία.² Ένας από τους πιο φημισμένους επιστήμονες πάνω στη γενετική πληροφορία, ο Dr.Werner Gitt, του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Ινστιτούτου Φυσικής και Τεχνολογίας (Federal Institute of Physics and Technology) λέει πως « Δεν υπάρχει κάποιος γνωστός φυσικός νόμος μέσω του οποίου να εμφανίζεται η πληροφορία, ούτε και επαρκεί κάποιο φυσικό φαινόμενο για να γίνει κάτι τέτοιο».³

Ακόμη και οι μεταλλάξεις, οι οποίες φαίνεται να παρέχουν κάποιο γενετικό πλεονέκτημα σε έναν πληθυσμό ειδών, δεν αποτελούν παρά ένδειξη απώλειας γενετικής πληροφορίας και όχι προσθήκης.⁴

 

Συνοψίζοντας:

 

α) Η φυσική επιλογή δεν προσθέτει πληροφορία, αλλά τροποποιεί μόνο την υπάρχουσα.

β) Η εξέλιξη απαιτεί έναν τρόπο προσθήκης νέας πληροφορίας.

γ) Οι μεταλλάξεις είναι το υποτιθέμενο υλικό για να εξηγηθεί η καινούργια πληροφορία.

δ) Οι μεταλλάξεις φαίνεται να αποτελούν παραδείγματα απώλειας της πληροφορίας και όχι προσθήκης.

ε) Είναι εντελώς αθέμιτο να χρησιμοποιούνται περιστατικά στα οποία η φυσική επιλογή συνέβη ( περιορίζοντας την πληροφορία σε πληθυσμούς) σαν παραδείγματα «εξελικτικού συμβάντος».

στ) Η φυσική επιλογή η οποία επιδρά στη γονιδιακή πληροφορία μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα αν επικαλεστούμε την πτώση του ανθρώπου που αναφέρει η Αγία Γραφή στο 3^ο κεφάλαιο της Γένεσης. Μπορεί να εξηγηθεί ως μια διαδικασία μέσω της οποίας οι οργανισμοί προσπαθούν να επιβιώσουν σ’ έναν κόσμο που βρίσκεται σε πτώση και φθορά.

Ισως εάν οι «γνήσιοι πιστοί» της εξέλιξης είχαν αληθινά πειστική απόδειξη για μια δημιουργική διαδικασία, δεν θα αισθάνονταν υποχρεωμένοι να θολώνουν τα νερά τόσο συχνά με το να παρουσιάζουν την διαδικασία της φυσικής επιλογής σαν αυτή να διακήρυττε την πίστη τους στην εξέλιξη του κυττάρου σε άνθρωπο.

Επίκειται μεγάλη ανάγκη να πούμε στον σύγχρονο άνθρωπο, πως τα γεγονότα του βιολογικού κόσμου μπορούν να εξηγηθούν επαρκέστερα αν δεχθούμε την βιβλική εκδοχή για την προέλευση των πάντων, βοηθώντας τους έτσι να κατανοήσουν και να δεχθούν το Ευαγγέλιο του Χριστού, το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την αληθινή προέλευση του κόσμου από έναν Θεό άπειρης σοφίας και νοημοσύνης.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

1. Taylor, I., In the Minds of Men, TFE Publishing, Toronto, Canada, pp. 125—133, 1984. Return to text.
2. From a Frog to a Prince video, produced by Keziah. See also Spetner, L.S., Not by chance!(above, right), The Judaica Press Inc., New York, 1998.Return to text.
3. Gitt, W., In the beginning was information, Christliche Literatur-Verbreitung, Germany, p. 79, 1997. Return to text.
4. Wieland, C., Beetle bloopers, Creation19(3):30, 1997. Return to text.
5.  ΠΗΓΗ:ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΌΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΉΜΗ

Είναι ο Μωυσής ο συγγραφέας της Γενέσεως;

Του Rusell Grigg

Σχεδόν όλες οι Θεολογικές Σχολές, τα φιλελεύθερα Βιβλικά κολλέγια και σεμινάρια και δυστυχώς κάποια που ασπάζονται την συντηρητική ευαγγελική διδασκαλία, επιδοκιμάζουν την διδασκαλία της «θεωρίας των πηγών», η οποία είναι γνωστή επίσης ως ''υπόθεση ΓΕΙΔ''.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ;

