Εγκόλπιον κατά αιρέσεων

Πατριάρχης Ειρηναίος, Τουλάτος, Αγγελάτος, (14-7-11)

2012-02-24T15:08:00.000+02:00

Άλλη μία εκπομπή με ομιλητές τον ένα εκ των 2 Πατριαρχών Ιερουσαλήμ, τον κ. Ειρηναίο, και τον κ. Τουλάτο... Ακούγονται πάλι ονόματα υπουργών, εμπλοκές του Πατριάρχη Κων/λεως Βαρθολομαίου στην Εκκλησία Βουλγαρίας, χωρίς κανονικό δικαίωμα... Και πολλά άλλα... Τί είναι αλήθεια ακριβώς και τί όχι δεν γνωρίζουμε, αλλά ας σκεφτεί ο κάθε καλόπιστος Έλληνας Ορθόδοξος αν είναι αυτή Η Εκκλησία Του Χριστού...

Πατριάρχης Ειρηναίος -- ''Ελεύθερη Γνώμη'' 24/3/2011

2012-02-24T14:47:00.000+02:00

Κάποιοι συκοφαντούν τους Γνησίους Ορθοδόξους Χριστιανούς περί δήθεν πολυδιάσπασης και αλληλο-αναθεματισμών μεταξύ των δήθεν πολλών παρατάξεων των ειρωνικώς αποκαλουμένων ''παλαιοημερολογιτών''... Πράγμα αστήριχτο και άκυρο από θεολογικής και κανονικής απόψεως. Η Εκκλησία είναι μία και όχι πολλές. Όποιος χρησιμοποιεί τον τίτλο Εκκλησία ΓΟΧ Ελλάδος, δεν σημαίνει πως έτσι είναι κιόλας... Αν υπήρχε νομικό πλαίσιο προστασίας Της Γνησίας Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδος, δεν θα μπορούσε ο κάθε ένας να χρησιμοποιεί αυτή την ονομασία.

Ας έρθουμε όμως στο τί συμβαίνει στο Πατριαρχείο Ιερουσαλήμ, και μόνο σε ένα ζήτημα, στο ότι υπάρχουν 2 Πατριάρχες στο εν λόγω Πατριαρχείο!!! Δείτε τι αποκαλύπτει η εκπομπή αυτή με την συμμετοχή του ενός Πατριάρχη, του κ.Ειρηναίου, και του κ. Τουλάτου, γνωστού για τις απόψεις του, οι οποίες δεν συμφωνούν όλες με την Ορθόδοξη Πίστη. Στο παρόν βίντεο λέγονται πολλά, με ονόματα πολιτικών και επισκόπων να ακούγονται... Για τα συμφέροντα των σιωνιστών και την προδοσία του οικουμενιστή, 2ου Πατριάρχη Θεοφίλου... Για παραβάσεις κανόνων, ενοικιάσεις ακίνητης περιουσίας στους εβραίους, για δάνεια με ενέχυρο! το ναό της Αναστάσεως... Και πολλά άλλα... Τί είναι αλήθεια και τί όχι δεν γνωρίζουμε. Αυτό που βλέπουμε πάντως είναι η ύπαρξη 2 Πατριαρχών στην Ιερουσαλήμ, αλληλοκατηγορίες μεταξύ οπαδών των Πατριαρχών κλπ κλπ κλπ... Τα συμπεράσματα ανήκουν στον κάθε σκεπτόμενο θεατή.

Εμείς απλώς θέλουμε να επισημάνουμε πως Στην Εκκλησία Του Χριστού δεν υπάρχουν διαιρέσεις, αλλά αποσχίσεις προσώπων ή ομάδων από Την Εκκλησία Του Χριστού! Οι διαιρέσεις και οι εμπλοκές σε μπίζνες επισκόπων, και γενικώς ρασοφόρων, είναι γνωρίσματα ψευτοεκκλησιών και όχι Της Εκκλησίας Του Χριστού. Εκεί καταντάει η κάθε ομάδα ή νομικό πρόσωπο κρατικών ρασοφόρων που αυτοαποκαλείται Ορθόδοξη εκκλησία... Ας φροντίσουν οι ψευτοαντιαιρετικοί και ψευτορθόδοξοι, που περιφέρονται στι διαδίκτυο και τυπώνουν εφημερίδες, να συμβάλλουν στην ομαλοποίηση τέτοιων καταστάσεων, γιατί οι Έλληνες πιστοί αυτά βλέπουν και αδειάζουν οι νεοημερολογίτικοι ναοί...

Επιπλέον κανείς σοβαρός και πραγματικός Χριστιανός, δεν κατηγορεί Την Εκκλησία Του Χριστού για δήθεν ύπαρξη πολλών παρατάξεων εντός αυτής, την ώρα που το πνευματικό σπίτι στο οποίο στεγάζεται, έχει ενωθεί εν τη πράξει, με κάθε αίρεση και θρησκεία αυτού του κόσμου. Αλλά εξακολουθεί να λέγεται Ορθόδοξη εκκλησία... Λίγη μελέτη εκκλησιαστικής ιστορίας ποτέ δεν έβλαψε κανέναν.

Βίος του Αγίου πατρός Καλλινίκου της Τσερνίκα!

2012-02-24T11:09:00.001+02:00

Ἀπό γονεῖς Ὀρθοδόξους καί εὐσεβεῖς, Ρουμανικῆς καταγωγῆς, τόν Ἀντώνιο καί τήν Ἀνθῆ, γεννήθηκε ὁ ἔπειτα Ἱεράρχης Καλλίνικος, τήν 7η Ὀκτωβρίου 1787, στό Βουκουρέστι, στήν Ἐνορία τοῦ ἁγ. Βησσαρίωνος. Κατά τό Ἅγιο Βάπτισμα ὀνομάσθηκε Κωνσταντῖνος.

Ὁ νεαρός Κωνσταντῖνος πῆρε ἀπό μικρός μία σπάνια πνευματική διαπαιδαγώγηση καί ἔμαθε καί τήν Ἑλληνική γλῶσσα. Κατά τήν ἐφηβεία καί τήν νεότητά του συνήθιζε νά ἐπισκέπτεται τήν Μονή Τσερνίκας. Τότε Ἡγούμενος ἦταν ὁ Ὅσιος Στάρετς Γεώργιος, μαθητής τοῦ ὁσ. Παϊσίου Βελιτσκόφσκυ, φορέας τοῦ Ἁγιορειτικοῦ μοναστικοῦ πνεύματος καί τῆς Φιλοκαλικῆς πνευματικῆς παραδόσεως. Στήν Μονή αὐτή ὁ Κωνστανῖνος, σέ ἡλικία 20 ἐτῶν, ἀσπάσθηκε τόν μοναχικό βίο τό 1807 καί ὑποτάχθηκε στόν Ἡγούμενο Στάρετς Τιμόθεο.

Ἡ ἐξέλιξη τοῦ νεαροῦ Κωνσταντίνου ἐπηρέασε τήν ζωή τόσο τῆς μητέρας, ὅσο καί τοῦ πρεσβύτερου ἀδελφοῦ του. Ἡ μητέρα του ἀσπάσθηκε καί αὐτή τόν μοναχικό βίο καί κοιμήθηκε στήν Μονή Πασάρεα, ὡς Μεγαλόσχημη Φιλοθέη. Ὁ ἀδελφός του χειροτονήθηκε Ἱερεύς καί ἀργότερα ἔγινε Μοναχός (μνημονεύεται ὡς Ἱερομόναχος Ἀκάκιος).

Κατά τό "Ρουμανικό Γεροντικό", ὁ Στάρετς Τιμόθεος "τόν ἐμπιστεύθηκε ὡς κειμήλιο μεγάλης πνευματικῆς ἀξίας στόν Πνευματικό Ποιμένα, ἐπειδή ἦταν ξακουστός Γέροντας τοῦ Μοναχισμοῦ καί ἀπό τούς πρώτους μαθητές τοῦ Στάρετς Γεωργίου, ἄνθρωπος μέ ὑψηλή ζωή". Κάτω ἀπό τήν ἐπίβλεψη τοῦ ἔμπειρου αὐτοῦ Πνευματικοῦ Πατέρα, ὁ νεαρός δόκιμος προχώρησε στήν μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί τῶν Πατερικῶν ἔργων, ὅπως προέβλεπε ἡ μοναστική τάξις τοῦ ὁσ. Παϊσίου. Ταυτόχρονα ἐργαζόταν στό ξυλουργεῖο τῆς Μονῆς, ὅπου κατασκεύαζε ξύλινους σταυρούς εὐλογίας, γιά τίς ἀνάγκες τῶν μοναχῶν καί τῶν προσκυνητῶν.

Δύο χρόνια μετά τήν εἴσοδό του στήν ἀδελφότητα τῆς Τσερνίκας, ὁ Δόκιμος Κωνσταντῖνος δέχθηκε τό Μεγάλο καί Ἀγγελικό Σχῆμα μέ τό ὄνομα Καλλίνικος. Ὁ Γέροντάς του Πνευματικός Ποιμένας ζήτησε τήν κουρά του ἀπό τόν Ἡγούμενο Τιμόθεο, λόγῳ τῆς γρήγορης πνευματικῆς προκοπῆς τοῦ νέου. Ἡ κουρά ἔγινε τήν 9η Νοεμβρίου 1808. Τήν 3η Δεκεμβρίου τοῦ ἴδιου χρόνου ὁ Μοναχός Καλλίνικος χειροτονήθηκε Διάκονος.

Τό 1813 μία ἐπιδημία πανώλους ἀποδεκάτισε τήν ἀδελφότητα τῆς Τσερνίκας. Τότε ὁ Ἱεροδιάκονος Καλλίνικος πιεζόμενος ἀπό τόν Ἡγούμενο Τιμόθεο χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος καί ἀνέλαβε ἐφημεριακά καθήκοντα στήν Μονή.

Τήν 20ή Σεπτεμβρίου 1815 ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος δέχθηκε τό ἀξίωμα τῆς πνευματικῆς πατρότητας ἀπό τόν Μητροπ. Βλαχίας Νεκτάριο. Τό 1812 ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος μαζί μέ τόν Γέροντά του Πνευματικό Ποιμένα, περιηγήθηκαν ὅλη τήν Μολδαβία, συλλέγοντες συνδρομές γιά τήν ἀνέγερση τοῦ νέου Ναοῦ τοῦ ἁγ. Νικολάου, στό ὁμώνυμο νησί τῆς νησιωτικῆς μοναστικῆς πολιτείας τῆς Τσερνίκας. Ἐπιστρέφοντας ἀπό τήν περιοδεία αὐτή ὁ Πνευματικός Ποιμένας ζήτησε καί πῆρε εὐλογία νά ἀναχωρήσει γιά τό Ἅγιο Ὄρος, γιά περισσότερη ἄσκηση καί ἡσυχία, καθώς καί μαθητεία στούς ἐκεῖ ἀσκουμένους Ἡσυχαστές. Τότε ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος ὑποτάχθηκε στόν διακριτικό Στάρετς Δωρόθεο.

Τήν 3η Μαρτίου 1816 κοιμήθηκε ὁ Ἡγούμενος Τιμόθεος καί ἡ ψῆφος τῶν ἀδελφῶν ἀνέδειξε Ἡγούμενο τῆς Τσερνίκας τόν Στάρετς Δωρόθεο, ὅμως πραγματικός Ἡγούμενος τῆς Μονῆς ἦταν ὁ ὑποτακτικός του Ἱερομόναχος Καλλίνικος, ἀφοῦ ὁ Ἡγούμενος Δωρόθεος λόγῳ ἡλικίας καί κακῆς ὑγείας, μεταβίβασε τίς εὐθύνες τοῦ ἀξιώματός του στόν προσοντοῦχο ὑποτακτικό του.

Τό 1817 ὁ Ἡγούμενος Δωρόθεος καί ἡ Γεροντία τῆς Μονῆς, ἔστειλαν στόν Ἄθωνα τόν Ἱερομόναχο Καλλίνικο καί τόν Μοναχό Διονύσιο πού γνώριζε τήν Τουρκική γλῶσσα, γιά νά καλέσουν τόν Πνευματικό Ποιμένα νά ἐπιστρέψει στήν Μονή καί νά ἀναλάβει τήν ἡγουμενεία. Στό Ἅγιο Ὄρος ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος μελέτησε τήν τάξη τῶν Μονῶν καί τό Τυπικό τῶν Ἀκολουθιῶν, γνώρισε ἤθη, ἔθιμα καί συνήθειες, προσκύνησε θαυματουργές Εἰκόνες καί Ἅγια Λείψανα, πῆρε τήν εὐλογία Ὁσίων Γερόντων, ἔπεισε τόν γ. Ποιμένα νά ἐπιστρέψει καί ἀφοῦ γιόρτασε στόν Ἄθωνα τήν Κοίμηση τῆς Παναγίας, ἐπέστρεψε μαζί μέ τήν συνοδεία στήν Βλαχία.

Ὁ Ἡγούμενος Δωρόθεος κοιμήθηκε τήν 13η Δεκεμβρίου 1818, ἀλλά ἡ ψῆφος τῶν ἀδελφῶν ἀνέδειξε Ἡγούμενο τόν Ἱερομόναχο Καλλίνικο, ἀντί τοῦ γ. Ποιμένος. Ἡ ἀνάδειξις τοῦ ὑποτακτικοῦ του δέν σκανδάλισε τόν διακριτικό Γέροντα. Ἀντιθέτως, ὁ Στάρετς Ποιμήν ἔμεινε Πνευματικός τοῦ νέου Ἡγουμένου, τῆς ἀδελφότητος καί τῶν προσκυνητῶν καί ἐγκαταβίωσε γιά περισσότερη ἡσυχία στό νησί τοῦ ἁγ. Νικολάου.

Τήν 9η Ἀπρίλίου 1820 ὁ Μητροπολίτης Διονύσιος (Λούπου), χειροθέτησε τόν Ἡγούμενο Καλλίνικο Ἀρχιμανδρίτη. Ἔτσι ὁλοκληρώθηκε ἡ πρώτη περίοδος τῆς μοναστικῆς ζωῆς τοῦ ἁγ. Καλλινίκου, διαρκείας μόλις 11 ἐτῶν, κατά τήν ὁποία ὁ Ἅγιος ἐπέδειξε πνευματική ὡριμότητα πολύ μεγαλύτερη τῆς ἡλικίας του. Μεγαλόσχημος καί Διάκονος στό 22ο ἔτος, Ἱερεύς στό 26ο, Πνευματικός στό 28ο καί Ἡγούμενος στό 30ό. Ἡ κρίσιμη περίοδος τῆς μεγάλης Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, βρῆκε τήν Τσερνίκα ἀκμάζουσα, μέ ἱκανό διοικητή, τόν Ἡγούμενο Καλλίνικο.

Πέραν τῆς Μονῆς Τσερνίκας στόν Ἡγούμενο Καλλίνικο ἀνατέθηκε καί ἡ πνευματική ἐπιστασία τῶν Μονῶν Πασάρεα, Καλνταρουσάνι, Σναγκώβ, Τσιοροτζίλα καί Μεγάλη Ποϊάνα.

Ἐπί Ἡγεμόνος Ἀλεξάνδρου Γκίκα, ἔγιναν πολλές προτάσεις στόν Ἡγούμενο Καλλίνικο νά ἀναλάβει τόν Μητροπολιτικό Θρόνο τῆς Βλαχίας, αὐτός ὅμως δέν δέχθηκε. Ὁ Θεός ὅμως τόν προώθησε στήν Ἀρχιερωσύνη μέ ἕναν τρόπο θαυμαστό καί παράδοξο. Τό 1847 κάποιος δαιμονιζόμενος μοναχός τοῦ ἔδωσε δηλητήριο! Προαισθανόμενος ὁ Ἅγιος τόν θάνατό του, ζήτησε ἀπό τούς ἀδελφούς νά ἐκλέξουν ἄλλο Ἡγούμενο. Ἐξελέγη τότε ὁ ἀρχιμ. Βενιαμίν Κατοῦλος. Ὁ Ἅγιος περιμένοντας τόν θάνατο στό κελλί του, προσευχήθηκε στόν Θεό λέγοντας: "Κύριε, ὁ Θεός τῆς σωτηρίας μου, δέν πίστευα καί δέν ἐπιθυμοῦσα νά πεθάνω ἀπό δηλητήριο". Τότε μία ὑπερκόσμια φωνή τοῦ ἀπάντησε: "Δέν θά πεθάνεις ἀπό τό δηλητήριο. Σήκω, εἶσαι ὑγιής. Σέ λίγο καιρό θά γίνεις Ἐπίσκοπος στό Ρίμνικ, ὅπου θά ἀνωρθώσεις τήν Ἐκκλησία καί τόν Κλῆρο, πού εἶναι σέ πνευματικό μαρασμό"! Μετά τήν οὐράνια αὐτή πληροφορία ὁ Ἅγιος σηκώθηκε ὑγιής καί πῆγε στόν ναό, ὅπου οἱ Πατέρες ἔψαλλαν τό Μεσονυκτικό.

Τρία χρόνια ἀργότερα, τήν 14η Σεπτεμβρίου 1850, ὁ Ἅγιος ἐξελέγη Ἐπίσκοπος Ρίμνικ Βίλτσεα. Ὁ Ἅγιος ἀποδέχθηκε τήν ἐκλογή μέ πολύ λύπη, γιά νά μήν παρακούσει στήν Γεροντία τῆς Μονῆς καί γιά νά μήν λυπήσει τόν Ἡγεμόνα Δημήτριo Στίρμπα, πού ἦταν πνευματικό του τέκνο. Ἔτσι ἐγκατέλειψε σωματικά τήν Τσερνίκα, μετά ἀπό 43 χρόνια μοναχικῆς ζωῆς, ἀπό τά ὁποῖα τά 32 ἦταν Ἡγούμενος, ἀφήνοντας πίσω του 350 Μοναχούς καί ἕνα λαμπρό πνευματικό, διοικητικό καί οἰκοδομικό ἔργο.

Ὡς Ἐπίσκοπος ἔδωσε μεγάλο βάρος στήν πνευματική καλλιέργεια τοῦ ποιμνίου του. Προσπάθησε νά περιορίσει τά φαινόμενα τῶν ἀστεφάνωτων ζευγαριῶν καί τοῦ χρηματισμοῦ τῶν Κληρικῶν. Ἀπό τούς νέους Ἱερεῖς ἀπαιτοῦσε νά μήν παίρνουν "τυχερά" ἀπό τά Μυστήρια, καλύπτοντας ὁ ἴδιος τά ἔξοδα μετακινήσεώς τους καί δίδοντάς τους δωρεάν βιβλία καί διάφορα εἴδη.

Μετά τήν ἀναχώρηση τοῦ Γέροντος Ποιμένος γιά τό Ἅγιο Ὄρος (τό 1812), ὁ ἅγ. Καλλίνικος (τότε Ἱεροδιάκονος), ἐπιδόθηκε σέ μεγαλύτερες ἀσκήσεις. Ὅλη τήν ἑβδομάδα δέν ἔτρωγε μαγειρευμένο φαγητό, παρά μόνο ψωμί καί νερό μετά τήν δύση τοῦ ἡλίου, ἐνῶ μέ ἐγκράτεια συμμετεῖχε στήν κοινή τράπεζα τῶν μοναχῶν κάθε Σάββατο καί Κυριακή.

Τό 1817 (ἤδη Ἱερομόναχος), μαζί μέ τόν Πνευματικό Ἰγνάτιο καί ἕναν Μοναχό, μέ εὐλογία τοῦ Ἡγουμένου Στάρετς Δωροθέου, ἀποφάσισαν νά νηστέψουν τελείως κατά τήν Μεγ. Τεσσαρακοστή. Ἀπό τούς τρεῖς ὁ μοναχός δέν μπόρεσε νά νηστεύσει καθόλου. Ὁ Πνευματικός Ἰγνάτιος νήστεψε τίς πρώτες ἑβδομάδες καί μετά διέκοψε λόγῳ ἀσθενείας. Ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος ἔμεινε ἄσιτος μέχρι τήν Πέμπτη τοῦ Μεγάλου Κανόνος, ὁπότε ἔφαγε μισό παξιμάδι! Θέλοντας ὅμως νά συμπληρώσει τόν ἀριθμό τῶν 40 ἡμερῶν πού νήστεψε ὁ Κύριος, συνέχισε τήν προσπάθειά του φθάνοντας σέ μεγάλη ἐξάντληση, ὥστε μέχρι τήν Κυριακή τοῦ Θωμᾶ δέν τον αναγνώριζε κανένας!

Ἡ ἐξέλιξη αὐτή τῆς νηστείας τοῦ Ἱερομονάχου Καλλινίκου, ὑποχρέωσε τόν Ἡγούμενο Δωρόθεο νά θεσπίσει τήν ὑποχρεωτική συμμετοχή τῶν μοναχῶν στήν κοινή τράπεζα. Στό ἐξής ὁ Ἱερομόναχος Καλλίνικος, γιά νά μήν παραβεῖ τήν ἐντολή τοῦ Ἡγουμένου, ἐπινόησε ἕναν ἄλλο τρόπο ἀσκήσεως. Γιά 40 ἡμέρες δέν ἔτρωγε μαγειρευμένο φαγητό, παρά μόνον φροῦτα μετά τήν δύση τοῦ ἡλίου. Ἀκόμη, ἀπό ἕνα τυχαῖο γεγονός σκανδαλισμοῦ ἑνός ἀδελφοῦ, ὁ νηστευτής Ἱερομόναχος Καλλίνικος δέν γεύθηκε ψάρι μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του.

Παρά τήν αὐστηρότητα πρός τόν ἑαυτό του, ὁ Ἅγιος ἦταν ἰδιαιτέρως ἐπιεικής πρός τούς ἄλλους. Ὡς Ἡγούμενος θεωροῦσε ἀπαραίτητη τήν συμμετοχή ὅλων τῶν μοναχῶν στήν κοινή τράπεζα κι ἐκεῖ ὅμως, σέ πολλές περιπτώσεις, τό φαγητό ἦταν σκέτο ψωμί, προσφορά τῶν ἁπλῶν Χριστιανῶν. Ὁ Ἅγιος ἔστελνε κατά καιρούς ἕνα κάρο στό Βουκουρέστι καί ὅποιος πιστός ἤθελε, ἔριχνε στό κάρο ψωμί, ἐλεημοσύνη γιά τούς μοναχούς. Ὅταν τό κάρο ἐπέστρεφε στό μοναστήρι, τό ψωμί - ξερό πιά - ὡς ἀγάπη τῶν λαϊκῶν, κατέλειγε στήν τράπεζα τῶν πατέρων.

Σύμφωνα μέ μαρτυρία τοῦ Μοναχοῦ Χαρίτωνος, ὁ Ἅγιος ὡς Ἱερομόναχος - ἀκόμη καί ὡς Ἡγούμενος καί Ἐπίσκοπος - κοιμόταν μόνον τρεῖς ὧρες τό ἡμερονύκτιο κι αὐτές καθισμένος στό σκαμνί τοῦ κελλιοῦ του! Ἀπό τίς πολλές ἀγρυπνίες τό πρόσωπό του ἦταν χλωμό καί τά μάτια του βαθειά στίς κόγχες τους! Ὁ ἀργότερα μαθητής του ἀρχιμ. Ἀναστάσιος Μπαλτοβίν μαρτυρεῖ, ὅτι συνήθως σκεπάζοταν μέ μία προβειά! Τήν νύκτα (κατά τήν διάρκεια τῆς προσευχῆς στό κελλί του), ἀλλά καί τήν ἡμέρα (κατά τήν διάρκεια τῆς πνευματικῆς του ἐργασίας), γιά νά μήν τόν κυριεύει ὁ ὕπνος, τοποθετοῦσε τό βιβλίο του πάνω σέ ἕνα μεταλλικό δοχεῖο. Μόλις τόν ἔπαιρνε ὁ ὕπνος, τό βιβλίο ἔπεφτε καί ἀνέτρεπε τό δοχεῖο καί ὁ κρότος τόν ξυπνοῦσε γιά νά συνεχίσει τήν προσευχή ἤ τήν ἐργασία του.

Ἐπιεικής πρός τούς ἄλλους ὁ Ἅγιος εἶχε θεσπίσει στίς Μονές του φιλανθρωπότερη σειρά. Οἱ μοναχοί μποροῦσαν νά ἀναπαυθοῦν ἕξη ὧρες τό ἡμερονύκτιο, τόν χειμῶνα ἕξη ὧρες τήν νύκτα, τό καλοκαίρι τέσσερεις ὥρες τήν νύκτα καί δύο τό μεσημέρι.

Ὅπως μαρτυροῦν οἱ Γέροντες τῆς Τσερνίκας, ἀπό τήν ἀρχή τῆς δοκιμασίας του μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του, ὁ προσωπικός του κανόνας προσευχῆς ἦταν 2.000 προσκυνητές μετάνοιες καί 300 ἐδαφιαίες, πέραν τοῦ καθιερωμένου μοναχικοῦ κανόνος καί τῆς συμμετοχῆς στίς καθημερινές κοινές Ἀκολουθίες.

Ἀγωνιζόμενος μέ τέτοιο τρόπο ὁ Ἅγιος, ἀξιώθηκε οὐρανίων δωρεῶν καί χαρισμάτων (τῆς προοράσεως καί προφητείας, τῆς διδασκαλίας καί καθοδηγήσεως, καθώς καί τῶν ἰάσεων). Δέχθηκε ἀκόμη τήν ἐμφάνιση τῶν Ἁγίων Νικολάου ἐπισκόπου Μύρων καί Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου (τόν Ἰούνιο τοῦ 1829), οἱ ὁποῖοι τοῦ ζήτησαν τήν ἀνέγερση ναοῦ πρός τιμήν τους στή Μονή Τσερνίκας.