Αυτή είναι η φιλελεύθερη/κριτική άποψη που αρνείται ότι ο Μωυσής έγραψε την Πεντάτευχο (Γένεση ως Δευτερονόμιο). Διδάσκει πως κάποιοι ανώνυμοι συγγραφείς συνέθεσαν από προφορική παράδοση πολλών αιώνων τα πέντε βιβλία (μαζί με άλλα τμήματα της Παλαιάς Διαθήκης) έως και 900 χρόνια μετά τον Μωυσή (αν υπήρξε καν, σύμφωνα με τη θεωρία αυτή). Αυτοί οι υποθετικοί συγγραφείς προσδιορίζονται ως εξής:

Γ) (δηλώνει σύμφωνα με την θεωρία των πηγών τον Γιαχβιστή). Αυτός υποτίθεται ότι έζησε περίπου το 900–850 π.Χ. Αυτός/αυτή/αυτοί υποτίθεται ότι συγκέντρωσαν τους μύθους και τους θρύλους από τη Βαβυλώνα και τα γύρω έθνη και πρόσθεσαν σ’ αυτούς τις ιστορίες που λέγανε οι Εβραίοι , παράγοντας εκείνες τις περικοπές όπου τα εβραϊκά γράμματα ΓΧΒΧ (‘Γιαχβέ’ ή ‘Ιεχωβά’) χρησιμοποιούνται ως το όνομα του Θεού.

Ε) (δηλώνει τον Ελοχιμιστή) που υποτίθεται ότι έζησε το 750–700 π.Χ. στο βόρειο βασίλειο (Ισραήλ) και έγραψε εκείνες τις περικοπές στις οποίες χρησιμοποιείται η λέξη Ελοχίμ για τον Θεό.

Δ) υποτίθεται ότι έγραψε το μεγαλύτερο τμήμα του Δευτερονομίου, πιθανόν του βιβλίου που βρέθηκε στο ναό της Ιερουσαλήμ το 621 π.Χ. (Β’ Βασιλέων 22:8).

Ι) που υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει έναν Ιερέα (ή ιερείς) που έζησε κατά τη διάρκεια της εξορίας στη Βαβυλώνα και υποτίθεται ότι συνέθεσε έναν κώδικα αγιασμού για τον λαό.

Διάφοροι συντάκτες R (από το Γερμανικό Redakteur) που υποτίθεται πως συνέρραψαν αυτές τις πηγές μαζί.

 

Η ιδέα μιας πολλαπλής συγγραφής της Πεντατεύχου προτάθηκε αρχικά το 1753 στο Παρίσι από τον Jean Astruc. Ωστόσο ο κύριος εκφραστής ήταν Julius Wellhausen (1844–1918) που «επανέκθεσε τη θεωρία των πηγών…με όρους της εξελικτικής ερμηνείας της ιστορίας, η οποία ήταν κυρίαρχη στους φιλοσοφικούς κύκλους εκείνη την εποχή».^1,2 Ισχυρίστηκε πως οι περικοπές της Παλαιάς Διαθήκης που έχουν να κάνουν με εκλεπτυσμένα δόγματα (ένας Θεός, οι Δέκα Εντολές, η σκηνή του Μαρτυρίου κλπ.) δεν είναι αλήθειες που αποκαλύφθηκαν από έναν ζωντανό Θεό, αλλά ιδέες που εξελίχθηκαν από πρωϊμότερα στάδια της θρησκευτικής σκέψης του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένου του πολυθεϊσμού, ανιμισμού, προγονολατρείας κλπ.³ Γι’ αυτό και η «ανάγκη» να επινοηθούν οι μεταγενέστεροι συγγραφείς. Ένα από τα κυριότερα επιχειρήματα ήταν πως η γραφή ήταν άγνωστη την εποχή του Μωϋσή.

Έτσι η λεγόμενη «θεωρία των πηγών» υποσκάπτει την αυθεντικότητα των διηγήσεων της Γένεσης (Δημιουργία, Πτώση, Κατακλυσμός) καθώς και το σύνολο της πατριαρχικής ιστορίας του Ισραήλ. Προϋποθέτει πως το σύνολο της Παλαιάς Διαθήκης ήταν μια γιγάντια φιλολογική απάτη, και θέτει σε αμφισβήτηση όχι μόνο την ακεραιότητα του Μωυσή ως συγγραφέα, αλλά και την αξιοπιστία και τη θεότητα του Ιησού Χριστού (δες το σημείο 5 πιο κάτω). Δεν είναι να απορεί κανείς, γιατί οι κριτικοί των κειμένων την έχουν ασπαστεί με τόσο ενθουσιασμό!