Ὁ ἅγ. Καλλίνικος ποίμανε τήν Ἐπισκοπή του θεοφιλῶς γιά 17 χρόνια. Τό 1867, σέ ἡλικία 80 ἐτῶν, ἐπέστρεψε στήν μονή τῆς μετανοίας του, στήν Τσερνίκα. Στό μοναστήρι ἔφθασε τήν 24η Μαρτίου 1867, Πέμπτη τῆς Ἀναλήψεως. Τήν ἑπομένη πῆγε στό Καθολικό καί παρακολούθησε τήν Θεία Λειτουργία. Κατόπιν ἔδωσε τό ἀντίδωρο καί τήν εὐχή του στούς μοναχούς καί ἐπέστρεψε στό κελλί του, ὅπου ἔμεινε ἔγκλειστος μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του. Κοιμήθηκε εἰρηνικά τήν 11η Ἀπριλίου 1868 καί ἐνταφιάσθηκε στήν Τσερνίκα.

Τά τίμια Λείψανά του ἀνακομίσθηκαν εὐωδιάζοντα τό 1875, ὅπως εἶχε προφητεύσει ὁ Ἅγιος, γιά νά ἐνταφιαστεῖ στόν τάφο του ὁ Μητροπ. Νήφων. Ἔκτοτε φυλάσσονται στήν Μονή Τσερνίκας, στόν Ναό τοῦ ἁγ. Γεωργίου, σέ πολυτελέστατη λάρνακα, ἐνδεδυμένα τά ἀρχιερατικά ἄμφια. Ἐκεῖ δέχονται τόν σεβασμό καί τήν τιμητική προσκύνηση τῶν Ρουμάνων καί τῶν ἀπανταχοῦ Ὀρθοδόξων, οἱ ὁποῖοι συρρέουν στήν Μονή ἐλκυόμενοι ἀπό τήν φήμη τῶν θαυμάτων του.

Ἡ ἁγιότητά του διακηρύχθηκε Συνοδικά ἀπό τό Πατριαρχεῖο Ρουμανίας τό 1955 καί ἡ ἡμέρα μνήμης του εἶναι ἡ 11η Ἀπριλίου.

Ἅγιε τοῦ Θεοῦ Ἱεράρχα Καλλίνικε, πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν.

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Συμπροσευχή ψευτορθοδόξων στον Άγιο Πέτρο της Ρώμης, με παπικούς...

2012-02-24T00:25:00.000+02:00

Στο βίντεο αυτό θα δείτε άλλη μία συμπροσευχή των αυτοαποκαλούμενων ορθοδόξων όλων των πατριαρχείων και της νεοημερολογίτικης εκκλησίας της Ελλάδος, με τον ''αλάθητο'' και ''πρώτο επίσκοπο'' επί της Γης, Πάπα... Στο 0:30'' βλέπετε δεσποτάδες νεοημερολογίτες που πληρώνονται από τα κρατικά ταμεία με παχυλούς μισθούς. Ανάμεσα τους οι μητροπολίτες Σύρου Δωρόθεος, και Δημητριάδος Ιγνάτιος, πνευματικό τέκνο του πρώην Πειραιώς Καλλινίκου. Ο οποίος κ. Καλλίνικος έλεγε στα παιδιά των κατασκηνώσεων που έκανε στο Καπανδρίτι το 1994, πως ''με τους παπικούς δεν υπάρχουν διαφορές παρά μόνο διοικητικές''... Οπότε να φανταστούμε πως κατά τον κ. Καλλίνικο, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός και πλήθος Αγίων μέχρι και τον Άγιο Νεκτάριο Πενταπόλεως, έσφαλαν, και όλη Η Εκκλησία που αποδέχτηκε τις θέσεις τους και τις στήριξε..; Αυτούς του ψευτοποιμένες πληρώνει ο φορολογούμενος Έλληνας... Που κυκλοφορούν με ράσα... Ακόμα... Στο 0:44'' βλέπετε τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, Ο Θεός να ελεήσει την ψυχή του. Ο οποίος είχε δηλώσει κάποτε πως ο οικουμενισμός είναι αίρεση αλλά παραδόξως εδώ βλέπουμε ενεργή συμμετοχή στην αίρεση αυτή εκ μέρους του...

Όσο κάποια ψευτοαντιαιρετικά σάιτ και ψευτορθόδοξες εφημερίδες συκοφαντούν Την Εκκλησία Του Χριστού, και συνεχίζουν να προπαγανδίζουν υπέρ της αιρετικής παρασυναγωγής των μισθωτών νεοημερολογιτών ρασοφόρων, τόσο τα γεγονότα θα τους εκθέτουν στα μάτια των σοβαρών μελετητών της Ορθοδοξίας. Οι λοιποί που άγονται και φορτίζονται συναισθηματικά από διαφημιζόμενους ψευτοαγίους μέσω κυριακάτικων εφημερίδων, και εμμένουν σ'αυτό, δε μας αφορούν...

Τέτοιους ψευτοχριστιανούς Ο Κύριος δε θέλει... Θέλει ζεστούς χριστιανούς που αναζητούν την αλήθεια, κι όχι οπαδούς θαυμάτων που κανείς δεν ψάχνει από πού προέρχονται... Θέλει ερευνητές της εκκλησιαστικής ιστορίας και Της Γραφής. Δεν θέλει γλυκανάλατους χριστιανούς που μέσα στην καθημερινότητα βάζουν και σ'ένα ράφι την πίστη να υπάρχει... Παρέα με εικόνες ψευτοαγίων που αυτά που γράφονται γι'αυτούς δεν τα έγραψαν οι ίδιοι, αλλά κάποιοι άλλοι έγραψαν ότι τα είπε ο τάδε γέροντας ή ο δείνα γέροντας...

Καληνύχτα σε όσους στηρίζουν την σωτηρία της ψυχής τους σε διαφημίσεις γεροντάδων, που ανήκουν στην αιρετική συναγωγή του νέου ημερολογίου... Εκτος Εκκλησίας, Άγιος δεν υφίσταται. Καλός άνθρωπος ναι, Άγιος όχι... Ξυπνήστε!

Η Ορθοδοξία στην Κίνα μέχρι το κίνημα των Μπόξερς.

2012-02-23T21:25:00.000+02:00

+ Ἱερομονάχου Σεραφείμ Ρόουζ

Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανισμός ἦρθε στήν Κίνα ἀρχικά μέσω τῆς γειτονικῆς της χώρας, τῆς Ρωσίας. Τό 1685 οἱ Κινέζοι κατέλαβαν το Ἀλμπαζίν, τό ὁποῖο βρίσκεται στή Ρωσία, στά βόρεια σύνορα τῆς Κίνας, καί αἰχμαλώτισαν ἕνα μεγάλο ἀριθμό Κοζάκων καί Ὀρθόδοξων Ἀλμπαζινῶν. 45 ἀπό αὐτούς μπῆκαν στήν ὑπηρεσία τοῦ Κινέζου Αὐτοκράτορα καί τούς πῆραν στό Πεκίνο μαζί μέ τόν Ἱερέα τους, τόν π. Μάξιμο. Ὁ Αὐτοκράτορας K’ang-hsi τούς δέχθηκε εὐγενικά, και παραχώρησε στόν π. Μάξιμο ἕνα παλιό Βουδιστικό ναό νά τόν μετατρέψει σέ Χριστιανική ἐκκλησία, γιά τίς πνευματικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων του. Χτίστηκαν σπίτια γιά Ἱερεῖς καί ἡ ἐκκλησία, ἀφιερωμένη στήν Ἁγία τοῦ Θεοῦ Σοφία, ἐγκαινιάστηκε τό 1698.

Τό 1712 ὁ π. Μάξιμος κοιμήθηκε καί ὁ Αὐτοκράτορας K’ang-hsi ἐπέτρεψε σέ ἕναν ἄλλον Ἱερέα νά ἔρθει ἀπό τή Ρωσία στό Πεκίνο γιά να τον ἀντικαταστήσει. Στό Πεκίνο οἱ Ὀρθόδοξοι Ἱερεῖς ὀνομάζονταν λάμας καί ὁ Ὀρθόδοξος ἀρχιμανδρίτης ὀνομαζόταν τά λάμα (μεγάλος λάμα).

Καθώς περνοῦσε ὁ καιρός γίνονταν γάμοι μεταξύ Ἀλμπαζινῶν και Κινέζων καί οἱ ἀπόγονοί τους σύντομα δέν διακρίνονταν ἀπό τόν ὑπόλοιπο Κινέζικο πληθυσμό. Αὐτοί οἱ ἀπόγονοι παρέμειναν σταθεροί στήν Ὀρθοδοξία.

Τίς ἑπόμενες δεκαετίες ἡ Ὁρθόδοξη ἱεραποστολή στήν Κίνα παρεμποδίστηκε ἐξαιτίας πολιτικῶν προβλημάτων πού ἀνέκυψαν μεταξύ Ρωσίας καί Κίνας. Τό κήρυγμα πρός τούς Κινέζους ἀπαγορεύτηκε. Ὡστόσο κάθε χρόνο στό Πεκίνο γίνονταν Ὀρθόδοξοι ἀπό 10 - 40 ἄτομα. Μερικοί ἀπό αὐτούς τούς πρώτους προσήλυτους ἔγιναν ἁγιογράφοι καί διακόσμησαν τήν ἐκκλησία στό Πεκίνο μέ Ὀρθόδοξες εἰκόνες, Κινέζικης τεχνοτροπίας.

Τό 1858 τό πολιτικό κλίμα ἄλλαξε. Μέ τή συνθήκη τοῦ Tient-sin παραχωρήθηκε στούς Χριστιανούς ἱεραπόστολους τό δικαίωμα παραμονῆς στή χώρα. Αὐτό ἦταν τό ξεκίνημα μιᾶς νέας περιόδου γιά τήν Κινέζικη Ὀρθόδοξη ἀποστολή. Ἄγαμοι καί ἔγγαμοι Ἱερεῖς πού ἦρθαν ἀπό τήν Ρωσία, μετέφρασαν καί τύπωσαν τήν Καινή Διαθήκη, τό Ψαλτήρι καί Ὀρθόδοξες Ἀκολουθίες στά Κινεζικά, θέτοντας ἔτσι τά θεμέλια γιά μιά αὐτόχθονη Κινεζική Ὀρθοδοξία. Τό κήρυγμα τοῦ Εὐαγγελίου ἐπεκτάθηκε καί πέρα ἀπό τό Πεκίνο, στό Tung-ting-an, ὅπου χτίστηκε μιά ἐκκλησία καί πολλοί Κινέζοι χωρικοί ἔγιναν ἔνθερμοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Ἄνοιξαν ἐπίσης ἐκκλησίες στό Hankow καί στό Kalgan.

Τό 1880 ὁ πρῶτος γηγενής Κινέζος Ὀρθόδοξος Ἱερέας, ὁ π. Μητρoφάνης Chang (Chang Tzi-tzung), χειροτονήθηκε ἀπό τόν Ἅγ. Νικόλαο Kasatkin, Ἐπίσκοπο Τόκυο. Ἡ ἀποδοχή τῆς Ἱερωσύνης ἀπό τόν π. Μητροφάνη ἦταν μιά πράξη ἡρωϊκή, γιατί τήν ἐποχή ἐκείνη τό νά εἶναι κανείς Χριστιανός, ἦταν πιό ἐπικίνδυνο καί πιό δύσκολο ἀπό κάθε ἄλλη φορά στήν Κινεζική Ἱστορία. Στήν Κίνα εἶχαν ἱσχυροποιηθεῖ τότε τά ξενόφοβα καί ἀντιχριστιανικά συναισθήματα, σέ ἀντίδραση πρός τόν ἀποικιοκρατικό ἐπεκτατισμό τῶν Εὐρωπαϊκῶν Δυνάμεων, κατά τή διάρκεια τοῦ δεύτερου μισοῦ τοῦ 19ου αἰώνα. Συνέβαιναν ξεσπάσματα βίας, πού εἶχαν σάν ἀποτέλεσμα τόν θάνατο τῶν ξένων καί Κινέζων Χριστιανῶν προσηλύτων.

Ὅταν ἔγινε Ἱερέας ὁ π. Μητροφάνης εἶπε, ὅτι ἤξερε πώς τό τέλος του «δέν θά ἦταν εὐχάριστο». Αὐτός καί οἱ ἄνθρωποί του δοκιμάζονταν συνεχῶς καί ὀνομάζονταν «διάβολοι κατώτερης τάξης», χαρακτηρισμός μόλις λίγο καλύτερος ἀπό τό «ξένοι διάβολοι». Ἄν καί θεωροῦσαν, ὅτι εἶχε προδώσει τήν Κινέζικη κουλτούρα του μέ τό νά γίνει Χριστιανός, ὁ ἴδιος γνώριζε ὅτι εἶχε ἀγκαλιάσει μιά πίστη πού ἦταν πέρα ἀπό κουλτούρες καί ὅτι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Χριστοῦ ἀνῆκε τόσο στήν Κίνα, ὅσο καί σέ ὁποιαδήποτε ἄλλη χώρα. Κοιτάζοντας πάνω ἀπό τά πολιτικά καί τά πολιτιστικά, διέκρινε μέ τό πνεῦμα του, ὅτι προετοίμαζε τό Κινέζικο Ὀρθόδοξο ποίμνιό του στό νά προσαρτηθεῖ στίς τάξεις τῶν Μαρτύρων στόν οὐρανό.

Τό 1897 ἡ Κινέζικη Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔλαβε μιά μεγάλη εὐλογία μέ τόν ἐρχομό στό Πεκίνο τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Ἰννοκέντιου Figorovsky (πού ἀργότερα ἔγινε Ἐπίσκοπος), ὁ ὁποῖος ἀποδείχθηκε ὅτι ἔβλεπε μακριά, περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλο Ἱερέα πού ἦρθε ποτέ στήν Κίνα. Μεταξύ ἄλλων ἵδρυσε ἕνα μοναστήρι, φρόντισε οἱ καθημερινές Ἀκολουθίες νά γίνονται στήν Κινέζικη γλώσσα, ἔστειλε ἀνθρώπους ἀπό τό Πεκίνο νά διαδόσουν τό μήνυμα τοῦ Χριστοῦ καί ξεκίνησε φιλανθρωπικά ἔργα. Αὐτό βοήθησε στό νά ἐνδυναμωθεῖ ἡ Κινέζικη Ἐκκλησία καί νά προετοιμαστεῖ γιά τή σοβαρότερη δοκιμασία γιά τήν ὕπαρξή Της.

Τό 1900 συνέβη ἡ ἐξέγερση πού εἶναι γνωστή μέ τό ὄνομα «Κίνημα τῶν Μπόξερς». Ἡ ἐξέγερση ἔγινε ἀπό μιά μυστική ὀργάνωση ἀνθρώπων πού ἀσχολοῦνταν μέ πολεμικές τέχνες καί ἀποκρυφισμό καί ὀνομάζονταν οἱ «Μποξέρ τοῦ Πνεύματος,» οἱ ὁποῖοι ὁρκίστηκαν νά ἀπαλλάξουν τήν Κίνα ἀπό τούς ξένους καί τούς Χριστιανούς. Μέ τή μύησή τους στήν ὀργάνωση, ἰσχυρίζονταν ὅτι ἐνοικοῦσε μέσα τους ἕνας θεός, ὁ ὁποῖος τούς προίκιζε μέ δυνάμεις ὑπεράνθρωπες. Ὅταν ἄρχισαν νά πολιορκοῦν τό Πεκίνο, κυνήγησαν τούς Κινέζους Χριστιανούς καί τούς πρόσταξαν νά λατρέψουν τούς θεούς τους ἤ ἀλλιῶς θά βασανίζονταν καί θά σκοτώνονταν. Ἔτσι χιλιάδες Χριστιανοί σφάχτηκαν, ἀποκεφαλίστηκαν καί θυσιάστηκαν.

Κατά τή διάρκεια τῆς Ἐπανάστασης τῶν Μπόξερς, οἱ Ὀρθόδοξες ἐκκλησίες στό Πεκίνο, στό Tung-ting-an καί στό Kalgan καταστράφηκαν, μαζί μέ τό Ὀρθόδοξο τυπογραφεῖο καί τίς ἀδημοσίευτες μεταφράσεις του καί τήν τεράστια συλλογή του ἀπό κινητά τυπογραφικά στοιχεῖα μέ Κινέζικους χαρακτῆρες.

Τή νύχτα τῆς 11ης Ἰουνίου, οἱ Μπόξερς ἐπιτέθηκαν στήν ἐκκλησία στό Πεκίνο. Σύμφωνα μέ μαρτυρίες αὐτοπτῶν μαρτύρων, οἱ Κινέζοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί ἐκεῖ ἀντιμετώπισαν τόν θάνατο μέ τρομερό θάρρος. Ὁ Παῦλος Wan, ἕνας Ὀρθόδοξος δάσκαλος, πέθανε μέ τήν προσευχή στά χείλη. Ἡ Ia Wen (Σημ. ημ. η Μάρτυρας Βιολέτα, βλ. παραπάνω φωτό), μιά ἄλλη δασκάλα, βασανίστηκε δύο φορές. Τήν πρώτη φορά, οἱ Μπόξερς τήν άφησαν αναίσθητη από τα μαρτύρια καί τήν πέταξαν μισοπεθαμένη στό ἔδαφος. Ὅταν ἀνέκτησε τίς αἰσθήσεις της, οἱ Μπόξερς τήν ἔπιασαν ξανά καί αὐτή τήν φορά τήν βασάνισαν μέχρι θανάτου. Καί τίς δύο φορές ἡ Ia Wen ὁμολόγησε τόν Χριστό μέ χαρά μπροστά στούς βασανιστές της.

Οἱ Μπόξερς ἔκαψαν τά κτίρια τῆς Ὀρθόδοξης Ἱεραποστολῆς στό Πεκίνο, τό βράδυ τῆς 14ης Ἰουνίου. Πολλοί ἀπό τούς πιστούς, γιά νά γλιτώσουν ἀπό τόν κίνδυνο, μαζεύτηκαν στό σπίτι τοῦ π. Μητροφάνους. Μεταξύ αὐτῶν ἦσαν καί κάποιοι πού πρίν εἶχαν κακές διαθέσεις πρός τόν Ἰερέα καί ὅμως δέν τούς ἔδιωξε. Διακρίνοντας ὅτι μερικοί ἦσαν λιγόψυχοι, τούς ἐνθάρρυνε.

Στίς δέκα τό βράδυ τῆς 23ης Ἰουνίου, στρατιῶτες καί Μπόξερς περικύκλωσαν τήν κατοικία τοῦ π. Μητροφάνους (σημ. ημ. αγ. Ιερομάρτυρος Μητροφάνους, βλ. φωτό). Τήν ὥρα ἐκείνη βρίσκονταν ἐκεῖ περισσότεροι ἀπό 70 Χριστιανοί. Οἱ πιό δυνατοί ξέφυγαν, ἐνῶ ὁ π. Μητροφάνης καί πολλοί ἄλλοι, κυρίως γυναῖκες καί παιδιά, παρέμειναν καί δολοφονήθηκαν. Ὁ π. Μητροφάνης κάθησε στήν αὐλή μπροστά στό σπίτι του καί οἱ Μπόξερς τοῦ ἔδωσαν ἐπανειλημμένες μαχαιριές στό στῆθος. Ἔπεσε κάτω ἀπό μιά χουρμαδιά. Ἡ γυναίκα τοῦ π. Μητροφάνους καί οἱ τρεῖς γιοί του ἦταν στόν τόπο τῆς δολοφονίας. Ἀφοῦ οἱ Μπόξερς σκότωσαν τόν π. Μητροφάνη, ἅρπαξαν τόν ἑφτάχρονο γιό του Ἰωάννη, τοῦ ἐξάρθρωσαν τούς ὤμους καί τοῦ ἔκοψαν τά δάχτυλα τῶν ποδιῶν, τήν μύτη καί τ’ αὐτιά! Τό ἑπόμενο πρωΐ καθόταν γυμνός καί ξυπόλυτος στήν ἐξώπορτα. Τά χαμίνια τοῦ δρόμου τόν κορόϊδευαν, φωνάζοντάς τόν «ὁπαδό τῶν διαβόλων», ἀλλά τό ἀγόρι ἀπάντησε εὔστοχα, «Εἶμαι πιστός τοῦ Θεοῦ καί ὄχι ὁπαδός τῶν διαβόλων.» Ὅταν ὁ κόσμος τόν ρωτοῦσε ἄν πονοῦσε, εἶπε πώς ὄχι. Μέ ἕνα χαμόγελο τό μικρό ἀγόρι εἶπε: «Δέν εἶναι δύσκολο νά ὑποφέρει κανείς για τόν Χριστό»!

Ἀργότερα τήν ἴδια μέρα οἱ Μπόξερς ἐπέστρεψαν καί πῆραν τήν γυναίκα τοῦ π. Μητροφάνους, τήν Τατιάνα, καί τούς γιούς του Ἰωάννη καί Ἠσαΐα, μαζί μέ τήν 19χρονη ἀρραβωνιαστικιά τοῦ Ἠσαΐα τήν Μαρία καί 15 ἄλλους πιστούς. Ὁ Protasy Chan καί ὁ Rodion Hsiu πού δέν εἶχαν ἀκόμη βαπτιστεῖ, ἔδωσαν μαρτυρία ὅτι ὁ μικρός Ἰωάννης, πού ἀκόμα δέν αἰσθανόταν πόνο ἀπό τόν ἀκρωτηριασμό, πῆγε ἥρεμος μέ τούς Μπόξερς καί δέν ἔδειχνε ἴχνος φόβου. Ὅλοι οἱ φυλακισμένοι ἀποκεφαλίστηκαν. Ἀπό τήν οἰκογένεια τοῦ π. Μητροφάνους, μόνον ὁ δεύτερος γιός του, ὁ Σέργιος, ἐπιβίωσε. Αὐτός ἀργότερα ἔγινε Πρωτοπρεσβύτερος.

Οἱ Μπόξερς σκότωσαν 30.000 Κινέζους Χριστιανούς τό καλοκαίρι τοῦ 1900, ἀπό τούς ὁποίους οἱ 222 ἦσαν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Μεταξύ τῶν Κινέζων Ὀρθόδοξων Μαρτύρων ἦσαν καί ἀπόγονοι τῶν πρώτων Ἀλμπαζινῶν Ὀρθοδόξων στό Πεκίνο: Ὁ Κλήμης Kui Kin, ὁ Ματθαῖος Hai Tsuan, ὁ ἀδερφός του Vit, ἡ Ἄννα Chui, καί πολλοί ἄλλοι.

Ἡ Ἐκκλησία στή Ρωσία ἀμέσως ἀνακήρυξε τούς Κινέζους Ὀρθοδόξους Μάρτυρες ὡς Ἁγίους καί καθιέρωσε εἰδικές ἐκκλησιαστικές Ἀκολουθίες πρός τιμή τους, πού τελοῦνται κάθε χρόνο στίς 11 Ἰουνίου, τήν ἡμέρα πού ἄρχισε τό μαρτύριό τους.

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Περί του τρόπου σημειώσεως του Σταυρού.

2012-02-23T20:33:00.001+02:00

Σταύρου Μάρκου

Ὁ Σταύρος Μάρκου, ὁμογενής ἀπό τό Σύδνεϋ τῆς Αὐστραλίας, εἶναι ἐρευνητής θεολογικῶν καί ἐκκλησιαστικῶν θεμάτων, μέ πανεπιστημιακή ἐξειδίκευση στούς ἡλεκτρονικούς ὑπολογιστές. Μέ τό κείμενο πού ἀκολουθεῖ ἐπιχειρεῖ μία προσέγγιση τοῦ τρόπου σημειώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, τό ὁποῖο διαφοροποιεῖ τούς Ρώσους Ρασκόλνικους ἀπό τήν Καθολική Ὀρθοδοξία.

Ἡ πρώτη ἀναφορά στήν Ἐκκλησιαστική Γραμματεία σχετικά μέ τήν σημείωση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἀπό τούς Χριστιανούς, ὑπάρχει στόν Τερτυλιανό (2ος αἰ.). «Σέ ὅλα - γράφει - τά ταξίδια καί τίς μετακινήσεις μας, στήν εἴσοδο καί τήν ἔξοδο, ἐνῶ βάζουμε τά ὑποδήματά μας, στό λουτρό, ἐνῶ ἀνάβουμε τά κεριά μας, ὅταν εἴμεθα ξαπλωμένοι ἤ καθόμαστε, σέ ὁποιαδήποτε ἀπασχόληση, σημειώνουμε στό μέτωπό μας τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ» (De cor. Mil. III).

Ἀπό μαρτυρία ἐπίσης τοῦ Τερτυλιανοῦ προκύπτει, ὅτι στήν ἀρχαία Ἐκκλησία ὁ Σταυρός σημειώνοταν στό μέτωπο τῶν Χριστιανῶν.

Ὡς πρός τόν τρόπο τῆς σημειώσεως τοῦ σημείου τοῦ Σταυροῦ, φαίνεται πῶς οἱ Χριστιανοί χρησιμοποιοῦσαν ἕνα δάκτυλο, τόν δείκτη τῆς δεξιᾶς. Αὐτό προκύπτει τόσο ἀπό τόν Βίο τῆς ἁγ. Μεγαλομ. Βαρβάρας (ἡ ὁποία ἐπικαλουμένη τόν Πατέρα, τόν Υἱό καί τό Ἅγιο Πνεῦμα, σχεδίασε μέ τό δάκτυλό της τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ στόν μαρμάρινο τοῖχο τοῦ λουτροῦ της καί μέ θαυματουργικό τρόπο ὁ Σταυρός ἀποτυπώθηκε), ὅσο καί ἀπό μαρτυρία τοῦ ἁγ. Ἐπιφανίου ἐπ. Κύπρου (ὁ ὁποῖος στό Πανάριό του {Adv. Haer. Xxx, 12}, ἀναφέρεται σέ κάποιον Ἰωσήφ, ὁ ὁποῖος κατάργησε τήν μαγική δύναμη πού ἐνυπῆρχε σέ πλοῖο, σημειώνοντας μέ τό δάκτυλό του τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ), καθώς καί ἀπό μαρτυρία τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ συγγραφέα Σωζόμενου (ὁ ὁποῖος ἀναφερόμενος στόν Ἐπίσκοπο Δονάτο σημειώνει, ὅτι σημείωσε μέ τό δάκτυλό του τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ πάνω σέ ἕνα δαίμονα πού τοῦ ἐπιτέθηκε {VII, xxvi}).

Εντούτοις, μέχρι τόν 4ο αί. είναι δεδομένο, ὅτι περισσότερα από ένα δάχτυλα άρχισαν να χρησιμοποιοῦνται γιά τήν σημείωση τοῦ σημείου τοῦ Σταυροῦ. Ὁ ἅγ. Κύριλλος Ἱεροσολήμων στίς Κατηχήσεις του παρατηρεῖ (ΧΙΙΙ, 36): "Νά μήν αἰσθανόμεθα ντροπή νά ὁμολογοῦμε τόν Ἐσταυρωμένο. Νά εἶναι ὁ Σταυρός ἡ σφραγίδα μας, πού γίνεται μέ παρησσία μέ τά δάχτυλά μας στό μέτωπό μας καί σέ κάθε πράγμα πέρα ἀπό τό ψωμί πού τρῶμε καί τά ποτήρια πού πίνουμε, στούς ἐρχομούς μας καί στίς μεταβάσεις, πρίν ἀπό τόν ὕπνο μας, ὅταν ξαπλώνουμε καί ὅταν εἴμαστε ἄγρυπνοι, ὅταν ταξιδεύουμε καί ὅταν εἴμαστε σέ στάση".

Θεωρεῖται, ὅτι δύο δάχτυλα ἄρχισαν νά χρησιμοποιοῦνται σάν ἄμυνα ἀπέναντι στόν Μονοφυσιτισμό, διότι μέ τήν χρήση τῶν δύο δακτύλων κάποιος ὁμολογοῦσε φανερά τίς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ. Ταυτόχρονα ὅμως πρέπει νά ἴσχυε καί ἡ χρησιμοποίηση καί τῶν τριῶν δακτύλων, ὅπως προκύπτει ἀπό κείμενο τοῦ Θεοδωρήτου Ἐπισκόπου Κύρου, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστός γιά τίς θέσεις του κατά τῶν Μονοφυσιτῶν. "Ἔτσι πρέπει - γράφει - ὁ καθένας μας νά εὐλογεῖ μέ τό χέρι καί νά κάνει τόν Σταυρό του: Κρατῶντας τρία δάκτυλα μαζί, ὁ ἀντίχειρας καί τά δύο τελευταῖα δάκτυλα, ὁμολογοῦν ἕνα μυστηρίο, ὡς είκόνα τῆς Τριάδας: Θεός ὁ Πατήρ, Θεός ὁ Υἱός καί θεός τό Ἅγιο Πνεῦμα. Δέν ὑπάρχουν τρεῖς θεοί, ἀλλά ἕνας Θεός στήν Τριάδα. ὑπάρχει μία διάκριση τῶν ὀνομάτων, ἀλλά μία θεότητα. Ὁ Πατέρας εἶναι ἀγέννητος, ὁ Υἱός γεννᾶται ἀπό τόν Πατέρα, ὅμως δέν δημιουργεῖται, τό Ἅγιο Πνεῦμα οὔτε γεννᾶται, οὔτε δημιουργεῖται, ἀλλά ἐκπορεύεται. Εἶναι τρεῖς σέ μία θεότητα, ἀλλά ἕνας στή δύναμη, ἕνας στήν τιμή, ἕνας στή λατρεία ὅλης τῆς δημιουργίας, Ἀγγέλων καί ἀνθρώπων. Αὐτή εἶναι ἡ ἐξήγηση τῶν τριῶν δακτύλων.

Ἡ ἕνωση πάλι δύο δακτύλων, τοῦ δείκτη καί τοῦ μεσαίου πού κάμπτεται ἐλαφρά, ἀντιπροσωπεύονται οἱ δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ, ἡ θεότητα καί ἡ ἀνθρωπότητά του. Εἶναι Θεός σύμφωνα μέ τήν θεότητά Του καί ἄνθρωπος σύμφωνα μέ τήν ἀνθρωπότητά του, τέλειος καί στίς δύο φύσεις. Ὁ δείκτης ἀντιπροσωπεύει τήν θεότητά Του, ἐνῶ ὁ μέσος τήν ἀνθρωπότητά Του..." (Domostroi απόσπασμα, κεφ. 13, Carolyn Johnston Pouncy, Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, 1994).

Ὁ ἅγ. Πέτρος ὁ Δαμασκηνός (+ 775), ἐπιβεβαιώνει τά προηγούμενα στήν ἀκόλουθη ὁμιλία του στήν Φιλοκαλία: "Οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς ἔχουν παραδώσει τήν σημασία αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ σημείου, προκειμένου νά ἀντιμετωπίσουν τούς αἱρετικούς. Τά δύο δάκτυλα καί τό ἕνα χέρι ἀντιπροσωπεύουν τόν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστό, γιά τόν Ὁποῖο δηλώνουμε φανερά ὅτι ἔχει φύο φύσεις σέ ἕνα πρόσωπο. Τό δέ δεξί χέρι σημαίνει τήν ἀπεριόριστη δύναμή Του καί τήν ἐγκατάστασή του δεξιά τοῦ Θεοῦ Πατέρα" (Philocalia, σελ. 642).

Ἐπίσης ὑποστηρίζεται, ὅτι καί ὁ ἅγ. Μελέτιος Ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας, ἔγραψε περιγράφοντας τήν σημείωση τοῦ Σταυροῦ μέ τά δύο δάκτυλα. Ὅμως θά πρέπει νά ἀναγνωρισθεῖ, ὅτι ὁ ἅγ. Μελέτιος ὁ Ὁμολογητής, καθώς καί ὁ ἅγ. Κύριλλος Ἱεροσολύμων, ὁ Θεοδώρητος Κύρου, ὁ ἅγ. Πέτρος ὁ Δαμασκηνός καί ἄλλοι Πατέρες ἀνῆκαν στήν τοπική Ἐκκλησία τῆς Ἀντιοχείας. Ἑπομένως εἶναι πιθανό ἡ παράδοσις τῆς σημειώσεως τοῦ Σταυροῦ μέ τά δύο δάκτυλα νά ἦταν μία τοπική παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀντιοχείας καί ὄχι μία καθολική παράδοσις τῆς Οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας, ἐφ' ὅσον μάλιστα ὁ Θεοδώρητος μνημονεύει καί τήν σημείωση μέ τά τρία δάκτυλα. Ὅταν πάντως ἐκχριστιανίσθηκε ἡ Ρωσία κατά τόν 10ο αἰ., ἡ παράδοσις τῶν δύο δακτύλων ἐπικρατοῦσε σέ πολλές περιοχές τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, ἀπ' ὅπου προέρχονταν οἱ ἱεραπόστολοι πού πῆγαν στή Ρωσία (λ.χ. ὁ πρῶτος Μητροπολίτης Ρωσίας ἅγ. Μιχαήλ ἦταν Συριακῆς καταγωγῆς), παρά τό γεγονός, ὅτι παράδοση τῶν τριῶν δακτύλων σταδιακά καί μέχρι τόν 9ο αἰ. εἶχε ἐπικρατήσει τόσο στήν Ἀνατολή, ὅσο καί στή Δύση. Ὁ ἀντίχειρας, ὁ δείκτης καί ὁ μέσος ἑνώθηκαν γιά νά συμβολίσουν τήν Ἁγία Τριάδα, ἐνῶ τά ἄλλα δύο δάκτυλα πτυχώθηκαν στήν παλάμη γιά νά συμβολίσουν τίς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ.

Ἡ πρώτη μαρτυρία γιά τήν ἐπικράτηση αὐτῆς τῆς παραδόσεως (τῶν τριῶν δακτύλων), ὑπάρχει σέ κείμενο τοῦ Ὀρθοδόξου Πάπα Λέοντος Δ' (+ 855), τόν ὁποῖο ὁ Μέγας Φώτιος θεωροῦσε Ἅγιο καί στόν ὁποῖο ἀπέδωσε πολλά θαύματα. Γράφει σχετικά ὁ Πάπας Λέων: "Σημειῶστε τό ποτήριο καί τόν δίσκο μέ ἔνα σωστό Σταυρό καί ὄχι μέ κύκλους ἤ μέ μία ποικιλία δακτύλων, ἀλλά μέ δύο δάκτυλα πού ἐκτίνονται καί τόν ἀντίχειρα πού κρύβεται κάτω τους, ἀπό τά ὁποῖα συμβολίζεται ἡ Τριάδα. Νά ἔχετε προσοχή, ὥστε νά κάνετε τό σημεῖο αὐτό σωστά, διότι εἰδάλλως τίποτα δέν μπορεῖτε νά εὐλογήσετε" (Georgi, " Liturg. ROM. Pont." , ΙΙΙ, 37).

Περίπου τό ἔτος 1000 ὁ Aelfric (+ 1020), Ἡγούμενος τῆς Μονῆς Eynsham Βρεττανίας, ἔγραψε τά ἀκόλουθα: "Μέ τρία δάκτυλα πρέπει νά εύλογηθεῖ τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ, γιά τήν Ἁγία Τριάδα, καί ὁ ἐχθρός θά φοβηθεῖ ἀπό τό νικηφόρο σημεῖο" (Thorpe, "The Homilies of the Anglosaxon Church" Ι, 462).

Μέ δεδομένο, ὅτι σέ Ἀνατολή καί Δύση τόν 10ο αἰ. ἐπικρατοῦσε ἡ παράδοση τῶν τριῶν δακτύλων, οἱ λαοί πού ἐκχριστιανίσθηκαν τότε (Σέρβοι, Βούλγαροι, Βλάχοι, Μολδαυβοί, ἀκόμη καί οἱ Ρῶσοι πού ζοῦσαν κάτω ἀπό Πολωνική κατοχή), υἱοθέτησαν τήν πρακτική αὐτή. Ὁμοίως ἡ χρήση τῶν τριῶν δακτύλων εἶναι κανόνας καί μεταξύ τῶν Μονοφυσιτικῶν ὁμάδων (τῶν Κοπτῶν τῆς Αἰγύπτου, τῶν Συρίων, τῶν Ἀρμενίων, ἀκόμη καί τῶν Αἰθιόπων) καί τῶν Νεστοριανῶν τοῦ Ἰράκ, τῆς Περσίας καί τῶν Ἰνδιῶν. Μένει νά ἐξαταστεῖ γιατί ἡ Ρωσική Ἐκκλησία ἀρχικά υἱοθέτησε τήν πρακτική τῶν δύο δακτύλων.

Ἡ Ρωσική Ἐκκλησία υἱοθετῶντας τήν Ἀντιοχειανή παράδοση, ὅπως περιγράφεται από τόν Θεοδώρητο Κύρου καί τόν ἅγ. Πέτρο Δαμασκηνό, περιέλαβε κείμενά τους στό Τυπικό Της. Ὅταν μετά τήν ἀποτίναξη τοῦ Ταταρικοῦ ζυγοῦ καί κυρίως ἀπό τά μέσα τοῦ 16ου αί. οἱ Ρῶσοι συνειδητοποίησαν ὅτι ἡ πρακτική τους διέφερε ἀπό ἐκείνη τῶν Πολωνῶν στή Δύση καί ἀπό ἐκείνη τῶν Βουλγάρων, Ἑλλήνων καί γεωργιανῶν στό νότο, ἄρχισαν νά ἐρευνοῦν γιά τό ποιά πρακτική εἶναι ἀρχαιότερη. Τελικά τό ζήτημα ἀντιμετωπίσθηκε ἀπό τήν Σύνοδο τῶν Ἑκατό Κεφαλαίων (Stoglav), ἡ ὁποία συγκλήθηκε τό 1551 ἀό τόν Τσάρο Ἰβάν Δ' τόν Τρομερό καί τόν Μητροπ. Μόσχας ἅγ. Μακάριο. Στή Σύνοδο αὐτή ὄχι μόνο ἐπιβλήθηκε ἡ πρακτική τῶν δύο δακτύλων, ἀλλά καί καταδικάσθηκε ὁποιοσδήποτε ἄλλος τρόπος σημειώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ (31ος Κανόνας).

Γιά τήν Ἱστορία ἀναφέρουμε, ὅτι τό 1569 ὁ Πάπας εἰσήγαγε τά πέντε δάκτυλα γιά τήν σημείωση τοῦ Σταυροῦ καί ἀπό ἀριστερά πρός τά δεξιά.

Παρά τήν διαφοροποίηση στήν παράδοση, ἡ ἑνότητα μεταξύ Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καί Ὀρθοδόξου Ἀνατολῆς διατηρήθηκε. Ἀντίθετα, ἡ ἑνότητα μέσα στή Ρωσική Ἐκκλησία διασπάσθηκε, ὅταν τό 1653 ὁ Πατριάρχης Μόσχας Νίκων προσπάθησε νά προσαρμόσει τήν σχετική παράδοση τῶν Ρώσων μέ ἐκείνη τῆς Οἰκουμενικῆς Ὀρθοδοξίας, μέ ἀποτέλεσμα τήν δημιουργία τοῦ Σχίσματος τῶν Παλαιοπίστων. (ή Ρασκόλνικων, σχισματικών, ρασκόλ σημαίνει σχίσμα)

Σχετικά μέ τό θέμα ὁ ἅγ. Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης γράφει στήν β' ὑποσημείωση τοῦ 91ο Κανόνος τοῦ Μεγ. Βασιλείου: "Τόν τύπον τοῦ Τιμίου Σταυροῦ οἱ παλαιοί Χριστιανοί κατ' ἄλλον σχηματισμόν τῆς χειρός ἔκαμναν, δηλαδή μέ μόνα τά δύο δάκτυλα τῆς χειρός, τόν μέσον καί τόν λιχανόν, καθώς λέγει καί ὁ ὅσ. Πέτρος ὁ Δαμασκηνός...Ἡ δέ ἐπικρατοῦσα συνήθεια τῶν Χριστιανῶν εἶναι νά σμίγουν τά δύο δάκτυλα τῆς χειρός ὁμοῦ μέ τόν μεγάλον καί μέ τά τρία ταῦτα σημαίνοντα τήν Ἁγίαν Τριάδα, νά σχηματίζουσι τόν Σταυρόν" (Πηδάλιο, σελ. 645 στήν Ἑλληνική ἔκδοση καί σελ. 857 στήν Ἀγγλική).

Ἡ παράδοση τῆς σημειώσεως τοῦ Σταυροῦ μέ τά δύο δάκτυλα ἀποδεικνύεται καί ἀπό πολλές ἀρχαίες Ὀρθόδοξες εἰκόνες, ὅπως τόν Παντοκράτορα τῆς Μονῆς Σινᾶ (φορητή, 6ος - 7ος αἰ.), τόν Παντοκράτορα τοῦ Τοπακλί τῆς Καππαδοκίας (τοιχογραφία, 9ος - 10ος αἰ.), φορητή εἰκόνα τοῦ ἁγ. Νικολάου (12ου - 13ου αἰ.), τόν Παντοκράτορα τῆς Ἁγίας Σοφίας Κων/πόλεως (ψηφιδωτό, 12ος αἰ.), τόν Παντοκράτορα τοῦ Monreale τῆς Σικελίας (ψηφιδωτό, 12ος αἰ.), τόν Παντοκράτορα τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ τοῦ Cefalu τῆς Σικελίας (ψηφιδωτό, 12ος αἰ.) καί τόν Παντοκράτορα τοῦ Goreme τῆς Καππαδοκίας (τοιχογραφία, 10ος αἰ.)

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Ορθόδοξη ερμηνεία σε δύσκολα χριστολογικά εδάφια.

2012-02-22T20:10:00.003+02:00

+ Πρωτ. Αντωνίου Αλεβιζόπουλου.

Υπάρχουν δυσνόητα Γραφικά εδάφια, τα οποία διαστρεβλώνουν οι αιρετικοί, με αποτέλεσμα να οδηγούν στην απώλεια (Β' Πέτρ. β' 1, γ' 16). Γι' αυτό το λόγο πρέπει να αναφέρουμε την ερμηνεία πού δίνει η Εκκλησία (Α' Τιμ. γ' 15) στα εδάφια αυτά.

1. «Κύριος έκτισε με αρχήν οδών αυτού» (Παροιμ. η' 22).

Το εδάφιο μας λέγει πως με τη σάρκωση της Σοφίας, δηλαδή του Υιού και Λόγου του Θεού (Παροιμ. θ' 1. Ιω. α' 14. Α' Κορ. α' 24), ανοίχθηκε για τα «έργα του Θεού», δηλαδή για τους ανθρώπους και για ολόκληρη τη δημιουργία, νέα οδός σωτηρίας (Ιω. ιδ' 6). Το «έκτισέ με» δεν αναφέρεται συνεπώς στην προαιώνια ύπαρξη του Λόγου του Θεού, αλλά στη σάρκωσή Του και αντιδιαστέλλεται από το «γεννά με» (Παροιμ. η' 25), δηλαδή προς την προαιώνια γέννηση του Υιού (πρβλ. Ιω. α' 1, 14, Φιλιπ. β' 7, Εβρ. α' 1-2).

Και άλλα εδάφια της Γραφής έχουν παρόμοια σημασία- «ας γνωρίζουν λοιπόν καλά όλοι οι Ισραηλίται, ότι ο Θεός "εποίησεν" και Κύριον και Χριστόν τούτον τον Ιησούν, τον οποίον σεις εσταυρώσατε» (Πραξ. β' 36). Το «εποίησε» Αναφέρεται πάλι «στους λόγους του σωτηριώδους θείου σχεδίου», όχι στην άναρχο γέννηση του Υιού, γι' αυτό και χρησιμοποιείται η δεικτική αντωνυμία, «τούτον τον Ιησούν» (Μ. Βασιλ.). Ο Θεός προσέφερε σ' Αυτόν την εξουσία και τη δεσποτεία «επί πάντων» (Ματθ. κη' 18, Α' Κορ. ε' 27. Πρβλ. Δαν. ζ' 13-14), γιατί ως άνθρωπος ο Χριστός δεν την είχε- ήταν «μικρότερος και από τους Αγγέλους» (Ψαλμ. η' 6. Έβρ. β' 7-9).

2. «Ο Πατήρ μου μείζων μού εστί» (Ιω. ιδ' 28).

Το «μείζων» μπορεί να σημαίνει διαφορά στη δύναμη, στη σοφία, στο αξίωμα, στον όγκο, στο χρόνο, στην ουσία, Αλλά και στην αιτία. Ο Πατήρ δεν είναι μεγαλύτερος από τον Υιό στη δύναμη η στη σοφία, γιατί ο Υιός είναι «Θεού δύναμις και Θεού σοφία» (Α' Κορ. α' 24).

Δεν μπορεί πάλι να είναι μεγαλύτερος στο αξίωμα η στην τιμή, γιατί τοποθετείται στα δεξιά του Θεού (Ψαλμ. ρθ' 1, Εβρ. α' 3), το «δεξιόν» δεν εκλαμβάνεται σωματικά, σαν ο Θεός να έχει «δεξιά» και «αριστερά», ούτε σημαίνει «χαμηλότερο τόπο», αλλά σχέση ισότητας (πρβλ. Ψαλμ. μδ' 7. Ματθ. ιστ' 27. Πραξ. β' 34. Εβρ. α' 8, ιβ' 2. Αποκ. ια' 15, κβ' 3-4,ε' 13).

Το να υποστηρίξει βέβαια κανείς πως ο Πατήρ είναι μεγαλύτερος από τον Υιό στον όγκο, τούτο καταντάει γελοίο. Αλλά ούτε και στο χρόνο ο Πατήρ είναι μεγαλύτερος, γιατί διά του Υιού δημιουργήθησαν οι αιώνες (Εβρ. α' 2) και ο Υιός υπήρχε «εν αρχή» (Ιω. α' 1), ήταν δηλαδή άναρχος και προαιώνιος (Παροιμ. η' 30. Εβρ. ζ' 3. Αποκ. α' 17-18, κβ' 12-13).

Βέβαια θα μπορούσαμε να πούμε πως το «μείζων» δεν αναφέρεται στις σχέσεις μεταξύ των δύο θείων υποστάσεων, αλλά μεταξύ του Πατρός και της ανθρώπινης φύσης του Υιού, Αλλά, όπως παρατηρεί ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, τούτο θα ήταν μεν αληθινό, όμως όχι σπουδαίο, διότι «τι το θαυμαστόν, εάν ο Θεός είναι ανώτερος του ανθρώπου;».

Το «μείζων», κηρύττει η Εκκλησία (Α' Τιμ. γ' 15) δεν είναι μόνο του στη Γραφή - εκεί βρίσκουμε και το «εν εσμέν» (Ιω. ι' 30), πράγμα για το οποίο οι Ιουδαίοι επεχείρησαν να λιθοβολήσουν τον Χριστό, επειδή ορθά το εξέλαβαν πως σημαίνει ισότητα προς τον Πατέρα (Ιω. ι' 29-33, Πρβλ. Φιλιπ. β' 6)

«Πώς λοιπόν θα συμβιβασθούν τα ασυμβίβαστα; Διότι είναι αδύνατον το αυτό πράγμα να είναι μεγαλύτερον ενός άλλου και ταυτοχρόνως "ίσον η μήπως γίνεται φανερόν, ότι το μεν ''μείζων" αναφέρεται εις το ότι είναι αίτιος, το δε "ίσος" εις την φύσιν; Εγώ παραδέχομαι και τούτο διά την πολλήν μου καλοπιστίαν» (Γρηγόριος Θεολόγος).

Το «μείζων» αναφέρεται στην υπεροχή ως προς την τάξη, όχι ως προς την ουσία. Βασίζεται στο γεγονός ότι ο Πατήρ, με την προαιώνια γέννηση του Υιού, μεταδίδει σ' αυτόν την κοινή θεία ουσία. Διαφορετικά, αν πούμε πως υπάρχει διαφορά ουσίας, τότε αρνούμεθα στον Πατέρα την ίδια την Πατρότητα, αφού ο φερόμενος πλέον ως υιός δεν είναι της ίδιας ουσίας με τον Πατέρα- «το αλλότριον της ουσίας καταργεί την φυσικήν συνάφειαν» (Μέγας Βασίλειος).

«Όταν, λοιπόν, ακούσωμεν ότι ο Πατήρ είναι αρχική αιτία και μεγαλύτερος από τον Υιόν, ας εννοήσωμεν ότι είναι κατά την αιτίαν. Και όπως δεν λέγομεν ότι είναι από άλλην ουσίαν η φωτιά και από άλλην το φως, κατά τον ίδιον τρόπον δεν είναι δυνατόν να ειπούμεν ότι από άλλην ουσίαν είναι ο Πατήρ και από άλλην ουσίαν είναι ο Υιός, αλλά ότι είναι από μίαν και την ιδίαν ουσίαν» (Ιω. Δαμασκηνός).

3. «Πρωτότοκος πάσης κτίσεως».

Είναι «πρωτότοκος» με την έννοια του «κτίστου» και συγχρόνως του «αναδημιουργού» της κτίσεως: «Επειδή δι' αυτού δημιουργήθησαν τα πάντα... και αυτός είναι Κεφαλή του σώματος, δηλαδή της Εκκλησίας. Είναι η αρχή, ο «πρωτότοκος εκ των νεκρών», διά να γίνει αυτός ο πρώτος εις όλα, διότι εις αυτόν ευαρεστήθηκε να κατοικήσει όλον το πλήρωμα του Θεού και δι' αυτού να συμφιλιώσει μετά του εαυτού Του τα πάντα... Τώρα ο Θεός με το σάρκινον σώμα του Χριστού σας συμφιλίωσε διά του θανάτου Του, διά να σας παρουσιάσει ενώπιόν Του Αγίους...» (Κολ. α' 16-22).

Εάν το «πρωτότοκος» το αναφέρουμε στη θεία φύση του Χριστού, τότε είναι «πρωτότοκος» με την έννοια του Υψίστου, του Δημιουργού ολοκλήρου της κτίσης (πρβλ. Εξοδ. δ' 22. Ψαλμ. πη' 28). Μ' αυτή την έννοια ο Υιός είναι η «αρχή», δηλαδή η αιτία και η πηγή της κτίσης του Θεού (Αποκ. γ' 14).