ΗΤΑΝ Ο ΜΩΥΣΗΣ Γ, Ε, Δ, Ι Ή R;

 

Απάντηση: Τίποτε από τα παραπάνω. Ο Μωυσής ήταν και ο συγγραφέας και ο συντάκτης της Πεντατεύχου, και τα πέντε αυτά βιβλία τα συνέθεσε το 1400 π.Χ. περίπου, και όχι μεταγενέστερα από άγνωστους συγγραφείς κατά τον καιρό της Εξορίας. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως ο Μωυσής δεν χρησιμοποίησε άλλες γραπτές πηγές, τις οποίες είχε στη διάθεσή του, ή ότι έγραψε τα τελευταία λίγα εδάφια του Δευτερονομίου στο κεφάλαιο 34 που καταγράφουν τον θάνατό του.

Δεν υπάρχει καμιά εξωτερική απόδειξη που να υποστηρίζει την θεωρία των πηγών (Γ,Ε,Δ,Ι ή R). Ποια ήταν τα ονόματα των υποτιθέμενων αυτών συγγραφέων; Τι άλλα κείμενα γράψανε αυτοί οι υποτιθέμενοι σοφοί της φιλολογίας; Η Ιστορία, μαζί η Εβραϊκή και η κοσμική, δεν γνωρίζει τίποτε σχετικά με αυτούς. Υπάρχουν μόνο στη γόνιμη φαντασία αυτών που επινόησαν αυτή την θεωρία.

ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΩΣΑΪΚΗ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΕΝΤΑΤΕΥΧΟΥ

 

Η απόδειξη ότι ο Μωυσής έγραψε τη Πεντάτευχο, η οποία συχνά αναφέρεται στην Γραφή ως ‘ο Νόμος’ (Εβραϊκά Τορά ), είναι συντριπτική:

1. Σε αντιδιαστολή με τις ιδέες του Wellhausen και άλλων, η αρχαιολογική έρευνα έχει αποδείξει ότι η γραφή ήταν αρκετά γνωστή την εποχή του Μωυσή. Η θεωρία των πηγών εσφαλμένα υποθέτει πως οι Ισραηλίτες έπρεπε να περιμένουν πολλούς αιώνες μετά την ίδρυση του έθνους τους, για να παρουσιάσουν την ιστορία τους και τους νόμους τους σε γραπτή μορφή, παρά το γεγονός ότι τα γειτονικά τους έθνη κρατούσαν γραπτές πηγές της ιστορίας τους και της θρησκείας τους πολύ πριν από την εποχή του Μωυσή.⁴
2. Ο συγγραφέας είναι προφανέστατα ένας αυτόπτης μάρτυρας της Εξόδου από την Αίγυπτο, εξοικειωμένος με τη γεωγραφία,⁵ την πανίδα και την χλωρίδα της περιοχής,⁶ χρησιμοποιεί αρκετές Αιγυπτιακές λέξεις,⁷ και αναφέρεται σε έθιμα και συνήθειες που χρονολογούνται περίπου το 2000 π.Χ.⁸
3. Η ίδια η Πεντάτευχος ισχυρίζεται σε πολλά σημεία της, πως ο Μωυσής ήταν ο συγγραφέας της , π.χ. Έξοδος 17:14, 24:4–7, 34: 27, Αριθμοί 33:2, Δευτερονόμιο 31:9,22,24.
4. Επίσης και αρκετές φορές στα υπόλοιπα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης, έχουμε αναφορές στον Μωυσή ως συγγραφέα π.χ. Ιησούς του Ναυή 1:7–8, 8:32–34, Κριτές 3:4, Α’ Βασιλέων 2:3, Β’ Βασιλέων 14:6, 21:8, Β’ Χρονικών 25:4, Εσδρας 6:18, Νεεμίας 8:1,13:1, Δανιήλ 9:11–13.
5. 5. Στη Καινή Διαθήκη, ο Ιησούς Χριστός συχνά αναφέρονταν στα γραπτά του Μωυσή ή τον Νόμο του Μωυσή π.χ. Ματθ. 8:4, 19:7–8, Μαρκ. 7:10, 12:26, Λουκ, 24:27,44, Ιωάν. 5:46–47, 7:19. Επίσης τόνισε συγκεκριμένα πως αυτοί που «δεν ακούν (δηλ. απορρίπτουν) τον Μωυσή», δεν θα πεισθούν «ούτε αν κάποιος αναστηθεί από τους νεκρούς» (Λουκ. 16:31). Έτσι βλέπουμε πως οι εκκλησίες και τα σεμινάρια που απορρίπτουν την ιστορικότητα των γραπτών του Μωυσή, επίσης απορρίπτουν την κατά γράμμα σωματική ανάσταση του Κυρίου Ιησού Χριστού.
6. Επιπρόσθετα και άλλοι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης δέχονται τον Μωυσή ως τον συγγραφέα της Πεντατεύχου π.χ. Ιωάν. 1:17, Πράξ. 6:14, 13:39, 15:5, Α’ Κορινθ. 9:9, Β’ Κορινθ.3:15, Εβραίους 10:28.
7.  

Μήπως αυτό σημαίνει πως ο Μωυσής έγραψε τη Γένεση χωρίς να αναφερθεί σε προηγούμενη πληροφορία; Όχι απαραίτητα. Η Γένεση περιλαμβάνει αφηγήσεις ιστορικών γεγονότων που έλαβαν χώρα πολύ πριν γεννηθεί ο Μωυσής. Ο Μωυσής είχε πιθανόν πρόσβαση σε πατριαρχικά γραπτά και/ ή σε αξιόπιστες προφορικές παραδόσεις αυτών των γεγονότων. Στην περίπτωση αυτή, τέτοια αρχεία θα μπορούσαν να διατηρηθούν σε γραπτή μορφή (πιθανόν σε πήλίνες πλάκες) και να παραδοθούν από πατέρα σε γιο μέσω της γενεαλογικής γραμμής του Αδάμ, του Σηθ, του Νώε, του Σημ, του Αβραάμ, του Ισαάκ, του Ιακώβ κλπ.

Υπάρχουν 11 εδάφια στη Γένεση στα οποία αναφέρεται η φράση “τούτο είναι το βιβλίο της γενεαλογίας…” ή “αυτές είναι οι γενεές”. Η Εβραϊκή λέξη toledoth, μεταφράζεται ως «γενιές» ή σημαίνει «απαρχές», «ιστορία», ή ακόμη «οικογενειακή ιστορία», και κάθε ένα εδάφιο αναφέρεται πριν ή μετά από μια περιγραφή ιστορικών γεγονότων που περιλαμβάνουν το πρόσωπο που ονομάζεται.⁹ Η πιο πιθανή εξήγηση είναι πως ο Αδάμ, ο Νώε, ο Σημ κλπ, ο καθένας έγραψε για γεγονότα που συνέβησαν στις μέρες του, και ο Μωυσής υπο την αλάνθαστη έμπνευση του Αγίου Πνεύματος, επέλεξε, και εξέδωσε τις αφηγήσεις αυτές, ώστε να παράγει τη Γένεση στη παρούσα συνεκτική της μορφή.¹⁰

Στη Γένεση δεν βλέπουμε μια πρόοδο από την ειδωλολατρία στον μονοθεϊσμό, όπως απαιτεί η εξελικτική θεώρηση του Wellhausen. Αντίθετα, η Αγία Γραφή ξεκινά με μια αρχική αποκάλυψη από τον Θεό, η οποία αργότερα απορρίφθηκε μέχρι το σημείο όπου ο λαός Ισραήλ ο ίδιος ξέπεσε στην ειδωλολατρία και γι’ αυτό παραδόθηκε από τον Θεό στην αιχμαλωσία.

ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΕΟ;

 

Ας το δούμε αυτό στη Γένεση, κεφάλαια 1 και 2. Η λέξη Ελοχίμ χρησιμοποιείται για τον Θεό 25 φορές στη Γένεση 1:1 ως 2:4α.¹¹ Η λέξη αυτή περιλαμβάνει την ιδέα ενός μεγαλειώδους και πιστού Όντος, με δημιουργική δύναμη και εξουσία, μεγαλειότητα και παντοδυναμία, το οποίο είναι υπεράνω του υλικού κόσμου που δημιούργησε. Είναι ένας υψηλός τίτλος (= «Θεός») και πρόκειται για την κατάλληλη λέξη που χρησιμοποίησε ο Μωυσής για να περιγράψει τις δημιουργικές δραστηριότητες του Θεού.¹²

Στη Γένεση κεφ. 2 από το εδάφιο 4 οι Εβραίοι χρησιμοποιούν τα γράμματα ΓΧΒΧ για να αναφερθούν στον Θεό. Μερικές φορές μεταφράζεται ‘Ιεχωβά’, αλλά τις περισσότερες ως ‘Κύριος’, και είναι ο πιο συνήθης όρος που χρησιμοποιείται στη Παλαιά Διαθήκη (6823 φορές). Η λέξη σημαίνει «Αυτός που πάντοτε ήταν, είναι και θα είναι» και είναι το προσωπικό όνομα του Θεού. Κατά συνέπεια, χρησιμοποιείται στις προσωπικές Του σχέσεις και στις σχέσεις διαθήκης με τους ανθρώπους. Από τη Γένεση 2:4 ξεκινά η λεπτομερής περιγραφή πως ο Θεός δημιούργησε τον Αδάμ και την Εύα και την τοποθεσία που ετοίμασε για αυτούς.¹³ Έπρεπε να ζουν και να εργάζονται τον κήπο, σε μια σχέση διαθήκης αγάπης με τον Θεό¹⁴ και ο ένας με τον άλλον. Ήταν λοιπόν η πιο κατάλληλη λέξη, η λέξη ΓΧΒΧ, που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο Μωυσής για να γράψει αυτό το τμήμα της Γένεσης. Επίσης στη Γένεση 2, η λέξη ΓΧΒΧ συνδέεται με την λέξη Ελοχίμ και σχηματίζουν το σύνθετο όνομα ΓΧΒΧ-Ελοχίμ (=Κύριος ο Θεός). Αυτό ταυτίζει τον Θεό της διαθήκης ΓΧΒΧ ως τον ίδιο και τον αυτό με τον Ελοχίμ, τον παντοδύναμο Δημιουργό. Δεν υπάρχει καμιά λογική αιτία (συγκεκριμένα οποιαδήποτε βασισμένη στον όρο που χρησιμοποιείται για τον Θεό) για να αποδοθεί αυτή η αφήγηση σε οποιονδήποτε άλλο συγγραφέα ή συγγραφείς.

ΤΟ ΚΟΜΠΙΟΥΤΕΡ ΣΥΜΦΩΝΕΙ: Η ΓΕΝΕΣΗ ΕΙΧΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται απ’ το περιοδικό OMNI -Αύγουστος 1982: ‘Μετά την εισαγωγή 20.000 Εβραϊκών λέξεων της Γένεσης σε έναν Ηλεκτρονικό Υπολογιστή στο Πανεπιστήμιο του Ισραήλ Technion, οι ερευνητές βρήκαν πολλές προτάσεις που κατέληγαν σε ρήματα και πάρα πολλές λέξεις των 6 ή και περισσότερων χαρακτήρων. Επειδή αυτά εμφανίζονται κατ’ επανάληψη, λέει ο διευθυντής του προγράμματος, Yehuda Radday, φαίνεται πως μόνο ένας συγγραφέας ευθύνεται για την συγγραφή. Η διεξοδική ανάλυση με το κομπιούτερ που διεξήχθη στο Ισραήλ, εισηγείται μία πιθανότητα 82 % πως το βιβλίο έχει έναν συγγραφέα.’

Οι ίδιες αρχές εφαρμόζονται στην υπόλοιπη Γένεση και σε ολόκληρη την Παλαιά Διαθήκη.

Η θεωρία των πηγών ΓΕΙΔ αντιφάσκει με τον εαυτό της, καθώς οι οπαδοί της προσπαθούν να σπάσουν εδάφια σε τμήματα και ακόμα να αποδώσουν μέρη των προτάσεων (τα οποία χρησιμοποιούν περισσότερα από έναν όρο για τον Θεό) σε διαφορετικούς συγγραφείς. Μια τέτοια τακτική θα ήταν μοναδική στη φιλολογία της αρχαίας Μέσης Ανατολής. Η ‘επιστημονική μέθοδος’ που χρησιμοποίησαν για να προωθήσουν την θεωρία των πηγών θα προκαλούσε τα γέλια στο δικαστήριο εάν εφαρμόζονταν σε οποιοδήποτε άλλο αρχαίο βιβλίο!