Εάν το «πρωτότοκος» το αποδώσουμε στην ανθρώπινη φύση Του, τότε είναι πρωτότοκος με την έννοια του αναδημιουργού, του ανακαινιστού ολόκληρης της δημιουργίας. Γι' αυτό και ονομάζεται «απαρχή» (Α' Κορ. ιε' 22-23), «πρωτότοκος εκ των νεκρών» (Κολ. α' 18. Αποκ. α' 5), «πρωτότοκος μεταξύ πολλών αδελφών» (Ρωμ. η' 29. Πρβλ. και Ρωμ. η' 21). Με τη σάρκωσή Του, το θάνατο και την ανάσταση, «συνεφιλίωσε μετά του εαυτού Του τα πάντα» και άνοιξε το δρόμο για την υιοθεσία (Ιω. α' 12. Γαλ. γ' 26. Α' Ιω. γ' 2. Πρβλ. και Ρωμ. η' 11-17).

4. "Ίνα γινώσκωσί σε τον μόνον αληθινόν Θεόν" (Ιω. ιζ' 3).

Η φράση «τον μόνον αληθινόν Θεόν» δεν αποκλείει την Θεότητα του Υιού, αλλά την αντιπαραθέτει στους ανύπαρκτους και ονομαζόμενους θεούς, γι' αυτό και συνεχίζει: «Και ον απέστειλας Ιησούν Χριστόν» (Ιω. ιζ' 3).

Εξ άλλου η φράση «αληθινός Θεός» αναφέρεται «εις όλην την Θεότητα» (Γρηγόριος Θεολόγος) και επομένως στον Τριαδικό Θεό. Γι' αυτό και ο Προφήτης λέγει για τον Υιό του Θεού: «Ούτος ο Θεός ημών, ου λογισθήσεται έτερος προς αυτόν... επί της γης ώφθη και εν τοις ανθρώποις συνανεστράφη» (Βαρ. γ' 36-38).

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως «ο αληθινός Θεός» είναι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης (πρβλ. Ησ. ξε' 16, κατά τους Ο'), δηλαδή ο Τριαδικός Θεός, όχι μόνον ο Πατήρ, αλλά και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Γι' αυτό και η Καινή Διαθήκη μιλώντας για τον Υιό υπογραμμίζει: «Αυτός είναι ο αληθινός Θεός και η ζωή η αιώνιος» (Α' Ιω. ε' 20)' «ταύτα λέγει ο άγιος, ο αληθινός» (Αποκ. γ' 7), «ταύτα λέγει ο Αμήν» (Αποκ. γ' 14).

Ο Υιός λοιπόν, ως προς τη φύση δεν είναι «άλλος Θεός», αλλά «εν» μετά του Πατρός (Ιω. ι' 30), γι' αυτό και χαρακτηρίζεται με το κοινό Τριαδικό όνομα Κύριος (Γιαχβέ) και Θεός (πρβλ. Ψαλμ. ξη' 18-19. Εφεσ. δ' 7-10. Ιω. κ' 28).

Το ότι η λέξη «μόνος» δεν αποκλείει την Θεότητα του Υιού, αποδεικνύεται και από το παράλληλο εδάφιο: «Διότι αν και είναι λεγόμενοι θεοί, είτε εν τω ουρανώ, είτε επί της γης... αλλ' εις ημάς είναι εις Θεός ο Πατήρ, εξ ου τα πάντα... και εις Κύριος Ιησούς Χριστός, δι' ου τα πάντα...» (Α' Κορ. η' 5-6).

Και εδώ το «εις» αντιδιαστέλλεται προς τους λεγόμενους θεούς και δεν αποκλείει τον Υιό, πού είναι «ο αληθινός Θεός» (Α' Ιω. ε' 20). Εάν το «εις» λεγόταν κατ' αντιδιαστολή προς τον Υιό, τότε και ο Πατήρ δεν θα ήταν Κύριος (Γιαχβέ), αφού το εδάφιο μας λέγει πως υπάρχει μόνο «εις Κύριος», ο Ιησούς Χριστός! (Α' Κορ. η' 6).

5. «Ουδείς γινώσκει... ουδέ ο Υιός» (Μαρκ. ιγ' 32).

Και μ' αυτό το εδάφιο πιστοποιείται η ατέλεια της ανθρώπινης φύσης που προσέλαβε ο Χριστός (πρβλ. Λουκ. β' 52). Δεν ήταν φαινομενικά άνθρωπος, αλλά πραγματικά όλα τα δικά μας τα έκανε δικά Του, ώστε να μας απαλλάξει από τη φθορά.

Αν λοιπόν διαιρέσουμε θεωρητικά αυτά πού αληθινά είναι αχώριστα, την ανθρώπινη φύση από τη θεία, τότε η ανθρώπινη φύση θα έμενε μέσα στην άγνοια. «Αλλά χάρις εις την υποτακτικήν ένωσιν με τον Θεόν Λόγον» η ανθρώπινη φύση «ούτε δούλη ήταν, ούτε αγνοούσε» (Ιω. Δαμασκηνός).

Θα ήταν όμως μεγάλη αφέλεια να πούμε πως ο Υιός, με τη θεία φύση Του, δεν εγνώριζε με ακρίβεια το χρόνο της δευτέρας παρουσίας, «την ημέραν εκείνην η την ώραν» (Μαρκ. ιγ' 32). Ο Δημιουργός του σύμπαντος (Ιω. α' 2. Κολ. α' 16. Αποκ. γ' 14), εκείνος πού δημιούργησε και τους αιώνες (Εβρ. α' 2), πού είναι η σοφία του Θεού (Α' Κορ. α' 24) και γνωρίζει τα πάντα (Ιω. β' 24, ιστ' 30, κα' 17) και μάλιστα τον ίδιο τον Πατέρα (Ματθ. ια' 27. Ίω. ι' 15), Αυτός, στον οποίον ανήκουν «πάντα όσα έχει ο Πατήρ» (Ιω. γ' 35, ιγ' 3, ιστ' 15, ιζ' 10), πως μπορούσε να μη γνωρίζει τον χρόνο της Δευτέρας Παρουσίας Του;

Η Αγία Γραφή μιλώντας για τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού υπογραμμίζει πως «η ημέρα εκείνη είναι γνωστή στον Κύριο» (Ζαχ. ιδ' 7). Δεν υπάρχει αμφιβολία πως εδώ ο ερχόμενος Κύριος (Γιαχβέ) είναι ο Υιός (πρβλ. Ματθ. κδ' 4-30, κε' 31. Μαρκ. ιγ' 5-30. Λουκ. κα' 7-36).

Πράγματι, μόνον ο Τριαδικός Θεός (Γιαχβέ) γνωρίζει «την ημέρα και την ώρα» και τα πάντα. Αυτός είναι ο «ετάζων καρδίας και δοκιμάζων νεφρούς» (Ιερεμ. ια' 20. Πρβλ. Αποκ. β' 18, 23).

__________________________

Πηγή: Περιοδικό "ΔΙΑΛΟΓΟΣ", τεύχος 36/2004 και

Ιστοσελίδα Ιεράς Μονής Παντοκράτορος Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης.

Η δια Χριστόν Σαλότητα!

2012-02-22T20:05:00.000+02:00

Καθηγητοῦ Ἀντωνίου Μάρκου

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Οἱ διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι (μία ἁγιολογική ὁμάδα πού ὑπάγεται στόν χορό τῶν Ὁσίων), εἶναι ἕνα ἐξόχως ἐνδιαφέρον θέμα. Ἀπό τῆς δημιουργίας τοῦ Κέντρου Ἁγιολογικῶν Μελετῶν "Ὅσιος Συμεών ὁ Μεταφραστής" (1982), ἀπετέλεσε ἀντικείμενο συστηματικῆς μελέτης καί ἐρεύνης, καί γιά ἕνα σημαντικό ἐπιπρόσθετο λόγο: Ὁ γράφων εἶχε τήν ἰδιαίτερη εὐλογία τῆς γνωριμίας κατά τήν δεκαετία τοῦ '70 μέ τήν διά Χριστόν Σαλή Ταρσώ (+ 1989), μία χαρακτηριστική μορφή πού σημάδεψε μέ τήν παρουσία της μία περίπου 50ετία, ζῶντας στό δάσος γύρω ἀπό τήν Μονή Παναγίας Πευκοβουνογιατρίσσης Κερατέας Ἀττικῆς.

Τά πρώτα ἀποτελέσματα τῆς ἔρευνας γιά τούς διά Χριστόν Σαλούς Ἁγίους παρουσιάσθηκαν τόν Νοέμβριο τοῦ 1990, κατά τήν διάρκεια διαλέξεως στό Ἐκκλησιαστικό Πνευματικό Κέντρο ἁγ. Γεωργίου Περιστερίου, παρουσίᾳ πυκνοῦ ἀκροατηρίου. Τό ἑπόμενο ἔτος 1991 τό κείμενο τῆς ὁμιλίας ἐκείνης ἐκδόθηκε βελτιωμένο σέ ἰδιαίτερο τεῦχος ("Ἡ διά Χριστόν Σαλότης", 1991). Τό 1992 τό κείμενο τῆς Ἑλληνικῆς ἐκδόσεως, βελτιωμένο σέ πολλά σημεῖα, κυκλοφόρησε σέ μονογραφία στήν Ἀγγλική, ἀπό τό "Κέντρο Παραδοσιακῶν Ὀρθοδόξων Σπουδῶν" Ἔτνας Καλιφορνίας ("Fools for Christ", 1992). Τέλος, ἕνα συμπληρωματικό μακροσκελές ἄρθρο φιλοξενήθηκε στό Περιοδικό "Ὀρθόδοξος Πνοή", φ. Ὀκτωβρίου 2000, σελ. 391 - 395 ("Οἱ διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι τοῦ Ἁγιολογίου").

Ἡ παροῦσα ἐργασία περιλαμβάνει τά στοιχεῖα τῶν προηγουμένων δημοσιεύσεων, βελτιωμένα κατά πολύ μετά ἀπό μελέτη καί ἄλλων πηγῶν.

Ἡ ἐργασία ὡς τίτλος, θέμα καί περιεχόμενο κειμένου ἔχει κατωχυρωθεῖ σύμφωνα μέ τά προβλεπόμενα ἀπό τόν Νόμο περί Πνευματικῆς Ἰδιοκτησίας.

Ἡ "ἀκενόδοξος" ἀρετή, η διά Χριστόν Σαλότης εἶναι μία σπάνια καί ἰδιαιτέρως ἐπώδυνη μορφή ἀσκήσεως, τήν ὁποία χρησιμοποίησαν γιά τήν ἐν Χριστῷ τελείωσή τους κάποιοι Ἅγιοι, ἐλάχιστοι ἀριθμητικά σέ σχέση μέ τίς χιλιάδες τῶν γνωστῶν Ἁγίων. Συνίσταται στήν θεληματική μωρία. Ὁ ἀσκούμενος - συνήθως μετά ἀπό θεία πρόσκληση, σέ κάποιες περιπτώσεις μέσῳ κάποιου ὁράματος, σέ κάποιες ἄλλες μέσῳ τῆς ὑποδείξεως κάποιου χαρισματικοῦ καί διακριτικοῦ Πνευματικοῦ - ἀρχίζει νά φαίνεται στόν κόσμο σάν διανοητικά καθυστερημένος ἤ ψυχολογικά διαταραγμένος. Οἱ πράξεις του ἀπέχουν τῆς κοινῆς λογικῆς καί ἡ συμπεριφορά του εἶναι συνήθως προκλητική, οὐδέποτε ὅμως ἐπικίνδυνη γιά τόν ἑαυτό του καί κυρίως γιά τούς ἄλλους.

"Ἡ διά Χριστόν μωρία - κατά τόν Καθηγητή E. Benz - αὐτή καθ' ἑαυτή γίνεται κατανοητή σάν χάρισμα, σάν ἕνα εἰδικό δῶρο τοῦ Πνεύματος καί τῆς χάριτος, σάν ἕνας ἐξοπλισμός μέ εἰδική πνευματική δύναμη" (E. Benz, "Heilige Narrheit", σελ. 12).

"Ἕνας ἄνθρωπος χαρακτηρίζεται "διά Χριστόν Σαλός" - γράφει ὁ Καθηγητής Ἰω. Κορναράκης - λόγῳ τῆς ἰδιόμορφης, περίεργης ἤ παράξενης, γιά τήν κοινή λογική, συμπεριφορᾶς του. Ὁ τρόπος τῆς ζωῆς του, τά φερσίματά του καί τά καμώματά του καί γενικά ἡ ὅλη εἰκόνα του, φαίνεται νά ταιριάζει μέ τήν εἰκόνα κάποιου ἀνθρώπου, πού ἔχει, σέ μικρό ἤ μεγάλο βαθμό, σαλεμένα τά μυαλά του... Περίπου τέτοια εἶναι ἡ ἐξωτερική εἰκόνα τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ ἀνθρώπου. Ἀλλά ἡ ἐσωτερική πραγματικότητα τῆς ψυχικῆς του ζωῆς εἶναι τελείως διαφορετική· ἐπειδή ἡ σαλότητα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ δέν εἶναι παθολογική κατάσταση, μέ τήν ἔννοια τῆς ψυχοπαθολογικῆς συμπτωματολογίας, ἀλλά ἔκφραση καί βεβαίωση μιᾶς σπάνιας πνευματικῆς καί μάλιστα χαρισματικῆς δυναμικότητος" (Ἰω. Κορναράκη, "Ταρσώ ἡ διά Χριστόν Σαλή", σελ. 85 - 86). Ἡ Σαλότητα ἤ διά Χριστόν μωρία, γράφει ὁ Π. Μαρτίνης στή σχετική διδακτορική του διατριβή πού ὑποβλήθηκε στό Pontificiο Institutο Orientale τῆς Ρώμης, εἶναι "ἕνα φαινόμενο, ἴσως τό πιό παράξενο, τό πιό συγκλονιστικό. Σαλός σημαίνει τρελός. Ἕνα εἶδος τρέλας γιά τόν Χριστό πάθαιναν καί οἱ Μοναχοί πού ἀσκοῦσαν τήν Σαλότητα. Ἕνας θεῖος "ἔρως" καί μία ἔνθεη ἀγάπη τούς ὁδηγοῦσε στό νά κάνουν τρέλες καί παράλογες πράξεις, γιά νά δώσουν καί τά δικά τους μηνύματα στόν κόσμο. Γιατί τίς παράδοξες πράξεις τους οἱ Σαλοί τίς κάνουν μέσα στόν κόσμο. "Ἐμπαίζουν" τόν κόσμο καί "ἐμπαίζονται" ἀπ' αὐτόν.

Τό βασικό μήνυμα τῶν Σαλῶν Ἁγίων εἶναι: "Ἀνακαλύψτε τήν ἀμαρτία παντοῦ· μπεῖτε παντοῦ, συναναστραφεῖτε τούς πάντες· ξεσκεπάστε τήν ἁμαρτία, ἀλλά ντύστε μέ τήν ἀγάπη σας τόν ἁμαρτωλό". Ἔτσι, μέ ὅση εὐκολία πηγαίνουν στίς Ἐκκλησίες, μέ τήν ἴδια ἄνεση μπαίνουν στίς ταβέρνες, στά σημόσια λουτρά καί τά κακόφημα σπίτια. Μέ τόν τρόπο πού ἀνακαλύπτουν τήν ἁμαρτία ἐκεῖ πού ὑπάρχει, μέ τόν ἴδιο τρόπο τήν ἀποκαλύπτουν ἐκεῖ πού δέν ὑπάρχει.
Περπατοῦν στούς δρόμους χορεύοντας, κάνουν ἀστεῖα στούς ἀνθρώ-πους καί "παίζουν" μαζί τους. Καί μέσα ἀπ' ὅλα αὐτά ἀποκαλύπτουν μέ τό διορατικό τους χάρισμα κάποιο σκάνδαλο καί προειδοποιοῦν ἔμμεσα τούς ἀνθρώπους γιά κάποιο ἁμάρτημα πού σκέφτονται νά κάνουν.

Ἡ Σαλότης γίνεται ἕνα ἐπικινδυνο "παιχνίδι" γιά τόν ἀσκητή, ὁ ὁποῖος φαινομενικά τουλά-χιστον ἀρνεῖται τά μοναχικά καί ἀσκητικά ἰδεώδη. Ὁ Σαλός καταλύει τήν Παρασκευή γιά νά νηστέψει τήν Πέμπτη! Τρώει λαίμαργα καί μέχρι σκανδαλισμοῦ, γιά νά βρεθεῖ κάποια ἄλλη φορά μισοπεθαμένος ἀπό τήν πεῖνα. Κι αὐτό γίνεται γιά νά ἐξαπατήσει καί νά κρύψει τό μυστικό του "παιχνίδι". Κι ἄν αὐτό κάποτε μαθευτεῖ καί μαζί του καί ἡ ἁγιότητά του, τότε ὁ Σαλός ἐξαφανίζεται". (Π. Μαρτίνη, "Ὁ Σαλός ἅγ. Ἀνδρέας καί ἡ Σαλότητα στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία", 1988, σελ. 9 - 10)."Ὁ Σαλός εἶναι ἕνας πτωχός - σημειώνει ὁ N. Gorodetsky, - ἕνας ἀνεπαρκής, ἄξιος ἀστεϊσμοῦ, ἀκόμη καί κτηνωδίας... Ἀλλά ἡ μνήμη τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Σταυρώσεως, ἡ μνήμη τοῦ ὅ,τι Ἐκεῖνος κολαφίσθηκε, ραπίσθηκε καί μαστιγώθηκε, ζῆ στήν καρδιά του καί τόν βιάζει χάριν τοῦ Χριστοῦ, νά ἀντέχει κάθε στιγμή τό ὄνειδος καί τόν διωγμό" (N. Gorodetsky, "The humiliated Christ in modern Russian thought", σελ. 120)."Ὁ Σαλός - γράφει ὁ Ἐπίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος - εἶναι ἔνας ξένος. Εἶναι ἐλεύθερος ἀπό τούς κανονικούς δεσμούς τῆς οἰκογενειακῆς ζωῆς (δέν εἶναι κανενός γιός, ἀδελφός καί πατέρας), χωρίς σπίτι, ἕνας περιπλανόμενος, συχνά κάποιος ἐξόριστος. Συνήθως δέν εἶναι ἐρημίτης καί περνᾶ τήν ζωή του μαζί μέ τούς ἀνθρώπους. Μολαταῦτα παραμένει κατά κάποιο τρόπο ξένος, ἄπολις, στό περιθώριο τῆς ὀργανωμένης κοινωνίας, στό μέσο τοῦ κόσμου χωρίς ὅμως νά προέρχεται ἀπ' αὐτόν. Ὁ Σαλός εἶναι ἐλεύθερος, ἕνας ἄγνωστος, καί γι' αὐτό μπορεῖ, νά ἐκπληρώνει ἕναν προφητικό ρόλο...
Ὁ Σαλός, δυνάμει τῆς ἐσχάτης πτωχείας του, τῆς ἐθελούσιας ἀπόρριψης κάθε ἐξωτερικῆς συμβατικότητας ἤ ἐξασφαλίσης, εἶναι ἐλεύθερος νά λέει τήν ἀλήθεια, ἀκόμη καί στόν ἴδιο τόν Ἀνώτατο Ἄρχοντα, τόν Αὐτοκράτορα - Τσάρο" (ἐπ. Καλλίστου Γουέαρ, "Ὁ διά Χριστόν Σαλός - Προφήτης καί Ἀπόστολος"· τόμος "Ἑνότης ἐν τῇ ποικιλίᾳ", σελ. 103 καί 105)."Ἡ μωρία τῶν Σαλῶν - γράφει ὁ Καθηγητής Δημ. Τσάμης - συνήθως ἐκδηλώνοταν μέ παράδοξες καί ἀμφιλεγόμενες πράξεις, μέ κύριο στόχο νά προσβάλουν τήν συμβατική ἠθική καί τό ἐκκλησιαστικό κατεστημένο πού εἶχε χάσει τήν χαρισματική του διάσταση. Ὅπως ἦταν ἑπόμενο, τέτοιες πράξεις δημιουργοῦσαν βίαιες ἀντιδράσεις καί ἱσχυρό σκανδαλισμό σέ ἀρκετούς πιστούς" (Δημ. Τσάμη, "Ἁγιολογία", 1985, σελ. 151).Ἡ Σαλότητα προῆλθε ἀπό τήν αὐστηρή ἄσκηση πού ἐμφανίσθηκε στούς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τόν 2ο ἤδη μ. Χ. αἰῶνα. Ἡ αὐστηρή αὐτή ἄσκηση ἦταν ἡ ἀντίδραση τῶν Χριστιανῶν στήν σύγχρονή τους διαφθορά καί στούς ἐναντίον τους διωγμούς, κυρίως τῶν Ρωμαίων καί τῶν Περσῶν Αὐτοκρατόρων. Ἀργότερα, τόν 4ο αἰ. μέ τήν παύση τῶν διωγμῶν, ὁ Μοναχισμός θεωρήθηκε σάν μαρτύριο τῆς συνειδήσεως καί τό μαρτύριο σάν μέσο ἁγιασμοῦ ἀντικα-ταστάθηκε ἀπό τήν ἀπόταξη τοῦ κόσμου γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Κάποιες ἀκραῖες μάλιστα μορφές Μοναχισμοῦ - ὅπως ἡ ἄσκηση πάνω σέ στύλους ("Στυλίτες", λ.χ. ὁ ὅσ. Συμεών στήν Συρία) καί σέ δένδρα ("Δενδρίτες", ὅπως ὁ ὅσ. Δαβίδ τῆς Θεσσαλονίκης) καί ὁ συναγελασμός μέ τά ἄγρια ζῶα ("Βοσκοί") - εἶναι πράγματι μαρτυρικές.

"Στήν ἔρημο - γράφει ἡ Εἰρ. Γκοραϊνωφ - πρέπει νά ψάξουμε τίς ἀρχές αὐτῆς τῆς ἀσυνήθιστης κλήσεως πού εἶναι ἡ διά Χριστόν Σαλότης. Γιά νά ἀποφύγουν τήν πνευματική ἐξουδετέρωση ἀπό τήν περιρρέουσα χλιρότητα οἱ Παῦλοι, οἱ Ἀντώνιοι καί οἱ Μακάριοι ἀναζητοῦν, ἀπό ἀγάπη γιά τόν Χριστό, αὐτήν τήν φλογισμένη μοναξιά" (Εἰρ. Γκοραϊνωφ, "Οἱ διά Χριστόν Σαλοί", 1993, σελ. 23).Ἀπό τήν ἔρημο τῆς Συρίας καί τῆς Αἰγύπτου, κατά τόν 4ο αἰῶνα, θά ἔρθουν στόν κόσμο οἱ πρῶτοι διά Χριστόν Σαλοί. Οἱ Ἱστορικοί τῆς Ἐκκλησίας Εὐάγριος καί Νικηφόρος Κάλλιστος μιλοῦν "περί τῶν ἐξ ἐρήμου ἀπερχομένων μοναχῶν καί ὑποκρινομένων σαλότητα ἐν τῶ κόσμῳ" (Αὐγουστίνου Μοναχοῦ Ἰορδανίτου, "Βίος καί Πολιτεία τοῦ Ὁσίου Πατρός ἡμῶν Ἀνδρέου τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ", 1912, σελ. 5).

"Ὑπάρχουν ἐλάχιστοι - γράφει ὁ Εὐάγριος - ὅμως ὑπάρχουν αὐτοί οἱ ἀσκητές, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ πετύχουν τήν ἀπάθεια ἐπιστρέφουν στόν κόσμο. Αὐτοί κάνουν τούς τρελούς μέ σκοπό νά ὑποτάξουν τόν ἐγωϊσμό καί τήν κενοδοξία. Καί χωρίς νά κρύβονται τρῶνε στά καπηλειά καί στίς διάφορες ταβέρνες. Ἀκόμη καί στά δημόσια λουτρά συζητοῦν καί συλλούονται μέ τίς γυναῖκες, χωρίς νά σκανδαλίζονται. Ἔτσι συναναστρέφονται τό ἴδιο τούς ἄνδρες καί τίς γυναῖκες. Σ' αὐτόν τό θεῖο καί πανάριστο βίο αὐτῶν τῶν ἀσκητῶν ἡ ἀρετή, ἀντίθετα ἀπό τήν φύση, ἔχει δημιουργήσει δικούς της νόμους. Πεινοῦν καί διψοῦν, ὅταν τούς διατάξει αὐτός ὁ νόμος (Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, βιβλίο Α, κεφ. ΚΑ· P. G. 86, β' μέρος, σελ. 2480 - 84)."Ἄν καί ἦταν γεμᾶτος σοφία καί χάρη - γράφει ὁ Νικηφόρος Κάλλιστος γιά τόν ὅσ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας - προσποιοῦνταν τόν τρελλό, ἀφοῦ ἔβγαζε ἀπό πάνω του τήν κούφια δόξα, θεωρώντας την στ' ἀλήθεια ὡς ἀδοξία. Ἐάν κάποιος καταλάβαινε τήν ἀρετή του καί πήγαινε νά τόν προσκυνήσει, θύμωνε καί ἀμέσως ἔφευγε. Πρόσεχε πολύ αὐτό πού ἔκανε κρυφά νά μή φανερωθεῖ κι ἔτσι γίνει γνωστή ἡ ἀρετή του" (Ἐκκλησιαστική Ἱστορία, βιβλίο 17, κεφ. 22· P. G. 147, 273 - 276)."Ἡ κλήση γιά τήν διά Χριστόν Σαλότητα - ἐπισημαίνει ὁ Ἐπίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος - εἶναι χαρακτηριστικό τοῦ Ἑλληνικοῦ καί Συριακοῦ Χριστιανισμοῦ ἀπό τόν 4ο αἰ. καἰ ἐφεξῆς. Ἅγιοι Σαλοί ἀνευρίσκονται ἐπίσης στήν Χριστιανική Δύση, καθώς καί ἐντελῶς ἔξω ἀπό τήν Χριστιανική Παράδοση, ἀνάμεσα π.χ. στούς Ἰουδαίους Χασιδίμ, τούς Σούφι τοῦ Ἰσλάμ καί τούς Βουδιστές Ζέν" (ἐπ. Καλλίστου αὐτ., σελ. 106).

Ἡ θεωρητική βάσις τῆς διά Χριστόν Σαλότητος.

"Μακάριος ὅστις τοιοῦτον πρός Θεόν ἐκτήσατο ἔρωτα,
οἵον μανικός ἐραστής πρός τήν ἑαυτοῦ ἐρωμένην κέκτηται"

Άγιος Ἀναστάσιος ὁ Σιναϊτης

"Ὁ βιωματικός πυρήνας τῆς διά Χριστόν Σαλότητος - γράφει ὁ Καθηγητής Ἰω. Κορναράκης - συνίσταται ἀπό τήν κυριαρχική στόν ἐσωτερικό κόσμο τοῦ εὐαίσθητου νηπτικοῦ ἀγωνιστοῦ ψυχική καί πνευματική σύγκρουση. Ψυχολογικά ὁ ἀγωνιστής αὐτός φαίνεται παγιδευμένος σ' ἕνα ὑπαρξιακό ἀδιέξοδο. Ἀπό ὁποιοδήποτε σημεῖο ἐξόδου κι ἄν ἐπιχειρήσει νά διαφύγει ἀπό τήν κυριαρχική ψυχοδυναμική ἐξουσία τῆς κενοδοξίας, βρίσκεται πάντοτε μπροστά σ' ἕνα ἀξεπέραστο ἀδιέξοδο... κενοδοξίας!...Ὁ ἅγ. Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής μᾶς δίνει μιά ὄντως θεοφώτιστη συμβουλή, πού ἀρμόζει, ὡς ἀπάντηση, στόν ὀξύ ὑπαρξιακό πνευματικό προβληματισμό τοῦ ἀγωνιστοῦ αὐτοῦ. "Ἐάν - λέγει ὁ ἅγ. Πατέρας - ἀποκτᾶς κάποια ἀρετή καί γιά τό λόγο αὐτό δίνεις τό δικαίωμα στούς δαίμονες νά σέ καταδιώκουν, ἐπειδή εὔκολα τότε σέ παρασύρουν στήν κενοδοξία καί τήν οἴηση γιά τό πνευματικό σου κατόρθωμα, τότε εἶναι καλύτερα νά ὑποχωρεῖς καί νά παραιτεῖσαι ἀπό τήν ἄσκηση αὐτή, πού σοῦ φαίνεται πνευματικότερη, γιά νά μή πέσεις στήν ὑπερηφάνεια· καί προσπάθησε νά καταφύγεις σέ ἅλλη ἀκενόδοξη ἀρετή, μέχρις ὅτου φθάσεις στόν λιμένα τῆς ἀπαθείας, ὅπου κανείς δαίμονας δέν μπορεῖ πλέον νά σέ πλησιάσει" (P.G. 90, 825 α - 828 α)."Ἡ ἀκενόδοξη ἀρετή! Ποιά ἀρετή μπορεῖ νά εἶναι ἀκενόδοξη, ἐντελῶς ἀπηλλαγμένη ἀπό κρυφά καί ἀνύποπτα αἰσθήματα προσωπικῆς αὐτοεκτιμήσεως καί ὑπερηφανείας, λόγῳ πνευματικῶν κατακτήσεων; Ἡ ἀπάντηση φαίνεται νά εἶναι μία: Ἡ διά Χριστόν Σαλότητα" (Ἰω. Κορναράκη αὐτ. σελ. 93 - 94).Στόν "μανικό ἔρωτα" τοῦ ἀνθρώπου πού ποθεῖ τόν Χριστό, κρύβεται ἡ οὐσία, τό βάθος καί τό περιεχόμενο τῆς διά Χριστόν Σαλότητος. Διότι - ὅπως εὔστοχα παρατηρεῖ ὁ Προηγούμενος τῆς Μονῆς Παρακλήτου Ὠρωποῦ ἀρχιμ. Ἰγνάτιος - "μόνο ἄνθρωπος κυριευμένος ἀπό θεία μέθη, μπορεῖ νά ἐπιχειρήσει τήν ἄσκηση τῆς Σαλότητος· καί τό κυριώτερο, πρέπει νά ἔχει ἀποκτήσει τόν θεῖο ἔρωτα πρός τόν Νυμφίο τῆς ψυχῆς του Χριστό, στόν βαθμό πού ἀναφέρει ὁ ἅγ. Ἰωάννης" ("Ὅσιος Ἀνδρέας ὁ διά Χριστόν Σαλός", ἔκδοσις Μ. Παρακλήτου, σελ. 17)."Μανικός ἔρως" καί "μανικός ἐραστής" εἶναι προσφιλεῖς ἐκφράσεις τῶν Πατέρων γιά νά ἐκφράσουν τόν θεῖο πόθο τοῦ πιστοῦ πρός τόν Χριστό (Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Λόγος 23, 1· P.G. 61, 533 καί Ὁμιλία πρός Ἐφεσίους 7· P.G. 62, 54. Ἁγ. Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, Κατήχησις 21· Σ.Ψ. 104, σελ. 362, στιχ. 139 - 140. Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Σιναϊτου, Κλῖμαξ, Λ' Περί ἀγάπης, ἐλπίδος καί πίστεως, κεφ. 5· P.G. 88, 1156 C).

Ὁ Σαλός τοῦ Θεοῦ ἀναζητεῖ ἐναγωνίως τόν Νυμφίο τῆς ψυχῆς του, ἀναζητεῖ "ὅν ἠγάπησεν ἡ ψυχή του". Κάτω ἀπό τήν ἐπίπλαστη μωρία του βιώνει τό Ἁγιογραφικό, "ἐζήτησα (τόν Νυμφίο) καί οὐχ εὕρον αὐτόν· ἐκάλεσα αὐτόν καί οὐχ ὑπήκουσε μου. Ἀναστήσομαι δή καί κυκλώσω ἐν τῇ πόλει, ἐν ταῖς ἀγοραῖς καί ἐν ταῖς πλατείαις καί ζητήσω ὅν ἠγάπησέ με... (ἐρωτήσω) μή ὅν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου ἴδετε;" (Ἄσμα Ἀσμάτων 3, 1 - 3).

Καί ὅταν ὁ ὑποκρινόμενος τόν σαλό ἐλεηθεῖ ἀπό τόν Θεό νά Τόν βρεῖ, ἐνῶ βιώνει τό ἀνεπα- νάληπτο τοῦ ἁγ. Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, "πάλιν ἐκλάμπει μοι τό φῶς, πάλιν τρανῶς ὁρᾶται, πάλιν ἀνοίγει οὐρανούς, πάλιν τέμνει τήν νύκτα", δέν ἀναφωνεῖ "ὡραίων ὡραιότερος τότε ἀποτελοῦμαι, πλουσίων πλουσιώτερος καί δυνατῶν ἁπάντων ὑπάρχω δυνατότερος καί Βασιλέων μείζων καί τιμιώτερος πολύ τῶν ὁρωμένων πάντων", ἀλλά βιώνει τήν τέλεια ταπείνωση καί κρύβει τήν χαρά του, φοβούμενος μήπως ἡ διαβολική ὑπερηφάνεια ἐξανεμίσει τούς πευματικούς του θησαυρούς. Λέγει σχετικά ὁ ἅγ. Διάδοχος Ἐπίσκοπος Φωτικῆς: "Ὅπως ἡ πολύ λύπη φέρνει σέ ἀπιστία καί ἀπελπισία τήν ψυχή, ἔτσι καί ἡ πολλή χαρά προκαλεῖ σ' αὐτήν οἴηση". Γιά τοῦτο συνιστᾶ ὁ Νηπτικός Πατέρας: "Δεῖ λυπεῖσθαι ἡμᾶς συμμέτρως, ὡς ἐγκαταλειφθέντας δέ εὐκαίρως τῇ ἀγαθῇ ἐλπίδι πτερουμένους" (κεφ. ξθ').

Τήν ἀσκητική ὁδό τῆς διά Χριστόν Σαλότητος, κατά κάποιο τρόπο δίδαξε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος. Ὁ ταπεινός Ἰησοῦς κατά τήν ἐπίγεια ζωή Του δέν εἶχε "ποῦ τήν κεφαλήν κλίνη" (Ματθ. 8, 20), ἀπέφυγε τήν κοσμική δόξα, σέ πολλές περιπτώσεις "οὐκ ἀνοίγει τό στόμα αὐτοῦ, ὡς ἀμνός ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτόν ἄφωνος" καί τελικῶς "ὡς πρόβατον ἐπί σφαγήν ἤχθη" (Ἡσαϊας 53, 7)."Τό γεγονός ὅτι ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός θεωρήθηκε καί κατηγορήθηκε ἀπό τό Ἰουδαϊκό ἠθικό καί θρησκευτικό κατεστημένο σάν συνεργός τοῦ δαίμονα καί ἀκόμα περισσότερο σάν δαιμονισμένος, ἀφήνει περιθώρια στήν Ἐκκλησία γιά τήν ἐμφάνιση μιᾶς χαρισματικῆς σαλότητος. Ἄλλωστε ὁ Ἴδιος πολλές φορές τόνισε μέ ἰδιαίτερη ἔμφαση τήν ἀνάγκη τῆς παιδικῆς ἁπλότητας στήν ὕπαρξη καί τήν ζωή μας" ("Ὁ ἅγ. Συμεών ὁ διά Χριστόν Σαλός", ἔκδοσις "Τό Περιβόλι τῆς Παναγίας", σελ. 7).Ἀκόμη, στή δήλωση τοῦ Κυρίου πρός τούς Ἀποστόλους Του, "εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τήν ἐμήν δίδωμι ὑμῖν· οὐ καθώς ὁ κόσμος δίδωσιν" (Ἰω. 14, 27), ἡ ἔκφραση "οὐ καθώς ὁ κόσμος" ἐπιδέχεται πολλές ἑρμηνείες, μία ἀπό τίς ὁποίες εἶναι καί ἐκείνη τῆς χαρισματικῆς σαλότητος.

Στήν περίπτωση τῶν Μαθητῶν τοῦ Κυρίου ἔχουμε τήν πρώτη ὁλοκληρωτική ὑπέρβαση τοῦ ἀνθρωπίνου ἐγώ, χάριν τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ Εὐαγγελίου Του. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, περιγράφοντας τήν ζωή τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, χρησιμοποιεῖ ἐκφράσεις πού ἀργότερα θά ἀποτελέ-σουν τά χαρακτηριστικά τῆς ζωῆς τῶν διά Χριστόν Σαλῶν. "Δοκῶ - λέγει - ὅτι ὁ Θεός ἡμᾶς τούς Ἀποστόλους ἐσχάτως ἀπέδειξεν ὡς ἐπιθανατίους, ὅτι θέατρο ἐγεννήθημεν τῷ κόσμῳ,... ἡμεῖς μωροί διά Χριστόν,... ἀσθενεῖς,... ἄτιμοι,... ὡς περικαθάρματα τοῦ κόσμου ἐγεννήθημεν, πάντων περίψημα ἕως ἄρτι" (Α' Κορ. 4, 9 - 13). Οἱ Σαλοί τοῦ Θεοῦ ἦσαν στή συνέχεια τῆς Χριστιανικῆς Ἱστορίας γιά τόν κόσμο οἱ "ἔσχατοι", οἱ "ἐπιθανάτιοι", οἱ "μωροί", οἱ "ἀσθενεῖς", οἱ "ἄτιμοι", τά "περικαθάρματα". Ὄχι, ὅμως, μόνον αὐτοί. Διότι, ὅπως γράφει χαρακτηριστικά ὁ ἀρχιμ. Ἰγνάτιος, "στούς αἰώνες πού ἀκολούθησαν τήν ἔνδοξη ἐποχή τῶν διωγμῶν, ὅλοι οἱ Χριστιανοί πού θέλησαν νά ζήσουν μέ συνέπεια τήν Χριστιανική ζωή, θεωρήθηκαν ἀπό τούς κοσμικούς σάν ἀφελεῖς, ἀνόητοι καί τρελλοί. Στήν κοσμική σκέψη εἶναι ἀδιανόητο νά περιφρονήσει κανείς γιά τίς ἀρχές του τό συμφέρον του ἤ νά ἀπαρνηθεῖ τόν κόσμο καί τά ἐγκόσμια μέ τήν ἐλπίδα τῶν αἰωνίων. Ἑπομένως, ὄχι μόνο ὁ ἅγ. Ἀνδρέας καί οἱ ἄλλοι διά Χριστόν Σαλοί, ἀλλά ὅλοι οἱ ἀσκηταί καί μοναχοί, καθώς καί ὅλοι οἱ συνειδητοί Χριστιανοί, εἶναι γιά τόν κόσμο μωροί, σαλοί καί τρελλοί" (αὐτ. σελ. 15).Σαλοί λοιπόν, στήνγενική σημασία τοῦ ὅρου, κατά τά προηγούμενα εἶναι ὅλοι οἱ Χριστιανοί, διά Χριστόν ὅμως εἰδικῶς οἱ ἐκλεκτοί ἐκεῖνοι ταπεινοί δοῦλοι τοῦ Κυρίου, στούς ὁποίους "Θεός δίδωσι χάριν" (Ἰακ. 4, 6). Ἡ διά Χριστόν Σαλότης προϋποθέτει κατά κύριο λόγο βίωμα ταπεινώσεως. Ὁ Σαλός συμπεριφέρεται "ὡς ὁ ἔσχατος" τῶν ἀνθρώπων. Αὐτός εἶναι ὁ τρόπος τῆς προσωπικῆς του ἀσκήσεως, ἡ ὁδός τῆς σωτηρίας του, πρωτίστως ὅμως εἶναι τό βίωμά του. Γιά τόν λόγο αὐτό -σημειώνει ὁ Μοναχός Ἰσαάκ - "ἡ διά Χριστόν Σαλότης εἶναι εἰδικό χάρισμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μοναδικό στό εἶδος καί στήν μέθοδο". Ἔτσι, ἡ ζωή τοῦ "σαλοῦ" εἶναι γεμάτη ἀπό "ἱερές ἀκροβασίες μέσα σέ μία ἄβυσσο πικρῆς ταπεινώσεως καί συντριβῆς" ("Ὅσιος Ἀνδρέας...", σελ. 5).

Ἡ ἄσκησις τῆς διά Χριστόν Σαλότητος στούς Χριστιανικούς λαούς.

Ἡ μελέτη τοῦ Ἁγιολογίου τῆς Ἐκκλησίας ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἰδιοσυγκρασία τῶν Ρώσων εὐνοεῖ τήν ἄσκηση τῆς διά Χριστόν Σαλότητος. "Γενικῶς - γράφει ὁ Καθηγητής Ἀρσένιεφ - ὁ τύπος τοῦ δικαίου πού ὑποφέρει, τοῦ Χριστιανοῦ Ἰώβ, ἐγνώρισε πλούσια πνευματική ἄνθηση στή Ρωσία, ὅπως καί σέ ἄλλες Χριστιανικές χῶρες. Μπορεῖ μάλιστα ὁ καταθλιβόμενος δίκαιος μπορεῖ νά θεωρηθεῖ σάν πάρα πολύ ἀντιπροσωπεύων ὅλη τήν Ρωσική λαϊκή εὐσέβεια στίς κορυφώσεις της" (Νικ. Ἀρσένιεφ, "Ἡ Ρωσική Εὐσέβεια", σελ. 128).Κατά τούς εἰδικούς μελετητές τοῦ θέματος, μεταξύ τῶν τοπικῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἡ Ρωσική Ἐκκλησία "κρατεῖ τήν παράδοση τῆς διά Χριστόν Σαλότητος μέ μεγαλύτερο ἐνθουσιασμό ἀπό ὅτι οἱ Ἕλληνες, ἀφοῦ 36 συνολικά Ρῶσοι Σαλοί ἔχουν ἀναγνωρισθεῖ, ἀλλά μόνον 6 Ἕλληνες" (G. Sauard, "The Perfect Fools", σελ. 56). Στό σημεῖο αὐτό θά πρέπει νά σημειώ-σουμε, ὅτι ἀπό τούς 6 διά Χριστόν Σαλούς πού μνημονεύει ὁ Καθηγητής Sauard σάν Ἕλληνες, ὁ ἕνας ἦταν Σκύθης (ὁ ὅσ. Ἀνδρέας ΚΠόλεως), ἕνας Σῦρος (ὁ ὅσ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας) καί μία Αἰγυπτία (ἡ ὁσ. Ἰσιδῶρα τῆς Ταβέννης).

Ὅμως ἡ Ρωσική Ἐκκλησία ἦταν κι αὐτή ἐπιφυλακτική ἔναντη τοῦ φαινομένου (συνεπής πρός τήν στάση τῆς καθόλου Ἐκκλησίας). Χαρακτηριστική εἶναι ἡ περίπτωση τοῦ Ἰβάν Κορέϊσα. Ἔζησε 44 χρόνια ἔγκλειστος σέ ψυχιατρεῖο καί τιμήθηκε εὑρύτατα ἀπό τόν λαό τῆς Μόσχας. Χωρίς νά ἀποκλείεται νά ἦταν ἕνας πραγματικός διά Χριστόν Σαλός, "ἡ λατρεία πού ἀπολάμβανε στήν ζωή - γράφει ἡ Εἰρ. Γκοραϊνωφ - δέν εἶχε συνέχεια μετά τόν θάνατό του. Ὁ τάφος του δέν ἔγινε τόπος προσκυνήματος, ὅπως ἔγινε ὁ τάφος τῆς μακαρίας Ξένης τῆς Πετρουπόλεως. Ὁ λαός, στιγμιαία παρασυρόμενος, ἔκανε τελικά ὑπό τήν καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τήν ἐπιλογή του" (Εἰρ. Γκοραϊνωφ αὐτ. σελ. 1993). Στό Ἑλληνικό Ἁγιολόγιο, δηλαδή στό Ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κων/πόλεως, μνημονεύονται πέντε μόνο διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι, ἀπό τούς ὁποίους οἱ τρεῖς εἶναι ξένης καταγωγῆς, ἐνῶ γιά τούς ἄλλους δύο δέν ὑπάρχουν στοιχεῖα. Τήν 25η Φεβρουαρίου μνημονεύεται ὁ ὅσ. Θεόδωρος, ἄνευ ὑπομνήματος. Τήν 1η Μαϊου ἡ ὁσ. Ἰσιδώρα τῆς Ταβέννης, Αἰγυπτία στήν καταγωγή. Τήν 28η Μαϊου ὁ ὅσ. Ἀνδρέας τῆς ΚΠόλεως, Σκύθης στήν καταγωγή. Τήν 21η Ἰουλίου ὁ ὅσ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας, Συριακῆς καταγωγῆς. Καί τήν 6η Νοεμβρίου ὁ ὅσ. Παῦλος "ὁ ἐκ Κορίνθου", ἄνευ ὑπομνήματος.

Στό Ρωσικό Ἁγιολόγιο ἀντιθέτως, μνημονεύονται μόνο γιά τήν περίοδο ἀπό τόν 14ο ἕως καί τόν 17ο αἰ., 30 περίπου περιπτώσεις διά Χριστόν Σαλῶν, ἀπό τούς ὁποίους μόνο τρεῖς ἦσαν μή Ρωσικῆς καταγωγῆς (ὁ Γερμανικῆς καταγωγῆς ὅσ. Προκόπιος τοῦ Οὔστιουγκ, ὁ Γερμανό-γλωσσος ὅσ. Ἰσίδωρος τοῦ Ροστώφ καί ὁ ὅσ. Ἰωάννης τοῦ Ροστώφ, γιά τόν ὁποῖο συμπεραίνεται, ὅτι εἶχε ἔρθει ἀπό τήν Δύση, ἀπό ἕνα Λατινικό Ψαλτήριο πού βρέθηκε στόν τάφο του).

Ἡ διά Χριστόν Σαλότητα σάν πνευματικό, ἀλλά καί κοινωνικό φαινόμενο μελετήθηκε ἰδιαίτε-ρα στή Ρωσία. Ἡ σχετική βιβλιογραφία εἶναι ἱκανοῦ μεγέθους. Μέ τό θέμα ἀσχολήθηκαν ὄχι μόνον ἐκκλησιαστικοί ἄνδρες, ἀλλά καί μεγάλοι συγγραφεῖς καί ἐπιστήμονες. Ὁ καθηγητής Ἀρσένιεφ ἀναφέρει σχετικά:

"Οἱ "προσκυνητές", οἱ "ἠλίθιοι", οἱ "διά Χριστόν Σαλοί" ("γιουρόντιβι Κρίστα ράντι"), αὐτοί πού μάζευαν ἐλεημοσύνες γιά τό χτίσιμο Ναῶν, διέσχιζαν ὅλη τήν Ρωσία πεζοπορώντας καί συνάθροιζαν μεγάλα ποσά ἀπ' ὅπου ξεφύτρωναν καινούργιοι Ναοί σ' ὅλη τήν ἔκταση τῆς χώρας... Κι ἀνάμεσά τους πόσοι ψευτο-προσκυνητές, ψευτοἀσκητές, ψεύτικοι "ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ", οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦσαν εἰς βάρος τῆς εὐπιστίας τοῦ λαοῦ" (Νικ. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 130).Αὐτή ἡ ἀταίριαστη συνύπαρξη Ἁγίων καί ἀπατεώνων, διασώθηκε καί μέσα στά ἔργα τοῦ Φ. Ντοστογιέφσκυ. Ὁ μεγάλος συγγραφέας περιγράφει στούς "Δαιμονισμένους", ἕνα ψευδοἅγιο, "σέ μία σκηνή γεμάτη κωμικό οἶστρο". Ὁ ἴδιος ὅμως περιγράφει καταπληκτικά στούς "Ἀδελφούς Καραμάζωφ" ἕναν πραγματικό Ἅγιο στό πρόσωπο τοῦ Στάρετς Ζωσιμᾶ, τόν ὁποῖο ἐμπνεύσθηκε ἀπό τήν ἀκτινοβολοῦσα προσωπικότητα τοῦ ὁσ. Ἀμβροσίου Στάρετς τῆς Ὄπτινα. Διότι, τελικά, ὅπως ἐπιγραμματικά λέγει ὁ Ἀρσένιεφ, "τό γνήσιο παρακάμπτει τό ψεύτικο, τήν σκιά πού ἀκολουθεῖ ἀπό κοντά" (Νικ. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 130). Ὁ Λέων Τολστόϊ διέσωσε στό ἔργο του "Παιδιά" (κεφ. 12), στό πρόσωπο τοῦ σαλοῦ Γκρίσα, τόν χαρακτηριστικό τύπο τῶν Ρώσων διά Χριστόν Σαλῶν. "Στήν κρυφή προσευχή του αὐτός ὁ θεότρελλος φτωχός - γράφει - ξανοίγει μπροστά στό Θεό τόν κρυμμένο πλοῦτο τῆς φλογερῆς καί ἁγνῆς ψυχῆς του... Πέρασα σιγά-σιγά τό κεφάλι μου ἀνάμεσα στήνμισάνοιχτη πόρτα καί φοβόμουν νά ἀναπνεύσω. Ὁ Γκρίσα πεσμένος στά γόνατα ἀκίνητος· βαθιοί στεναγμοί ἀναδίνονταν ἀπό τό στῆθος του· στή θολή κόρη τοῦ φωτισμένου ἀπό τό φεγγάρι ματιοῦ του εἶχε σταματήσει ἔνα δάκρυ... "Γεννηθήτω τό θέλημά Σου" ἐφώναξε ξάφνου μέ ἀμίμητη ἔκφραση καί ἀκούμπησε τό μέτωπό του καταγῆς μέ ἀναφυλλητά παιδιοῦ!... Ὦ μεγάλε Χριστιανέ Γκρίσα· ἡ πίστη σου ἦταν τόσο μεγάλη πού ἔνοιωθες τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ"!

Ὁ μυστικός κόσμος τῆς χαρισματικῆς σαλότητος.

Ὁ κόσμος τῶν Ἁγίων γενικῶς καί τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων εἰδικῶς, εἶναι κόσμος μυστικός καί πνευματικός. Γιά τόν λόγο αὐτό εἶναι ἐξαιρετικά δύσκολο νά ἑρευνηθεῖ ὁ προσωπικός τρόπος καί δρόμος πρς τήν Ἁγιότητα, ἑνός ἑκάστου τῶν Σαλῶν.