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

 

Τελικά, ο συγγραφέας της Γένεσης ήταν ο Θεός, που εργάστηκε μέσω του Μωυσή. Αυτό δεν σημαίνει πως ο Θεός χρησιμοποίησε τον Μωυσή σαν ένα είδος ‘δακτυλογράφου’. Αντίθετα, τον προετοίμαζε για αυτό το έργο από την ημέρα που γεννήθηκε. Όταν ήρθε ο κατάλληλος καιρός, ο Μωυσής είχε όλα τα απαραίτητα στοιχεία στη διάθεσή του και καθοδηγήθηκε αλάνθαστα απ’ το Άγιο Πνεύμα ως προς το τι θα συμπεριλάμβανε και τι θα άφηνε έξω. Αυτό είναι συνεπές με την γνωστή ιστορία και με τις διακηρύξεις και τις αρχές της Αγίας Γραφής (Β’ Τιμόθεον 3:15–17, Β’ Πέτρου 1:20–21).

Από την άλλη μεριά, δεν υπάρχει καμιά ιστορική απόδειξη, αλλά ούτε καμιά πνευματική ή θεολογική βάση για την απατηλή θεωρία των πηγών ΓΕΙΔ. Η διδασκαλία της είναι εντελώς ψευδής, η ‘επιστημονική μέθοδος’ που προωθεί είναι ολοκληρωτικά κίβδηλη. Προωθούμενη από την θεωρία της εξέλιξης , υπάρχει αποκλειστικά και μόνο για να υπονομεύει την εξουσία του Λόγου του Θεού.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

 

1. Josh McDowell, More Evidence that Demands a Verdict, σελ. 45. 
2. Αξιοσημείωτοι εκφραστές του Wellhausen ήταν ο Samuel Driver στην Αγγλία 1891 και ο Charles Briggs στις ΗΠΑ 1893. Από τον καιρό του Wellhausen, άλλοι φιλελεύθεροι κριτικοί έχουν ‘ανακαλύψει’ μέχρι και 40 υποτιθέμενους συγγραφείς στη Πεντάτευχο, περιλαμβάνοντας μια Εδομίτικη πηγή S και μια Χαναανίτικη πηγή Κ -υπάρχουν τόσες πολλές υποδιαιρέσεις όσοι είναι οι «ειδικοί» στο να ανακαλύπτουν πηγές! 
3. Παρμένο από Dave Breese, Seven Men Who Rules from the Grave, σελ.89. 
4. Παρμένο από Gleason Archer, Encyclopedia of Bible Difficulties, σελ.51–52. 
5. Στη Γένεση 13:10 η κοιλάδα του Ιορδάνη συγκρίνεται με την «γη της Αιγύπτου, μέχρι να πάει κανείς στη Σηγώρ»-κατάλληλο μόνο για αναγνώστες που δεν είναι εξοικειωμένοι με την Κοιλάδα του Ιορδάνη στη Παλαιστίνη, αλλά όμως είναι εξοικειωμένοι με την Αίγυπτο. Γι’ αυτό γράφτηκε κοντά στον καιρό της Εξόδου από την Αίγυπτο, κι όχι πολλούς αιώνες αργότερα. 
6. Η σειρά της σοδειάς στην Έξοδο 9:31–32 είναι Αιγυπτιακή, όχι Παλαιστινιακή. Τα δέντρα και τα ζώα που αναφέρονται είναι κυρίως γηγενή στην Αίγυπτο ή τη Χερσόνησο του Σινά, κι όχι στην Παλαιστίνη, όπως π.χ. η ακακία που χρησιμοποιήθηκε στην επίπλωση της σκηνής, είναι γηγενές στην Αίγυπτο και το Σινά, αλλά δύσκολα βρίσκεται στη Χαναάν, εκτός γύρω από τη Νεκρά Θάλασσα. Τα δέρματα που ορίζονταν για το εξωτερικό κάλυμμα της σκηνής στην Έξοδο 26:14 (Εβραϊκά ταχάς) ήταν περισσότερο πιθανόν από φώκιες ή θαλάσσιες αγελάδες που βρίσκονταν στη θάλασσα πλησίον της Αιγύπτου και του Σινά, και είναι ξένα προς τη Παλαιστίνη.
   
7. Περισσότερες Αιγυπτιακές λέξεις-δάνεια βρίσκονται στη Πεντάτευχο , παρά οπουδήποτε αλλού στην Αγία Γραφή, όπως είναι αναμενόμενο εάν ο συγγραφέας ήταν ο Μωυσής, ο οποίος «διδάχτηκε ολόκληρη τη σοφία των Αιγυπτίων» (Πράξεις 7:22). Το ίδιο το όνομα ‘Μωυσής’ είναι Αιγυπτιακό κι όχι Εβραϊκό (Έξοδος 2:10). 
8. Δεν υπάρχει καμιά αναφορά στη Πεντάτευχο για τον ναό ή την Ιερουσαλήμ που θα ήταν η μελλοντική του τοποθεσία- το μόνο κέντρο λατρείας που αναφέρεται ήταν η σκηνή του μαρτυρίου. 
9. Γένεση 2:4, 5:1, 6:9, 10:1, 11:10, 11:27, 25:12, 19, 36:1,9, 37:2. Το πρώτο απ’ αυτά, «Αυτή είναι η γένεση του ουρανού και της γης» (Γένεση 2:4). δεν αναφέρει ανθρώπινο όνομα, καθώς κανένας άνθρωπος δεν ήταν παρών κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας της Δημιουργίας μέχρι την έκτη ημέρα. Η πληροφορία πιθανόν αποκαλύφθηκε από τον Θεό στον Αδάμ, ο οποίος τότε τη κατέγραψε (Δες υποσημείωση Νο10). 
10. Henry Morris, σελ.22–30. Επίσης Καθηγητής Dr.E.N.Lee, προσωπική επικοινωνία, Απρίλιος 1998. 
11. Ελοχίμ είναι η εβραϊκή μορφή πληθυντικού που σημαίνει ‘περισσότερο από δύο’. Στη Γένεση 1:1 συνδέεται με το ρήμα «δημιούργησε» (Εβραϊκάμπαρά) στον ενικό αριθμό. Έτσι αυτό είναι ένα ουσιαστικό στον πληθυντικό με σημασία ενικού, που προτείνει την πληθυντική ενότητα της Θεότητας. Το Χριστιανικό δόγμα της Τριάδος προσκιάζεται στην Αγία Γραφή μόλις από το πρώτο της εδάφιο. Δες επίσης την χρήση του «εμάς» στη Γένεση 1:26 και 11:7. 
12. Σημειώστε ότι η δύναμη του Θεού ενωμένη με την χρήση αυτής της λέξης, φαίνεται πολύ περισσότερο καθαρά στο ότι Έχει δημιουργήσει τα αχανή περιεχόμενα του διαστήματος, όπως επίσης και τις καταπληκτικές πολυπλοκότητες και μικρολεπτομέρειες της ζωής πάνω στη Γη, στο σύντομο διάστημα της Εβδομάδας της Δημιουργίας μάλλον, παρά σε οποιοδήποτε μακροσκελές εξελικτικό χρονοδιάγραμμα. Δες C.V.Taylor, The First 100 Words, σελ. 3. 
13. Δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ Γένεσης 1 και 2. Στον Ματθαίο 19:3–6, ο Ιησούς παρέθεσε κι απ’ τις δύο αφηγήσεις μαζί, 1:27 και 2:24, δείχνοντας αυτές να είναι εξίσου έγκυρες και πλήρως η μία να συμπληρώνει την άλλη. Δες επίσης D.Batten, Αντιφάσεις στη Γένεση; Creation 18(4):44–45, 1996 και R.Grigg, Θα πρέπει τη Γένεση να την πάρουμε κατά γράμμα; Creation 16(1):38–41, 1993. Σ.Μετ: Θα μεταφραστούν σε επόμενα τεύχη του «Ερευνητή». 
14. Σύγκρινε με Ωσηέ 6:7: «Αυτοί όμως, όπως ο Αδάμ, παρέβηκαν τη διαθήκη…»
15. πηγη:χριστιανισμός και επιστήμη