"Ὁ πνευματικός - λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος - ἀνακρίνει μέν τά πάντα, αὐτός δέ ὑπ' οὐδενός ἀνακρίνεται" (Α' Κορ. 2, 15). Ἡ Ἁγιότητα εἶναι κατάστασις πού πρώτιστα ἀναφέρεται στόν ἐσωτερικό "τῆς καρδίας ἄνθρωπο, ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πνεύματος,ὅ ἔστιν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ πολυτελές" κατά τόν Ἀπόστολο Πέτρο (Α' Πέτρ. 3, 3 - 4). Πάνω στά προηγούμενα ἡ Τατιάνα Γκορίτσεβα γράφει:

"Ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ νά γίνει ἀντικείμενο μελέτης καί ἐξετάσεων. Μπορεῖς νά τόν μελετήσεις, νά μάθεις πολλά ἀπ' αὐτόν... Κανείς ὅμως δέν μπορεῖ νά κρίνει ἕναν Ἅγιο... (διότι) Ἁγιότητα σημαίνει κατ' ἐξοχήν ἐσωτερικότητα" (Τ. Γκορίτσεβα, "Ἡ τρέλλα νά εἶσαι Χριστιανός", σελ. 37).Ἐπομένως, μόνος τρόπος προσεγγίσεως ἑνός Ἁγίου, εἶναι ἡ προσεκτική παρατήρησις ὅσων ἀκτίνων ἁγιότητος διαφεύγουν ἀπό τό πνευματικό του κάλλος καί τήν ἀπαστράπτουσα λάμψη τῆς δόξας τοῦ Θεοῦ. Χρησιμοποιοῦμε τήν ἔκφραση "διαφεύγουν", διότι οἱ Ἅγιοι προσπαθοῦν νά διατηρήσουν "ἐν κρυπτῷ", τόσο τόν προσωπικό τους ἀγῶνα, ὅσο καί τίς δωρεές μέ τίς ὁποῖες ἐλεήθηκαν ἀπό τόν Θεό. Ἔτσι, στόν κόσμο ἀποκαλύπεται ὅτι οἱ ἴδιοι ἐπιτρέπουν νά "διαφύγει", γιά τήν οἰκοδομή τοῦ πλησίον καί τήν δόξα τοῦ Θεοῦ.

Ἡ προσεκτική, λοιπόν, παρατήρησις τῆς ζωῆς καί τῶν σημείων τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων, πείθει, ὅτι πλανοῦν καί ἐμπαίζουν τόν κόσμο μέ τίς ἐξωτερικές τους ἐκδηλώσεις. Δείχουν, ὅτι "καθεύδουν διά τήν χρείαν τῆς φύσεως", ἡ καρδιά τους ὅμως "ἀγρυπνεῖ διά τό πλῆθος τοῦ ἔρωτος" πρός τόν Θεό, κατά τήν ἔκφραση τοῦ ὁσ. Ἰωάννη τῆς Κλίμακος (Λόγος Λ' Περί Ἀγάπης, 6 - 7)."Ὁ μανικός ἔρως - γράφει ὁ ἀρχιμ. Ἰγνάτιος - εἶναι ἡ ἀρχή καί τό τέλος τῆς διά Χριστόν Σαλότητος... Οἱ Ἅγιοι διά Χριστόν Σαλοί παίζουν ἕνα ἱερό παιχνίδι. Ἐμπαίζουν τόν κόσμο καί τά τοῦ κόσμου τούτου, τοῦ ματαίου καί φιλοδόξου. Ἐμπαίζουν τά κοσμικά σχήματα, τήν δῆθεν ἀξιοπρέπεια καί κοσμική εὐγένεια, τήν διπλωματία καί τήν ὑποκρισία, τήν ἐπίδειξη καί τόν φαρισαϊσμό. Ἐμπαίζουν αὐτό τό γελοῖο κοσμικό δόγμα ὡρισμένων, πού ἐκφράζεται μέ τό "τί θά πεῖ ὁ κόσμος", μέ τό "πῶς θά φανῶ στόν κόσμο" ("Ἅγιος Ἀνδρέας...", σελ. 17).Τό "ἱερό παιχνίδι" τῆς διά Χριστόν Σαλότητος, ἀποτελεῖ βίωμα τοῦ Ἀποστολικοῦ "τά μωρά τοῦ κόσμου ἐξελέξατο (ὁ Θεός), ἴνα καταιχνύνη τούς σοφούς" (Α' Κορ. 1, 27). Οἱ "σαλοί" μέ τό καθημερινό τους μαρτύριο μαρτυροῦν τήν Πίστι, τήν σοφία τοῦ Θεοῦ, τήν ὁποία οὔτε σοφοί, οὔτε γραμματεῖς, οὔτε συζητητές "τοῦ αἰώνος τούτου" μπόρεσαν νά γνωρίσουν, διότι "ἐμώρανεν ὁ Θεός τήν σοφίαν τοῦ κόσμου". Αὐτή τήν Πίστι δίδουν στόν κόσμο "διά τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος", διά τῆς ὁποίας μωρίας "εὐδόκησεν ὁ θεός σῶσαι τούς πιστεύοντας" (Α' Κορ. 1, 20 - 21).Οἱ διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι εἶναι διαφοροποιημένοι ἀπό τόν κόσμο σχεδόν σέ ὅλα. Μέ τόν τρόπο αὐτό καταθέτουν καθημερινά ἐνώπιον τοῦ ἁμαρτωλοῦ κόσμου τήν "μωρία", τήν ἁπλότητα, δηλαδή, τοῦ κηρύγματος, τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ Θεοῦ, μέ τό ὁποῖο μπορεῖ νά σωθεῖ ὁ κόσμος. Διαφοροποιοῦνται ἀπό τόν κόσμο, γιά νά δείξουν τήν ἀπόσταση πού χωρίζει τόν πνευματικό κόσμο (πού εἶναι τό διαρκές μέλλον τοῦ ἀνθρώπου), ἀπό τόν ὑλικό κόσμο τῆς ρευστῆς καθημερινότητας.

Ἡ ζωή τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων εἶναι ἕνα διαρκές, καθημερινό μαρτύριο, ἕνα μαρτύριο ἐπώδυνο "διά βίου", πνευματικό ἀλλά καί σωματικό. Ὁ ἀγωνιζόμενος στό στάδιο τῆς "ἐπιπλά-στου μωρίας", ἀγωνίζεται κατά δαιμόνων καί ἀνθρώπων, κατά σαρκός καί καιρικῶν συνθηκῶν, κατά ὁρατῶν καί ἀοράτων ἐχθρῶν. Εἶναι σχεδόν ἤ καί τελείως γυμνός (λ.χ. ὁ μακάριος Βασίλειος τῆς Μόσχας), στόν καύσωνα τοῦ καλοκαιριοῦ καί τίς παγωνιές τοῦ χειμῶνα. Δέν νηστεύει ἁπλῶς, ἀλλά πεινάει, τρεφόμενος μέ τά ἀποφάγια τῶν ἄλλων (π.χ. ἡ ὁσ. Ἰσιδῶρα τῆς Ταβέννης). Ὅλοι τόν κτυποῦν, εἷναι "ὁ τρελλός τοῦ χωριοῦ" καί μαζί του πρέπει νά "διασκεδάσουν" οἱ ἀλῆτες τοῦ δρόμου, τά κακομαθημένα παιδιά καί οἱ ἀργόσχολοι τῆς ἀγορᾶς. Ἀκόμη καί οἱ Χριστιανοί τόν διώχνουν ἀπό τίς Ἐκκλησίες, διότι εἷναι "δαιμονισμένος καί κάνει φασαρίες"!

Ὁ πονηρός τόν καταδιώκει συνεχῶς, μέ ὁράματα, φαντασίες, ἀπειλές, ἀλλά καί ἐμφανίσεις! Ὁ Σαλός εἶναι ἀπόλυτα μόνος. (Εἶδε κάποτε ὁ ἅγ. Ἀνδρέας τῆς Κων/πόλεως σέ ἕνα σωρό κοπριά κάτι σκυλιά· πλησίασε νά ζεσταθεῖ κοντά τους, ἀλλά τά σκυλιά ἔφυγαν! Τότε ὁ Ὅσιος εὐχαρίστησε τόν Θεό πού ὅλοι τόν σιχάθηκαν!).

Αὐτό εἶναι τό ματύριο, ἀλλά καί ἡ μαρτυρία. Ὁ Καθηγητής Ἀρσένιεφ ὁμολογεῖ: "Στούς Σαλούς ὑπάρχουν οἱ μεγάλοι ἀσκητές καί μεγάλοι ὑπηρέτες τοῦ Θεοῦ, τέλεια ὁμαλοί διανοητικῶς, οἱ ὁποῖοι ἔκρυβαν ἕνα ἐξαιρετικό πλοῦτο θρησκευτικῆς ζωῆς, ὄντας ἡ τρέλλα των ἁπλῶς μία προ-σωπίδα υἱοθετημένη ἀπό μία ἀξίωση ταπεινοσύνης, ὥστε νά μπορέσουν ἔτσι αὐτοί νά περιφρονηθοῦν, δυσφημιστοῦν κι ἐξευτελισθοῦν ἀπό τούς ἀνθρώπους" (Ν. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 132). Ἐκφράσεις τοῦ "μανικοῦ ἔρωτος" τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων ἀντλοῦμε ἀπό τά Συναξάριά τους. Οἱ ἐκλεκτοί τοῦ Πνεύματος, κατ' ἀρχήν, μπαίνουν στό στάδιο τῆς προσποιητῆς σαλότητας, ὄχι μέ δικό τους θέλημα, ἀλλά μετά ἀπό προσωπική πρόσκληση τοῦ Θεοῦ. Στόν Βίο τοῦ ἁγ. Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως, στό ὅραμα τῆς πάλης του μέ τόν Αἰθίοπα, μετά τήν νίκη του, "ὁ ἔνδοξος νέος πλησιάζει τόν μακάριο, τοῦ δωρίζει ἐκεῖνα τά πολύτιμα στεφάνια, τόν ἀσπάζεται καί τοῦ λέγει: "Ἀπό τήν στιγμή αὐτή εἶσαι φίλος μου καί ἀδελφός μου. Ἀγωνίζου τό καλόν ἀγῶνα γυμνός. Γίνε γιά χάρι μου σαλός κι ἐγώ θά σοῦ χαρίσω πολλά ἀγαθά στήν βασιλεία μου" ("Ἅγιος Ἀνδρέας...", σελ. 25). Αὐτή εἶναι χωρίς ἀμφιβολία μία προσωπική πρόσκλησις τοῦ Ἰδίου τοῦ Χριστοῦ πρός τόν ἀγωνιστή.

Οἱ εὐσεβεῖς νέοι Συμεών καί Ἰωάννης κατευθύνονται πρός τήν Μονή τοῦ Ἀββᾶ Γερασίμου καί προσεύχονται, ἄν τό θέλημα τοῦ Θεοῦ εἶναι νά μείνουν, νά βροῦν τήν πύλη ἀνοικτή. Ὁ ἐνάρετος Ἡγούμενος Νίκων βλέπει στόν ὕπνο του τήν ἡμέρα πού ἦταν νά ἔρθουν, κάποιον νά τόν διατάσσει: "Σήκω κι ἄνοιξε τήν πόρτα ἀπό τό μαντρί, γιά νά μποῦν τά πρόβατά μου"! "Ὅταν πλησίασαν, τοῦ λέει ὁ Ἡγούμενος: "Καλῶς ἦρθαν τά πρόβατα τοῦ Χριστοῦ"! Καί ἀμέσως λέγει στόν Συμεών: "Καλῶς ἦρθες, Σαλέ· ἀλήθεια, δέκα περισσότερα τά δικά σου ἀπό τοῦ Ἀββᾶ Ἰωάννη καί σέ περιμένουν"! ("Ὁ ἅγ. Συμεών...", σελ. 27). Αὐτή εἶναι μία προσωπική πρόσκλησις μέσῳ διορατικοῦ Γέροντος.

Ἡ εὐλογημένη ὁσ. Ξένη, πρίν ἐπιστρέψει στήν Ἁγία Πετρούπολη ὑποκρινομένη τήν σαλή, ἔζησε ὀκτώ χρόνια "σέ κάποιο ἐρημητήριο μέ ἀδελφότητα ἱερῶν ἀσκητριῶν, διδασκομένη γιά τήν προσευχή καί τήν πνευματική ζωή ἀπό μία Γερόντισσα. Σ' αὐτή τήν περίοδο ἔφθασε στό ὕψιστο σημεῖο πνευματικῆς τελειότητος καί ἀξιώθηκε τοῦ χαρίσματος τῆς διά Χριστόν Σαλότητος" (Μητροπ. Ὠρωποῦ καί Φυλῆς Κυπριανοῦ, "Ἡ ὁσ. Ξένη ἡ διά Χριστόν Σαλή", σελ. 22). Αὐτή εἶναι μία ἄλλη μορφή προσκλήσεως.

Οἱ Σαλοί τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ δεχθοῦν καί ἀποδεχθοῦν τήν πρόσκληση τοῦ Κυρίου τους, ἐντελῶς ξαφνικά ἀποκτοῦν περίεργη συμπεριφορά καί ἐξωτερική ἐμφάνιση (ὁ ὅσ. Ἀνδρέας τῆς ΚΠόλεως κυκλοφορεῖ ντυμένος μία ψάθα· ἡ ὁσ. Ξένη τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως φοράει τήν στρατιωτική στολή τοῦ συζύγου της· ἡ ὁσ. Πελαγία τοῦ Ντιβίγιεβο φοράει πολύχρωμα φουστάνια καί παρδαλά μαντήλια). Ἔτσι, προκαλοῦν τόν κοινωνικό τους περίγυρο, ὁ ὁποῖος σπέυδει νά τούς χαρακτηρίσει σαλούς καί δαιμονισμένους. Καί ἔτσι ἀρχίζει τό μαρτύριο καί ἡ μαρτυρία.

Τά παιδιά θά τοῦ πετάξουν λάσπες, ἀλλά ὁ Σαλός δέν θά σκουπισθεῖ. Λέγει μέ τόν τρόπο του, "Χριστιανέ, τίς "λάσπες" μέ τίς ὁποίες θεληματικά λέρωσες τήν ψυχή σου, τίς σκέφτηκες ποτέ;" Οἱ ἀλῆτες θά τόν πειράξουν, θά τόν κτυπήσουν, θά τόν φτύσουν, ἀλλά ὁ Σαλός δέν θά ὑπερασπισθεῖ τόν ἐαυτό του. Θά ψάλλει μέ τό σῶμα του καί ὄχι μέ τό στόμα του τό γνωστό ΙΕ' Ἀντίφωνο τῆς Ἀκολουθίας τῶν Παθῶν: "Σήμερον ...ράπισμα κατεδέξατο, ὁ ἐν Ἰορδάνῃ ἐλευθερώσας τόν Ἀδάμ...". Πιό ἁπλᾶ, θά μαρτυρεῖ μέ τό μαρτύριό του, ὅτι ὁ Υἱός τῆς Παρθένου, ὁ Μόνος Ἀναμάρτητος, πάντα ὑποφέρει "ὡς πρόβατον".

Ὁ Σαλός συνήθως δέν ἀρκεῖται στόν ἐμπαιγμό τοῦ κόσμου, ἀλλά προχωρεῖ ἤ φαίνεται νά προχωρεῖ καί στόν ἐμπαιγμό τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων. Ὁ μακάριος Βασίλειος τῆς Μόσχας ἔριχνε πέτρες στούς τοίχους τῶν Ναῶν καί ἔκλαιγε στά σκαλιά τῶν κακοφήμων σπιτιῶν. Αὐτή ἡ ἀντίφαση σκανδάλιζε. Ἀργότερα θά ἀποκαλυφθεῖ, ὅτι ὁ Ὅσιος ἔριχνε πέτρες στούς δαίμονες πού ἡ προσευχή τῶν πιστῶν εἶχε ἐκδιώξει ἀπό τούς Ναούς, καί ἔκλαιγε στά σκαλιά τῶν πορνείων μαζί μέ τούς Ἀγγέλους τῶν ἁμαρτανώντων! Ὁ ὅσ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας ἔριχνε καρύδια στά καντήλια τῶν ἐκκλησιῶν καί στά κεφάλια τῶν ἐκκλησιαζομένων γυναικῶν. Γιατί κτυπᾶ τα καντήλια; Μήπως ἐπειδή τό λάδι περιέχουν προέρχεται ἀπό ἀδικία; Μήπως τό λάδι σάν προσφορά πρός τόν Θεό, δέν συνοδεύθηκε ἀπό ἀγάπη καί ἔλεος πρός τόν ἄνθρωπο (κατά τό "ἔλεον θέλω καί οὐ θυσίαν"); Ἤ μήπως ἐπειδή αὐτός πού τό πρόσφερε νόμισε ὅτι ἔτσι ἡμέμησε τήν συνείδησή του; Διότι ἕνας ἄλλος Σαλός, ὁ ὅσ. Μάξιμος τῆς Μόσχας, συνήθιζε νά λέει: "Τό ἰδιωτικό σου ἐκκλησάκι εἶναι πράγματι δικό σου, ἡ συνείδησή σου ὅμως εἶναι γιά πούλημα"!

Ὁ ὅσ. Ἀνδρέας φαίνεται νά μιλᾶ στόν... τοῖχο. "Οἱ διαβάτης πού ἔτυχε νά περνοῦν ἀπό ἐκεῖ, ...ἔλεγαν μεταξύ τους: "Κοιτάξτε τόν παράλυτο τί κάνει! Πῶς μιλάει ἀναίσθητα στόν τοῖχο!" Ὁ Ἅγιος ὅμως ἔβλεπε τόν θρῆνο τοῦ φύλακα Ἀγγέλου, κατά τήν κηδεία ἑνός ἁμαρτωλοῦ. Καί ὄχι μόνον ἔβλεπε, ἀλλά καί συμβούλευε τόν Ἄγγελο: "Σέ παρακαλῶ, Πυρίμορφε, ἄφησε τά δάκρυα καί τό πένθος. Αὐτός τελείωσε τήν ζωή του ὅπως τοῦ ἄξιζε. Ἐσύ ὅμως ἀπό ἐδῶ καί πέρα θά ἀπολαμβάνεις μέ τήν χάρι τοῦ Παντοκράτορος Θεοῦ τά ἀγαθά τῆς Βασιλείας Του" ("Ἅγιος Ἀνδρέας..." σελ. 95). Μέσα ἀπό αὐτό τόν δρόμο τῆς ἐσχάτης ταπεινώσεως, τοῦ ἐξευτελισμοῦ καί τῶν θεληματικῶν κακουχιῶν ὁ Θεός, ὁ Ὁποῖος "κήδεται σώματος κακοπαθοῦντος δι' Αὐτόν - κατά τόν Ἀββᾶ Ἰσαάκ τόν Σῦρο - ὥσπερ πατήρ κήδεται τέκνου, πλησίον ἐστί τοῦ σώματος αὐτοῦ διά παντός". Ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος, κατά τόν ἅγ. Νικόδημο τόν Ἁγιορείτη, "τό παρά φύσιν διέφυγε καί τό κατά φύσιν διέσωσαι, τῶν ὑπέρ φύσιν ἠξίωται χαρισμάτων". Ὁ Κύριος ὁ Ὁποῖος εἶπε, "ὁ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπό τοῦ Πατρός μου καί ἐγώ ἀγαπήσω αὐτόν", ἔρχεται στόν δοῦλο Του καί "μονήν παρ' αὐτῷ" ποιεῖ (Ἰω. 14, 21 - 23). Καί ὁ Ἅγιος "ἄνθρωπος τῇ φύσει ὑπάρχων - κατά τόν Ἱερό Ὑμνογράφο - ὑπέρ ἄνθρωπον χρηματίζει τοῖς ἔργοις".

Ὁ ὁδός τῆς ἀσκήσεως, δηλαδή, καί ὁ ἀγῶνας τοῦ ἁγιασμοῦ, φέρνουν τόν ἀγωνιστή στήν ποθητή κατάσταση τῆς ἁγιότητας. Καί ἔρχονται πλέον τά χαρίσματα μέ τά ὁποῖα ὁ χαριτωμένος Σαλός θά ὑπηρετήσει τόν ἄνθρωπο καί θά δοξάσει τόν θεό, τόν "θαυμαστό ἐν τοῖς Ἁγίοις Αὐτοῦ". Ἀκόμη καί τότε ὅμως ὁ ἀγωνιστής δέν σηκώνει τά πέπλα τῆς ἐπίπλαστης μωρίας. "Οὐδέν με ὠφελήσει τά τερπνά τοῦ κόσμου - λέγει μαζί μέ τόν ἅγ. Ἰγνάτιο τόν Θεοφόρο - ἐκεῖνον ζητῶ τόν ὑπερ ἐμοῦ ἀποθανόντα, ἐκεῖνον θέλω τόν ὑπέρ ἡμῶν ἀναστάντα, ἐπιτρέψατέ μου μιμητήν εἶναι τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου μου".

Τά Ἁγιοπνευματικά χαρίσματα τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων, ἐκφράζονται καί αὐτά μέ τρόπο περίεργο, σαλό. Γράφει ὁ I. G. Pryshov γιά τόν διά Χριστόν Σαλό Ἰωάννη τῆς Μόσχας: "Ἡ συνήθεια τοῦ Ἰβάν νά κάνει ὅλες του τίς δουλειές - δηλαδή ὅλα τά γεύματα νά τά παίρνει ξαπλωμένος καί ὅλα, ἀκόμη καί τήν σούπα καί τόν χυλό, νά τά τρώει μέ τά χέρια, σκουπίζοντάς τα ἐπάνω του - ὅλα αὐτά ἔκαναν τό κρεββάτι του μία γκρίζα βρώμικη μάζα, τήν ὁποία μόνο μέ κόπο θά μποροῦσες νά πλησιάσεις.

Ἡ Ἡγεμονίδα Β. πνέει τά λοίσθια. Οἱ γιατροί διστάζουν νά τήν κουράρουν. Ἐκείνη τότε διατάζει τούς ὑπηρετες της νά τήν μεταφέρουν στόν Ἰβάν. Ὑποβασταζόμενη ἀπό δύο ὑπηρέτες, πηγαίνει σ' αὐτόν καί θέλει νά μάθει πῶς εἶναι ἡ ὑγεία της. Ὁ Ἰβάν κρατάει ἐκείνη τήν στιγμή δύο μεγάλα μῆλα στά χέρια του. Χωρίς νά πεῖ λέξη χτυπάει τήν Ἡγεμονίδα μέ τά μῆλα στό στομάχι! Ἐκείνη λιποθυμᾶ καί πέφτει. Μέ κόπο τήν μεταφέρουν σπίτι καί - ὤ τοῦ θαύματος - τήν ἑπομένη εἶναι καλά"! (I. G. Pryshov, "Μελέτες, Ἄρθρα, Ἐπιστολές", Μόσχα 1934).Οἱ χαριτωμένοι Σαλοί, οἱ "μηδέν ἔχοντες καί τά πάντα κατέχοντες" στόν κόσμο αὐτό, διαθέτουν συνήθως μία καταπληκτική παρρησία. "Συχνά - γράφει ὁ Ἀρσένιεφ - εἶπαν μέ θαρραλέα χτυπητό τρόπο τήν ἀλήθειά τους, στούς μεγάλους "τοῦ κόσμου τούτου", μπροστά στούς ὁποίους ὅλοι ἔτρεμαν" (Νικ. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 133). Ὁ διά Χριστόν Σαλός Νικόλαος τοῦ Πσκώφ, ἐπανέλαβε τό παράδειγμα τοῦ δημοσίου ἐλέγχου τοῦ Βασιλέως, ὅπως τό δίδαξε ὁ ἅγ. Ἀμβρόσιος Ἐπίσκοπος Μεδιολάνων μέ τό ἐπιτίμιο τοῦ Μεγάλου Θεοδοσίου.

"Τό Πσκώφ στά 1570 - γράφει ὁ G. P. Fedotov - τό ἀπειλοῦσε ἡ ἴδια μοίρα τοῦ Νόβγκοροντ. (Σ. Σ. Ὁ Τσάρος Ἰβάν Δ' ὁ Τρομερός, ὑποψιαζόμενος συνεργασία τῶν κατοίκων μέ τούς Λιθουανούς, εἶχε διατάξει τήν σφαγή τους)! Τότε ὁ Σαλὀς τοῦ Θεοῦ Νικόλαος καί ὁ Διοικητής τῆς πόλεως, ἔδωσαν διαταγή νά στρώσουν στούς δρόμους τραπέζια μέ ψωμί κι ἁλάτι, σάν ἔνδειξη φιλοξενίας, καί νά ὑποδεχθοῦν τόν Τσάρο μέ βαθειά γεμάτη σεβασμό ὑπόκλιση. Ὅταν μετά τήν κοινή εὐχαριστία ὁ Τσάρος τόν πλησίασε γιά νά πάρει τήν εὐλογία του, ὁ Νικόλαος, παρά τό γεγονός ὅτι ἦταν Μεγάλη Σαρακοστή, ἔβαλε μπροστά στόν Τσάρο ὡμό κρέας καί στήν ἄρνηση ἐκείνου νά τό δεχθεῖ λέγοντας, "εἶμαι Χριστιανός καί δέν τρώω κρέας σέ καιρό νηστείας", τοῦ ἀπάντησε: "Πίνεις ὅμως ἀνθρώπινο αἷμα"! (G. P. Fedotov, "Οἱ Ἅγιοι τῆς ἀρχαίας Ρωσίας", 1931).Ἡ περίεργη συμπεριφορά τῶν διά Χριστόν Σαλῶν συνοδεύει κυρίως τίς προφητείες τους. "Κάποτε - ἀναφέρει ὁ Βίος τοῦ ἁγ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας - πού ἦταν νά γίνει μεγάλος σεισμός στήν πόλη, τήν ἐποχή πού καταστράφηκε ἡ Ἀντιόχεια, στά χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ Μαυρικίου, ὁ Ὅσιος ἄρπαξε ἕνα λουρί ἀπό τό σχολεῖο καί ἄρχισε νά κτυπάει τούς στύλους καί νά λέει στόν καθένα: "Εἶπε ὁ Κύριός σου νά σταθεῖς"! Κι ὅταν ἔγινε σεισμός, κανείς ἀπό ὅσους στύλους κτύπησε σέ ἔπεσε! Σέ κάποιο στύλο ὅμως εἶχε πεῖ: 'Ἐσύ οὔτε νά πέσεις, οὔτε νά σταθεῖς"! Αὐτός σχίσθηκε ἀπό πάνω μέχρι κάτω, ἔγειρε λίγο καί ἔμεινε ἔτσι" (Λεοντίου ἐπ. Νεα-πόλεως, "Ὁ ἅγ. Συμεών ὁ διά Χριστόν Σαλός"· Migne P. G. 93, 1670 - 1748).Ὁ ἴδιος Ἅγιος ἔσπασε κάποτε μία στάμνα μέ κρασί, σέ κάποια ταβέρνα καί ὁ ταβερνιάρης τόν ἔδιωξε μέ κτυπήματα, ὅταν ὅμως μπῆκε στό κατάστημά του εἶδε κατάπληκτος στόν πάτο τοῦ δοχείου ἕνα ψόφιο φίδι! Ὁ Σαλός τοῦ Θεοῦ εἶχε δεῖ ἀοράτως τήν λέξη "θάνατος"!

Αἰῶνες ἀργότερα ἡ ὁσ. Ξένη ἐμφανίσθηκε μία ἡμέρα σέ κάποια ἀγορά τῆς Πετρουπόλεως, ὅπου ἔμποροι πωλοῦσαν ἕνα ἐκλεκτό μέλι καί ἄρχισε νά φωνάζει νά μήν τό ἀγοράζουν διότι "βρωμάει ψοφήμι"! Ἐπειδή ὅμως δέν τήν πίστευαν, ἡ μακαρία ἀναποδογύρισε τό δοχεῖο καί ὅλοι ἔντρομοι εδαν ἕναν ψόφιο ἀρουραῖο μέσα σ' αὐτό!

Τό προφητικό χάρισμα τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων, μετέφερε σέ πολλές περιπτώσεις στόν κόσμο μηνύματα μεγάλης σημασίας γιά τό μέλλον χωρῶν ἤ σημαντικῶν προσώπων. Στή μακαρία Παρασκευή τοῦ Ντιβίγιεβο ἀνέθεσε ὁ ὅσ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ νά μεταφέρει στόν Τσάρο Νικόλαο Β' τήν προφητεία του γιά τόν ἴδιο, τήν οἰκογένειά του καί τήν χώρα του.

"Ἡ Πάσσα - γράφει ἡ Εἰρ. Γκοραϊνωφ - εἶχε τήν συνήθεια νά προσφέρει τσάἱ στούς ἐπισκέπτες της. "Παρηγοροῦσε" αὐτούς πού μία δυστυχία τούς περίμενε, βάζοντας πολλή ζάραχη στό τσάϊ τους! Ἔβαλε τόση ζάχαρη στό φλυτζάνι τοῦ Αὐτοκράτορα, πού τό τσάϊ ξεχείλισε! Ὁ Ἄρχοντας ζήτησε νά μείνει μόνος μαζί της. Ὅταν βγῆκε ἀπό τό κελλί της, ἡ συνοδεία του ἔμεινε κατάπληκτη ἀπό τά ἀλλοιωμένα χαρακτηριστικά του καί τήν ὠχρότητα τοῦ προσώπου του"! (Εἰρ. Γκοραϊνωφ, "Ὁ ἅγ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ", σελ. 244).Ἕνα ἐξαίσιο ὅραμα τοῦ ἁγ. Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως, μία προσωπική ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ στόν ἐκλεκτό δοῦλο Του καί στό μαθητή του Ἐπιφάνιο (ἔπειτα Πατριάρχη ΚΠόλεως), ἡ ὅρασις τῆς Ἁγίας Σκέπης τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, συγκίνησε τόσο βαθειά τό ἐκκλησιαστικό πλήρωμα, ὥστε σύντομα ἡ θεία αὐτή ὁπτασία νά τιμηθῖ μέ ἰδιαίτερη ἐορτή καί νά λάβει λαμπρή θέση στόν ἑορτολογικό κύκλο τῆς Ὀρθοδοξίας (1η Ὀκτωβρίου).

Χαρακτηριστικές λεπτομέρειες τῶν Βίων τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων θά ἔμεναν ἐρωτηματικά, ἄν ἄλλοι Ἅγιοι ἤ καί οἱ ἴδιοι οἱ Σαλοί δέν εἶχαν τήν πραγματική διάσταση τῶν ὁρωμένων, τήν πνευματική τους ἐξήγηση καί ἀναγωγή. Ἕνα ἀπό τά κύρια χαρακτηριστικά τῶν Σαλῶν τοῦ Θεοῦ, ἡ γυμνότητα - γιά τόν κόσμο ἀδιανόητη, ὄχι τόσο ἀπό τήν πλευρά τῆς ντροπῆς, ὅσο ἀπό τήν πλευρά τῆς σφοδρότητας τῶν καιρικῶν φαινομένων - παίρνει ἀπάντηση καί περιεχόμενο λ.χ. ἀπό τήν ἐξομολόγηση τοῦ ἁγ. Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως ἤ τήν διδασκαλία περί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τοῦ ὁσ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ.

Ὁ ἅγ. Ἀνδρέας τῆς ΚΠόλεως ἀντιμετωπίζει γυμνός ἕναν βαρύτατο χειμῶνα. "Δέν μποροῦσα ἀγαπητέ μου - ἐξομολογεῖται στόν Ἐπιφάνιο - νά ὑποφέρω τό φοβερό κρύο καί τόν ἀέρα, πού κι ἐσύ δοκίμασες, γιατί ἤμουν γυμνός, ξυπόλητος καί ἄστεγος. Κατέφυγα, λοιπόν, στούς φτωχούς, στούς ὁμοίους μου, ἀλλά δέν μέ δέχονταν. Μέ σιχαίνονταν καί μέ ἔδιωχναν μέ τά ραβδιά σάν σκύλο"!

Ὁ Ἅγιος παγώνει. "Καί ξαφνικά - συνεχίζει τήν διήγηση - ἔνοιωσα μία ζεστασιά. Ἄνοίγω τά μάτια καί βλέπω ἕνα νέο πολύ ὡραῖο ν' ἀστράφτει πιό πολύ ἀπό τόν ἥλιο. Στά χέρια του κρατοῦσε ἕνα χρυσό κλαδί... "Ἀνδρέα πού ἤσουν" μέ ρώτησε. "Ἐν σκοτεινοῖς καί σκιᾷ θανάτου" ἀποκρίθηκα. Κι ἐνῶ μιλοῦσα, μέ χτύπησε στό πρόσωπο μέ τό ὁλάνθιστο κλαδί λέγοντάς μου: "Ἄς πάρει δύναμη τό σῶμα σου καί ζωή ἀκατανίκιτη". Ἀμέσως ἡ εὐωδία ἐκείνων τῶν λουλουδιῶν μπῆκε στήν καρδιά μου καί ἀστραπιαῖα μοῦ ἔδωσε ζωή. Ἄκουσα τότε μία φωνή νά λέει: "Πηγαίνετέ τον νά τόν παρηγορήσετε γιά δύο ἑβδομάδες καί πάλι νά ἐπιστρέψει, γιατί θέλω νά ἀγωνισθεῖ ἀκόμη"!... Ζοῦσα γιά δύο ἐβδομάδες ἐκεῖ πού διέταξε ἡ βουλή τοῦ Θεοῦ, σάν νά κοιμήθηκα εὐχάριστα ὅλην τήν νύκτα καί νά ξύπνησα τό πρωϊ" ("Ὁ ἅγ. Ἀνδρέας...", σελ. 47 - 48)."Ἀπό τήν παγωνιά στήν θαλπωρή τοῦ οὐρανοῦ"! Ἔτσι τιτλοφοροῦν οἱ ἐκδότες τοῦ Βίου τοῦ Ἁγίου, τήν ἀρπαγή του στόν Παράδεισο τοῦ Θεοῦ.

"Τί ἄλλο αἰσθάνεσθε (ἐκτός ἀπό τήν χαρά, τήν γλυκύτητα καί τήν εἰρήνη), φίλε τοῦ Θεοῦ;" ρωτᾶ ὁ ὅσ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ τόν μαθητή του Νικόλαο Μοτοβίλωφ, κατά τήν διάρκεια τῆς συγκλονιστικῆς τους συζητήσεως περί τοῦ σκοποῦ τῆς Χριστιανικῆς ζωῆς, μέσα στό χιονισμένο δάσος τοῦ Σάρωφ.

"Μία ἐξαιρετική θερμότητα", ἀπαντᾶ ὁ νέος.

"Θερμότητα - ἐρωτᾶ ὁ Στάρετς - Πῶς γίνεται; Μήπως δέν εἴμαστε χειμῶνα καιρό μέσα στό δάσος; Τό χιόνι κάτω ἀπό τά πόδια μας εἶναι πολύ καλί συνεχίζει νά πέφτει. Γιά τί εἴδους θερμότητα πρόκειται;"

"Εἶναι μία θερμότητα παρόμοια μ' αὐτή πού αἰσθάνεται κανείς στό ἀτμόλουτρο", ἀπαντᾶ ὁ Μοτοβίλωφ. Κι ὁ μακάριος ἐρημίτης δίνει τήν ἀπάντηση:

"Εἴπατε λίγο πρίν πς κάνει ζέστη, ὅπως μέσα στό λουτρό, κι ὅμως τό χιόνι πού καλύπτει τά πάντα δέν λυώνει· ἄρα ἡ θερμότης δέν βρίσκεται γύρω στόν ἀέρα, ἀλλά μέσα σέ μᾶς τούς ἴδιους! Παρακαλοῦμε στήν προσευχή μας νά μᾶς θερμάνει τό Πνεῦμα. Αὐτή ἡ ἴδια ζέστη ἔκανε τούς ἐρημῖτες νά μήν φοβοῦνται τόν χειμῶνα, τυλιγμένοι καθώς ἦταν, σάν μέσα σέ γούνινο παλτό, στήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος" (Εἰρ. Γκοραϊνωφ, "Ὁ ἅγ. Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ", σελ. 196).Ἄξια θαυμασμοῦ εἶναι καί τά "ἔσχατα" καί τά "μετά θάνατον" τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων. Ὁ Κύριος ἀναπαύει τούς δούλους Του καί τιμᾶ τά τίμια Λειψανά τους. Καταπληκτικά θαύματα, οὐράνια εὐωδία καί ὑπερκόσμιο φῶς, συνοδεύουν συνήθως τήν ἐκδημία τῶν "ἱερῶν ἀκροβατῶν". Τό Λείψανο τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ Μαξίμου τῆς Μόσχας ἀνακομίσθηκε ἀδιάφθορο. "Ἐν δέρματι" καί εὐωδιαστό βρέθηκε ἐπίσης καί τό Λείψανο τοῦ ὁσ. Σάββα - "Εὐδοκίμου" τοῦ Βατοπεδινοῦ. Τό Λείψανο τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ Ἰακώβου τοῦ Μποροβίτσι, μεταφέρονταν πάνω σέ ἕνα τεράστιο κομμάτι πάγου, τό ὁποῖο ἔπλεε ἀντίθετα ἀπό τήν φορά τοῦ ποταμοῦ Μστά! καί ἡ καταγραφή τῶν θαυμάτων του σταμάτησε ἀφοῦ εἶχαν συμπληρωθεῖ 88 ἑβδομηντάδες, δηλαδή 6. 160 περιπτώσεις!!! Ὁ τάφος τῆς μακαρίας Ξένης στό Κοιμητήριο τοῦ Σμολένσκ, εἶναι μέχρι σήμερα πηγή θαυμάτων καί θεραπειῶν.

Σπανίως στίς ἁγιολογικές πηγές ἀναφέρονται μεταθέσεις ἁγίων Λειψάνων. Οἱ Ἅγιοι Ἀνδρέας καί Συμεών ἀνήκουν στίς περιπτώσεις αὐτές. Κενό τάφο βρῆκε ὁ Διάκονος Ἰωάννης, βιογράφος τοῦ ἁγ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας, ὅταν ἀναζήτησε τό Λείψανο τοῦ φίλου καί συνασκητοῦ του γιά νά τό τιμήσει! Στόν Βίο τοῦ ἁγ. Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως ὑπάρχει ἐξαίρετη περιγραφή παρομοίου γεγονότος:

"Ξάπλωσε ὁ Ἅγιος στήν γῆ καί βλέποντας μέ χαρούμενο πρόσωπο τούς Ἁγγέλους καί ὅλους τούς Ἁγίους πού σάν φίλοι εἶχαν ἔρθει κοντά του, παρέδωσε τό πνεῦμα. Ἀμέσως στόν τόπο ἐκεῖνο ἁπλώθηκε εὐωδία μύρων καί θυμιαμάτων"!

Ποιός ἦταν αὐτός ὁ τόπος; Ὁ Ἱππόδρομος, οἱ στοές μέ τήν βαρειά ἀτμόσφαιρα πού ἔκαναν τόν περίπατό τους οἱ κοινές γυναῖκες!

"Ἐν τῷ μεταξύ - συνεχίζει ὁ Βίος - μία φτωχή γυναῖκα πού ἔμενε σέ κάποια καλύβα ἐκεῖ κοντά, ὠσφράνθηκε τήν ἀσύλληπτη καί μεθυστική εὐωδία. Σηκώθηκε λοιπόν βιαστκά, ἄναψε φῶς καί ἀκολουθῶντας τήν εὐωδία ἔφτασε στόν τόπο πού βρισκόταν ὁ Ὅσιος, ἤδη κεκοιμημένος. Ἡ θεϊκή εὐωδία ἀναδιδόταν ἐδῶ ἐντονώτερη καί το μῦρο ἔτρεχε σάν ποτάμι ἀπό τό Λείψανό του, κατά τρόπο θαυμαστό! Ἔτρεξε, λοιπόν, καί ἀνήγγιλε σέ μερικούς τό θαῦμα, ἐπικαλουμένη μέ ὄρκο γιά μάρτυρα τόν Θεό.
Ἔτρεξαν πολλοί, ἀλλά καθώς πλησίασαν ἐκεῖ, δέν εἶδαν κανέναν. Δοκίμασαν ὅμως κατάπληξη ἀπό τήν εὐωδία τοῦ μύρου καί τῶν θυμιαμάτων κι ἀπό τό φῶς πού φάνηκε στό σημεῖο ἐκεῖνο. Τό Λείψανο τοῦ Δικαίου δέν κατάφεραν νά τό βροῦν. Το μετέθεσε ὁ Κύριος, ὁ Ὁποῖος ἔβλεπε τά κρυφά του κατορθώματα, γιά λόγους πού Ἐκεῖνος γνωρίζει" ("Ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας...", σελ. 241).

Ἡ ἐπιφυλακτική θέσις τῆς Ἐκκλησίας "Ὁ Σαλός - γράφει ὁ ἐπ. Κάλλιστος - εἶναι διφορούμενος, αἰνιγματικός, ἕνα παντοτινό ἐρωτηματικό. Ὅταν ἀσχολεῖται κανείς μέ τήν κλήση τῆς διά Χριστόν Σαλότητας, εἶναι ἰδιαίτερα δύσκολο νά διακρίνει τό γνήσιο ἀπό τό κίβδηλο, τήν ἱερή ἀθωότητα ἀπό τό ἀνίερο δόλο, τόν ἄνθρωπο τοῦ Θεοῦ ἀπό τόν παρία, τόν χίππυ ἤ τόν παράξενο. Πῶς θά δοκιμάσουμε λοιπόν τά πεύματα; Τό ὅριο ἀνάμεσα στήν περιθωριοποίηση καί στήν ἁγιότητα εἶναι δυσδιά-κριτο" (ἐπ. Καλλίστου αὐτ., σελ. 103). Ἡ Ἐκκλησία υἱοθέτησε πολύ νωρίς ἐπιφυλακτική στάση ἀπέναντι στήν ἐπίπλαστη μωρία. Ἡ στάση αὐτή ἐκφράζεται κυρίως ἀπό τόν Ξ' Κανόνα τῆς ἐν Τρούλλῳ Συνόδου. Ὅμως εἶναι φανερό, ὅτι "ἡ ἀνάγκη ἑνός κανόνα πού θέλει νά περιορίσει τό φαινόμενο αὐτό, στά τέλη τοῦ 7ου αἰ., φανερώνει τήν ἔξαρση τῆς Σαλότητας καί τόν προβληματισμό τῆς Ἐκκλησίας νά διακρίνει τούς πραγματικούς Σαλούς ἀπό τούς ὑποκρινομένους" (Παν. Μαρτίνη αὐτ., σελ. 23 - 24). Χαρακτηριστική ἐπιβεβαίωση τοῦ προηγουμένου εἶναι ὁ ἅγ. Φιλόθεος ὁ Κόκκινος, Πατριάρχης Κων/πόλεως, ὁ ὁποῖος ἐνῶ κατέγραφε τούς Βίους τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Σάββα τοῦ Βατοπεδινοῦ καί Νικοδήμου τοῦ Νέου, εἶχε ἐπιφυλάξεις καί δεχόταν "ἕνα Σαλό που καί δεύτερον μόλις" ("Βίος ἁγ. Σάββα...", σελ. 23)."Γιά ποιό λόγο - γράφει ὁ Καθηγητής Δημ. Τσάμης - ἐπιμένει ὁ Φιλόθεος τόσο πολύ στό θέμα αὐτό καί ἐπισημαίνει τούς κινδύνους πού δυνεπάγεται ἡ διά Χριστόν μωρία καί γιατί τόσο ἐμφαντικά θέλει νά περιφρουρήσει τούς πιστούς ἀπό ἕνα τέτοιο ἐνδεχόμενο; Μήπως στήν ἐποχή του εἶχε σημειωθεῖ κάποια ἀνησυχητική ἐξάπλωση τοῦ φαινομένου αὐτοῦ; Ἡ ἀνασφάλεια ἐξάλλου καί τό ἄγχος - πού ἦταν ἀναπόφευκτες ἐμπειρίες γιά τούς ὑπηκόους μιᾶς Αὐτοκρατορίας πού κατέρρεε καί πού ἐπιτείνονταν ἀπί τίς κοινωνικές, ἐκκλησιαστικές καί πολιτικές ἀναστατώσεις - ἐνθάρρυνε ἄραγε μερικούς καιροσκόπους νά παριστάνουν τούς σαλούς;" (Δημ. Τσάμη, "Ἁγιολογία", 1995, σελ. 152).Ἀπό τήν μελέτη τῶν κειμένων γίνεται σαφές, ὅτι ὁ ἅγ. Φιλόθεος ἀναφέρεται σέ ἐκείνους πού "δέν ὑποδύονται τόν τρελλό, ἀλλά εἶναι τρελλοί" καί ἔτσι "ἀντί νά κοροϊδεύουν τόν κόσμο καί τούς δαίμονες, ἀφήνουν τόν κόσμο καί τούς δαίμονες νά τούς περιπαίζουν" (L. Ryden, αὐτ. σελ. 111).Στήν τοπική Σύνοδο τῆς Μόσχας τοῦ 1542, ὁ νεαρός τότε Τσάρος Ἰβάν Δ' ὁ Τρομερός, περιέγραψε ἐνοχλημένος τήν κατάσταση πού ἐπικρατοῦσε στήν Μόσχα: "Ψευδοπροφῆτες, ἄνδρες, γυναῖκες, κοπέλλες καί ἡλικιωμένες, περιφέρονται ἀπό τό ἕνα χωριό στό ἄλλο γυμνοί, χωρίς παπούτσια καί μέ θυσανωτά μαλλιά· τρέμουν καί δέρνονται· φωνάζουν ὅτι ἡ ἁγ. Ἀνα-στασία καί ἡ ἁγ. Αἰκατερίνη τούς μιλοῦν" (Εἰρ. Γκοραϊνωφ αὐτ., σελ. 1993· καί G. Spidlic, "The Fools for Christ", σελ. 758).Ἕναν αἰῶνα περίπου ἀργότερα, τό 1636, ὁ Πατριάρχης Μόσχας Ἰωάσαφ Α, θά διατάξει τήν σύλληψη τῶν ψευδοσαλῶν καί τόν 18ο αἰ. θά ἀρχίσει συστηματικός διωγμός τῶν ἀπατεώνων καί λαοπλάνων πού προσπαθοῦσαν νά ἐκμεταλλευτοῦν τόν σεβασμό τοῦ λαοῦ στούς πραγμα-τικούς διά Χριστόν Σαλούς. Ἡ προσωπική στάση πάνω στό θέμα τοῦ Αὐτοκράτορα Πέτρου Α' τοῦ Μεγάλου, εἶναι ἐνδεικτική. Ἐνῶ ὑπέγραφε τά διωκτικά διατάγματα κατά τῶν ψευδοσαλῶν, εἶχε τόν "δικό" του Σαλό (τόν μακάριο Θαδδαῖο) καί στίς ἡμέρες του ἔζησε ἡ ὁσ. Ξένη τῆς Ἁγίας Πετρουπόλεως.

Τήν γενική ἐπιφυλακτικότητα καί ἐκείνη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡγεσίας ἀπέναντι στίς περιπτώσεις σαλότητας, ἐπέβαλε καί ἡ δραστηριότητα τῶν αἱρετικῶν "Χλύστις" καί "Σκοπτζύς" ("Εὐνούχων"), ἑνός κράματος ἀρχαίων γνωστικῶν διδασκαλιῶν καί εἰδωλολατρικῶν, πρό Χριστιανικῶν - γιά τήν Ρωσία - στοιχείων. Οἱ λατρευτικές ἐκδηλώσεις τῶν αἱρετικῶν αὐτῶν ὁμάδων, ἦσαν παρόμοιες μέ τά Διονυσιακά ὄργια τῶν ἀρχαίων καί τούς χορούς τῶν δερβίσιδων τοῦ Ἰσλάμ. Ἄρχιζαν μέ ἕνα κυκλικό χορό, ὁ ὁποῖος "σιγά-σιγά φτερώνει, ἐπιταχύνεται, γίνεται περιδονούμενος σάν στρόβιλος ἠχητικός, ἀλαφιασμένος· τρέχουν, σταματοῦν, χτυποῦν τά χέρια... οὐρλιάζουν" (Ν. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 80). Μέ τόν τρόπο αὐτό οἱ συμμετέχοντες νομίζουν ὅτι προσεύχονται, "αἰσθάνονται" μάλιστα καί τήν... κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τό ὁποῖο ὑποδέχονται μέ τίς ἰαχές "νακάτιλ", δηλαδή "κατέβηκε"!

Ἀκόμη, ἀρκετά διαδεδομένα ἦσαν καί τά φαινόμενα ἀτμικῆς ἤ ὁμαδικῆς ὑστερίας, ἡ ὁποία "ἐκδηλώνονταν στίς γυναῖκες τοῦ ἁπλοϊκοῦ λαοῦ, τίς "κλικούσι" ("στριγκλιάρες"), οἱ ὁποῖες στίς πιό ἱεροπρεπεῖς στιγμές τῆς θρησκευτικῆς λειτουργίας, ἔφταναν νά ὁλολύζουν, νά οὐρλιάζουν, νά ξεφωνίζουν" (Νικ. Ἀρσένιεφ αὐτ. σελ. 81· καί Ψυχοπαθολόγου J. Kransky, "Klikoushi", 1900).Μέσα σέ ἕνα τέτοιο ἀρνητικό περιβάλλον, ὑπῆρξαν περιπτώσεις πού ἡ διοίκησις τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας ἀπέρριψε διά Χριστόν Σαλούς Ἁγίους, τό ἐκκλησιαστικό πλήρωμα ὅμως, στό ὁποῖο ἀνῆκει ἡ διαπίστωσις τῆς ἁγιότητος τῶν Ἁγίων τοῦ Θεοῦ, ἀποδέχθηκε στίς συγκεκριμένες ἐκείνες περιπτώσεις τήν ἁγιότητα τῶν "ἀδικουμένων" Ἁγίων καί τελικῶς καί ἡ διοίκησις τῆς Ἐκκλησίας ἀποδέχθηκε καί διακήρυξε τήν ἁγιότητα τῶν ἱερῶν ἐκείνων προσώπων, τήν ὁποία τό πλήρωμα εἶχε διαπιστώσει, ἀποδεχθεῖ καί μαρτυροῦσε (λ.χ. ἡ περίπτωσις τοῦ ὁσ. Προκοπίου τοῦ Οὔστιουγκ).

Οἱ διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι τοῦ ἉγιολογίουΣτήν Ἑλληνική ἔκδοση τῆς μελέτης μας (1991), εἴχαμε ἀναφέρει 39 διά Χριστόν Σαλούς Ἁγίους (τόν κατάλογο ἐκεῖνο δημοσίευσαν καί οἱ Ἐκδόσεις ΤΗΝΟΣ στήν εἰσαγωγή τοῦ ἔργου τῆς Εἰρήνης Γκοραϊνωφ, "Οἱ διά Χριστόν Σαλοί"). Ἀπό αὐτούς 5 προέρχονται ἀπό τό λεγόμενο Βυζαντινό Ἑορτολόγιο (δηλαδή τό Ἁγιολόγιο τῆς Ἐκκλησίας τῆς ΚΠόλεως· οἱ δύο βασικοί Ἁγιολόγοι ἅγ. Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης καί Μητροπ. πρ. Λεοντοπόλεως Σοφρώνιος Εὐστρα-τιάδης, μνημονεύουν τούς ἁγίους Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως, Συμεών τῆς Συρίας, Θεόδωρο, Παῦλο τῆς Κορίνθου καί Ἰσιδώρα τῆς Ταβέννης) καί οἱ ὑπόλοιποι 34 ἀπό τό Ἁγιολόγιο τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας.

Ἡ ἐπανεξέταση τοῦ θέματος γιά τήν Ἀγγλική του ἔκδοση (1992), αὔξησε τούς διά Χριστόν Σαλούς Ἁγίους κατά 4, προερχομένους ἀπό τό Ρωσικό Ἁγιολόγιο. Πάντως, οἱ ἐκεῖ ἀναφερόμενοι συνολικά 43 διά Χριστόν Σαλοί Ἅγιοι, δέν εἶναι οἱ μόνοι στήν συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας. Μία προσεκτική μελέτη ἁγιολογικῶν κειμένων ὁδηγεῖ στά ἐξῆς συμπεράσματα:

1. Κάποιοι Ἅγιοι, ἐνῶ ἦσαν διά Χριστόν Σαλοί, τιμῶνται χωρίς νά ἀναφέρεται αὐτή ἡ ἰδιότητά τους. Παράδειγμα χαρακτηριστικό ἀποτελεῖ ὁ ὅσ. Εὐφρόσυνος ὁ Μάγειρος, ὁ ὁποῖος "ἀνήκει ὁπωσδήποτε στούς Σαλούς Ἁγίους καί ἄν λόγῳ τοῦ διακονήματός του δέν ἔφερε τόν χαρακτηρισμό τοῦ Μαγείρου, θά ἔφερε ὁπωσδήποτε τόν χαρακτηρισμό τοῦ Σαλοῦ" (Π. Μαρτίνη αὐτ. σελ. 128). Παρόμοιο παράδειγμα ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς ὁ ὅσ. Σεραπίων ὁ Σινδονίτης ("Λαυσαϊκή Ἱστορία", ἔκδοσις Μονῆς Σταυρονικήτα, σελ. 169 - 170).2. Ὑπάρχουν περιπτώσεις διά Χριστῶν Σαλῶν Ἁγίων οἱ ὁποῖοι, ἐνῶ ἀρχικά τιμήθηκαν σέ τοπικό ἐπίπεδο, στήν συνέχεια καί γιά λόγους πού δέν εἶναι γνωστοί, δέν συμπεριλήφθηκαν στό Βυζαντινό Ἑορτολόγιο. Τέτοιες περιπτώσεις ἀναφέρουμε στήν συνέχεια δύο:

Ἡ πρώτη ἀφορᾶ τόν ὅσ. Θωμᾶ τῆς Ἀντιοχείας, τοῦ ὁποίου "τήν ἐτήσιον μνήμην παῖδες Ἀντιο-χέων ἦγον, μεγαλοπρεπῶς ἑορτάζοντες" (βλ. σχετικά Νικηφόρου Καλλίστου, " Ἐκκλησιαστική Ἱστορία" βιβλίο 17ο, P. G. 147). Ὁ ὅσ. Θωμᾶς, "ὁ τόν ἔξηχον (σαλόν) μετιών βίον ἐν τῇ κοίλῃ Συρίᾳ", δέν συμπεριλήφθηκε στό Βυζαντινό Ἑορτολόγιο, ὅμως ἡ ἀκτινοβολία του πρέπει νά ἦταν μεγάλη, ἀφοῦ περιλαμβάνεται στό Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο καί τιμᾶται τήν 18η Νοεμβρίου. Γιά τόν λόγο αὐτό περιλαμβάνεται στήν παροῦσα ἐργασία.

Ἡ δεύτερη περίπτωση ἀναφέρεται στό Βίο τοῦ Ἀββᾶ Δανιήλ τοῦ Σκητιώτη (Σιναϊτικός Κώδικας 448, φ. 276 β) καί ἀφορᾶ τόν ὅσ. Μάρκο "τόν τοῦ Ἴππου". Τόν Ὅσιο αὐτό θέλησε νά γνωρίσει προσωπικά ὁ Ἀββᾶς Δανιήλ καί ἐνῶ στήν προσπάθειά του αὐτή "ὁ Σαλός κατέπαιζεν τοῦ Γέροντος" καί οἱ συνοδοί τοῦ τελευταίου τόν παρακαλοῦσαν νά μήν τοῦ δίνει σημασία διότι ἦταν σαλός, ὁ Ἀββᾶς ἀπάντησε: "Ὑμεῖς ἐστέ σαλοί· σήμερον γάρ οὐχ εὗρον ἄνθρωπον ἐν τῇ πόλῃ ταύτῃ εἰ μή τοῦτον". Τοῦ ὁσ. Μάρκου τήν εὐλογία ζήτησε ὁ τότε Πατριάρχης Ἀλεξαν-δρείας Εὐλγιος (580 - 607), "ρίψας ἑαυτόν εἰς τούς πόδας τοῦ Σαλοῦ", γιά νά τόν τιμήσει δέ διέταξε κατά τήν κηδεία του, "ἄπρακτα γενέσθαι τῇ πόλει".

3. Ἡ περίπτωση τοῦ Ἱερομονάχου τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας τῶν Κατακομβῶν, ἁγ. Θεοδοσίου τοῦ Μινβόντι Καυκάσου (+ 1948), φέρνει στό μέσο τούς Ἁγίους ἐκείνους πού χρησιμοποίησαν ἀνάμεσα στούς ἄλλους τρόπους ἀσκήσεως καί τήν ἐπίπλαστη μωρία, χωρίς ὅμως νά συμπεριληφθοῦν στό Ἁγιολόγιο σάν διά Χριστόν Σαλοί. Οἱ Ὅσιοι Σίμων καί Σεραπίων πού μνημονεύει ὁ ἅγ. Ἰωάννης τῆς Κλίμακος στόν "Περί τῆς ἁγιωτάτης Ταπεινώσεως" λόγο του, ὁ ὅσ. Ἰσίδωρος πού μνημονεύει στόν λόγο του "Περί Ὑπακοῆς", οἱ Ὅσιοι Βασίλειος ὁ Νέος, Συμεών ὁ Εὐλαβής, Κύριλλος ὁ Φιλεώτης καί ἡ Μάρτυς Δόμνα (ἡ ὁποία "προσεποιήθη τήν παράφρονα καί ἵνα μή συλληφθῆ, ἐνεδύθη ἀνδρικά ἐνδύματα καί περιφερομένη ἔθαπτε τά τῶν Μαρτύρων Λείψανα"· Σωφρ. Εὐστρατιάδη, "Ἁγιολόγιον...", σελ. 118), περιλαμβάνονται στήν ὁμάδα αὐτή. Σέ νεώτερα ἁγιολογικά κείμενα μνημονεύονται ὁ ὅσ. Θεόδουλος ὁ Κύπριος, ὁ Νεομάρτυς Ἀγγελῆς ὁ Χίος καί ὁ ὅσ. Παναγῆς - Παϊσιος Μπασιᾶς.

Ὁ δίκαιος Μᾶρκος τοῦ Σάρωφ (+ 4η Νοεμβρίου 1817), "ἀνέλαβε κατά καιρούς τόν μεγάλο ἀσκητικό ἀγῶνα τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ. Προι-κισμένος μέ τό χάρισμα τῆς διορατικότητας καί τῶν ἰαμάτων, ζοῦσε συνέχεια, ὅπως ὁ ἅγ. Σεραφείμ, μέσα στήν καρδιά του τή λαμπρότητα τῆς Ἀνάστασης ἡ ὁποία πολλές φορές τόν κατέκλυζε ἐνῶ περιπλανιόταν μέρα καί νύχτα μέσα στά πυκνά δάση τοῦ Σάρωφ, μή γνωρίζοντας ἄν ἦταν "ἐν σώματι ἤ ἐκτός τοῦ σώμα-τος" ("Φιλοκαλία τῶν Ρώσων Νηπτικῶν Β' - Ἀββᾶς Ναζάριος"· μετάφρασις - ἐπιμέλεια Π. Μπότση, 1986, σελ. 11).

Ἡ ἐπίπλαστη μωρία ὡς τρόπος ἀσκήσεωςἘκτός τῶν προηγουμένων περιπτώσεων ὑπάρχουν καί ἄλλοι διά Χριστόν Σαλοί, οἱ ὁποῖοι ἐνῶ κατέλειπαν ἁγία μνήμη καί ἔχουν συμμαρτυροῦσα τήν συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας, δέν ἔχουν ἐγγραφεῖ (ἀκόμη) στό Ἁγιολόγιο. Ἀναφέρουμε στήν συνέχεια σχετικά παραδείγματα:

Ὁ Γέρων Ἱερώνυμος τῆς Αἰγίνης (+ 1966), συναντήθηκε στό Ἅγιο Ὄρος στίς ἀρχές τοῦ 20οῦ αἰ. "μέ ἕναν καλόγηρον ὁ ὁποῖος ἔκαμνεν τόν τρελλόν καί ἔλεγε "θά δείρω τόν Πατριάρχην". Στόν Σαλό αὐτό μοναχό ὁ γέρων Ἱερώνυμος διέκρινε ἀρετή καί ἐπικαλούμενος τήν Ἱερωσύνη του τόν ὑποχρέωσε νά τοῦ ἀποκαλυφθεῖ. "Δέν εἶμαι τρελλός - τοῦ ἐξομολογήθηκε - ἀλλά κάμνω τόν τρελλό γιά νά μή με ἐπαινοῦν, νά μέ περιφρονοῦν, νά μέ λοιδωροῦν, μήπως ἀξιωθῶ καί δῶ Θεοῦ πρόσωπον" (Σωτ. Νούση, "Ὁ γ. Ἱερώνυμος τῆς Αἰγίνης", σελ. 242 - 243).Ἄλλους Ἁγιορεῖτες διά Χριστόν Σαλούς μνημονεύει ὁ Μοναχός Παϊσιος Ἁγιορείτης, στό ἔργο του "Ἁγιορείτες καί Ἁγιορείτικα". Πρόκειται γιά τόν Βουλγαρικῆς καταγωγῆς Ἱερομόναχο Ἄνθιμο (+ 1867· ὁ θαυμαστός του Βίος δημοσιεύθηκε στήν Μόσχα τό 1900, στό ἔργο "Σύγχρονοι Ἀθωνίτες Ἀσκητές"· βλ. ἐπίσης Ἱερομονάχου Ἰωάννου, "Βίοι Ἀθωνιτῶν τοῦ 19ου αἰ.", τ. 1ος, σελ. 79 - 87), τόν Γέροντα Κωνσταντῖνο τόν Καρεώτη καί τόν Γερόντα Γεώργιο τόν Ἀναχωρητή.

Σέ Ἁγιορείτη ἐπίσης διά Χριστόν Σαλό - τόν ἀσκητή Διονύσιο πού ἀγωνίσθηκε στό Κελλί τῶν ἁγ. Ἀποστόλων στήν Κερασία καί κοιμήθηκε τό 1880 - ἀναφέρεται καί ὁ ἀρχιμ. Ἱερώνυμος Κοτσώνης ("Ἀθωνικόν Γεροντικόν", σελ. 57, 341 καί 412).Στήν Ρωσία τοῦ 19ου αἰ. ἡ μακαρία Ἑλένη τοῦ Ἀρζαμᾶς (Ντιάρτεφ), ἐξομολογήθηκε στόν Ἀββᾶ Ναζάριου τοῦ Βαλαάμ, τήν ἐπιθυμία της νά μονάσει καί μέ δική του ὑπόδειξη σήκωσε τόν ἐπώδυνο σταυρό τῆς διά Χριστόν σαλότητος τήν ἡμέρα τοῦ γάμου της. Τελικά κοιμήθηκε ὁσιακά τήν ἡμέρα τοῦ Πάσχα, σέ ἕνα κοινόβιο στό Ἀρζαμᾶς, μέ φήμη διορατικῆς Γερόντισσας καί τό κελλί της "μετατράπηκε σέ Παρεκκλήσιο, ὅπου τό ἱερό Ψαλτήρι διαβαζόταν ἀκατάπαυστα μέχρι τήν ἐπικράτηση τοῦ Ἀθεϊσμοῦ" ("Φιλοκαλία Ρώσων Νηπτικῶν - τ. 2ος, Ἀββᾶς Ναζάριος", σελ. 23 - 24).Τήν 10η Ὀκτωβρίου 1974 κοιμήθηκε εἰρηνικά στήν Καλαμάτα ὁ διά Χριστός Σαλός Χαραλάμπης (Παπαδογιάννης). Εἶχε γεννηθεῖ τό 1896 στό Δυρράχι τῆς Ἀρκαδίας καί ἔζησε στή Μεσσηνία "ξυπόλυτος, ἀχτένιστος, μέ μία λινάτσα ζωσμένος στή μέση του", ζητια-νεύοντας "στά σπίτια πού εἶχαν, γιά τά σπίτια πού δέν εἶχαν". Κατά τήν ἡμερολογιακή ἀλλαγή τοῦ 1924, δέν ἀκολούθησε τήν καινοτομία καί ἐνθάρρυνε πολλούς ἄλλους νά μήν τήν ἀκολουθήσουν. Ἐκκλησιάζοταν στήν Μονή Εὐαγγελιστρίας - Σκήτη Παναγουλάκη Καλαμῶν (ὅπου καί ἐνταφιάσθηκε) καί στά ἄλλα μοναστήρια τοῦ Παλαιοῦ Ἑορτολογίου στήν περιοχή.

Ἐλεημένος μέ τό προρατικό χάρισμα, προεῖδε τόν Β' Παγκόσμιο Πόλεμο καί τόν Ἐμφύλιο, ἀλλά καί τόν πόλεμο τοῦ Ἰσραήλ (1967), τό κακό τέλος πολλῶν ἀμετανοήτων ἀνθρώπων, ἀλλά καί εὐχάριστα γεγονότα στήν ζωή ἄλλων. Ἀκόμη μέ τίς προσευχές του καί τήν χρήση Ἁγιασμοῦ, θεράπευσε πολλούς ἀπό διάφορες ἀσθένειες. Χωρίς μόνιμη κατοικία, περνοῦσε τίς νύχτες προσευχόμενος, γυρνῶντας στά ξωκκλήσια μέ ἕνα ἀναμμένο φανάρι γιά νά ἀνάψει τά καντήλια τους, ἐνῶ τήν ἡμέρα ζητιάνευε γιά τούς πτωχούς, πτωχός ὁ ἴδιος. Ἀξιόπιστοι μάρτυρες ὁμολογοῦν, ὅτι σέ πολλές περιπτώσεις δέν πατοῦσε στήν γῆ, ἔμενε στεγνός μέσα στήν βροχή καί διάνυε μεγάλες ἀποστάσεις σέ ἐλάχιστο χρόνο! ("Χαραλάμπης ὁ διά Χριστόν Σαλός", ἔκδοσις Σκήτης Παναγουλάκη, 1993).Ἡ διά Χριστόν Σαλή Ταρσώ τῆς Μονῆς Κερατέας, σημάδεψε μέ τήν παρουσία της μία περίοδο 50 περίπου ἐτῶν. Ἡ κατά κόσμον Ταρασία Ζαγοραίου, γεννήθηκε τό 1910 στήν Ἄνδρο καί ἔτυχε ἀρτίας μορφώσεως. Ἀπό τήν ἡλικία τῶν 14 ἐτῶν παρουσίασε δείγματα τῆς μελλοντικῆς της ἐξελίξεως καί ἄρχισε νά ἐκδηλώνει τό χάρισμα τῆς διοράσεως. Τό 1942 οἱ δικοί της τήν πῆγαν "μέ τό ζόρι" σέ ψυχιάτρους καί ἐκείνοι διέγνωσαν σχιζοφρένεια καί τήν ὑπέβαλαν σέ χειρουργική ἐπέμβαση!

"Γιά τούς ψυχιάτρους - γράφει ὁ Καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ἰω. Κορναράκης - ἡ Ταρσώ εἶχε κάποια πειστικά εὑρήματα μιᾶς τέτοιας ψυχοπαθολογίας. Ἰσχυρίζετο, ὅτι ἄκουγε φωνές κακοιμημένων, εἶχε τό στοιχεῖο τῆς ἐπίμονης καί ἄλογης φυγῆς ἀπό τίς κοινωνικές σχέσεις, ζητοῦσε τήν μόνωση. Ἀλλά οἱ ψυχίατροι δέν μποροῦσαν φυσικά νά ἀντιληφθοῦν τίς πνευματικές ἀφετηρίες της, κατ' αὐτούς παράλογης συμπεριφορᾶς".

Ἀσθενής μέ ψυχιατρική βεβαίωση ἡ Ταρσώ, ὁδηγήθηκε τό 1949 ἀπό τήν μητέρα της (ἡ ὁποία οἰκογενειακῶς ἀκολουθοῦσε τό Παλαιό Ἑορτολόγιο) στή Μονή Παναγίας Κερατέας, μέ τήν ἐλπίδα νά θεραπευθεῖ ἀπό τόν Κτίτορα τῆς Μονῆς Ἐπίσκοπο Βρεσθένης Ματθαῖο (Ἀρχιεπίσκο-πο τῆς Ἐκκλησίας τῶν Γ.Ο.Χ. Ἑλλάδος, + 1950). Κατά μία μαρτυρία ἡ Ταρσώ πράγματι θεραπεύθηκε, ἀλλά ὁ ἐπ. Ματθαῖος τῆς ζήτησε νά ὑποκριθεῖ πλέον τήν σαλή, γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ! Τό βέβαιο εἶναι, ὅτι ἡ Ταρσώ δέν ἔφυγε ποτέ ἀπό τό μοναστήρι, ἀλλά ἔζησε 48 ἀκριβῶς χρόνια στό δάσος γύρω ἀπό αὐτό, σέ πρόχειρες καλύβες πού ἔφτιαχνε μόνης της, ὑποκρινόμενη τήν σαλή, ἐκτεθειμένη στίς καιρικές μεταβολές καί κυρίως στίς προσβολές καί τήν περιφρόνηση τῶν ἀθρώπων, ἀκόμη καί μοναζουσῶν! Μόνον τά δύο τελευταῖα χρόνια τῆς ζωῆς της, δέχθηκε λόγῳ ἡλικίας καί κακοπαθείας νά μείνει σέ κελλί καί νά δεχθεῖ κάποιες περιποιήσεις.

Κοιμήθηκε εἰρηνικά τήν 7η Ὀκτωβρίου 1989 καί ἐνταφιάσθηκε στή μονή. Κατά τήν ἀνακομιδή της τά Λείψανά της εὐωδίασαν! Μέρος τοῦ δέρματός της πού φυλάσσεται στό Παρεκκλήσιο τῆς ὁσ. Ξένης τῆς διά Χριστόν Σαλῆς Μάνδρας Ἀττικῆς, παραμένει ἀδιάφθορο! (Ἰω. Κορναράκη, "Ταρσώ ἡ διά Χριστόν Σαλή", 2003).

Τέλος ὁ διά Χριστόν Σαλός Λεόντιος τῆς Σάμου γεννήθηκε τό 1912 στό χωριό Πλάτανος Σάμου, σέ οἰκογένεια Ἱερέως. Ἀπό μικρός εἶχε τόν πόθο τῆς μοναχικῆς ἀφιερώσεως καί γι' αὐτό πῆγε στό Ἅγιο Ὄρος, ἀλλά ἡ κατάσταση πού βρῆκε ἐκεῖ δέν τόν ἀνέπαυσε καί ἔτσι ἐπέστρεψε στήν πατρίδα του, νυμφεύθηκε (πιεζόμενος ἀπό τόν πατέρα του) καί χειροτονήθηκε Ἱερεύς. Μετά τόν θάνατο τῆς συζύγου του προσχώρησε στήν Ἐκκλησία Γ.Ο.Χ. Ἑλλάδος καί ἔγινε δεκτός ἀπό τόν Ἐπίσκοπο Βρεσθένης Ματθαῖο (+ 1950). Ἐφημέρευσε στήν ἰδιαιτέρα του πατρίδα μέχρι τό 1973, ἐντελῶς ἀφιλοχρήματος (μαρτυρεῖται, ὅτι δέν ἔπιασε ποτέ χρήματα στά χέρια του!), ξυπόλυτος, ρακένδυτος, ἀδιαλείπτως προσευχόμενος, ἐλεημένος μέ τό προφητικό χάρισμα. Ὅταν τό 1973 ὁ νέος Ἐπίσκοπος τοῦ ζήτησε ἀρχιερατικά δικαιώματα, ὁ μακάριος Γέροντας παραιτήθηκε καί ἔζησε ἀσκούμενος μέ μεγαλύτερη αὐστηρότητα, μέ στέγη καί καταφύγιο τά ἐξωκκλήσια τοῦ νησιοῦ καί περιστασιακά οἰκογένειες εὐσεβῶν Χριστιανῶν. Τυφλός πρός τό τέλος τῆς ζωῆς του, κοιμήθηκε ὁσιακά τήν 7η Μαρτίου 1993, Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, προφέροντας ἑπτά φορές τό ὄνομα τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ! Ἐνταφιάσθηκε στήν ἰδιαιτέρα του πατρίδα, παρουσίᾳ μεγάλου πλήθους πιστῶν.

Στίς πηγές δέν διευκρινίζεται κάτω ἀπό ποιές συνθήκες προεῖπε στόν Βάδιμο Abramov τήν χειροτονία του σέ Ἐπίσκοπο, ἄν δηλαδή βρέθηκε στόν Καύκασο σωματικῶς ἤ πνευματικῶς (τό πλέον πιθανό). Πράγματι ὁ Βάδιμος χειροτονήθηκε Ἐπίσκοπος στήν Ρωσική Ἐκκλησία τῶν Κατακομβῶν μέ τό ὄνομα Βλαδίμηρος.

Ἡ διά Χριστόν Σαλότης στήν ΔύσηὉ Π. Μαρτίνης παραδέχεται, ὅτι "ὁρισμένες παραλλαγές ἤ καί ὁμοιότητες πού ἐφάρμοσαν στόν τρόπο ἄσκησής τους καί μοναχοί τῆς Χριστιανικῆς Δύσης, μοιάζουν μ' ἐκεῖνον τῆς Σαλότητος, ἀλλά ἀκραιφνεῖς Σαλοί τοῦ τύπου τοῦ Συμεών καί τοῦ Ἀνδρέα δέν ὑπάρχουν" (αὐτ. σελ. 47). Ὁ Καθηγητής E. Benz γράφει, ὅτι "ἡ Δύση εἶναι λιγότερο κατάλληλη γιά νά ἀναπτυχθεῖ αὐτός ὁ τόσο ἀκραῖος τύπος Ἁγίου. Ὑπάρχουν βέβαια ὁρισμένα χαρακτηριστικά τῶν Σαλῶν στούς Φραγκισκανούς καί κυρίως στόν ἱδρυτή τους "Poverello" καί στόν Jacopone da Todi" (αὐτ. σελ. 48). Παρόμοιες εἶναι οἱ θέσεις τοῦ π. Στεφάνου Hilpish ("Ἡ μωρία χάριν τοῦ Χριστοῦ") καί τοῦ Καθηγητή π. Τ. Spidlic ("I Pazzi per Christo").

Μία μορφή διά Χριστόν Σαλότητος στή Δύση εἶναι ἐκείνη τοῦ ὁσ. Ἀλεξίου, τοῦ Ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ (ἀντίστοιχα στήν Ἀνατολή ἀσκήθηκε μέ τόν ἴδιο τρόπο ὁ ὅσ. Ἰωάννης ὁ Καλυβίτης). Ὁ πλούσιος καί ἀριστοκράτης νέος ἐγκαταλείπει τήν πατρίδα του τήν ἡμέρα τοῦ γάμου του, ζῆ σάν ζητιάνος κάπου πολύ μακριά καί τελικά ἐπιστρέφει στό πατρικό του ἀγνώριστος καί ζῆ σάν ζητιάνος στήν αὐλή τοῦ πατέρα του! Αὐτό γιά τόν κόσμο εἶναι ἀνοησία, ἀλλά γιά τήν Ἐκκλησία μία μορφή διά Χριστόν Σαλότητος, γιά τοῦτο καί οἱ δύο Ἅγιοι τιμῶνται ἰδιαίτερα, τόσο στή Δύση, ὅσο καί στήν Ἀνατολή (ἡ τιμία Κάρα τοῦ ὁσ. Ἀλεξίου φυλάσσεται στή Μονή Ἁγίας Λαύρας Καλαβρύτων καί ἀδιάφθορη δεξιά τοῦ ὁσ. Ἰωάννη στήν Μονή Χρυσοπηγῆς Χανίων).

Ἡ πρωτοχριστιανική Ἰρλανδία ἔχει νά παρουσιάσει κάποια μορφή Σαλότητος. Οἱ "Σαλοί" της εἶναι περιπλανώμενοι καί ξένοι, συνήθως μοναχοί, ἀναζητητές μιᾶς χαμένης πατρίδας. Ὁ ὅσ. Βρενδᾶνος (+ 484), ξεκίνησε ἕνα ἀτελείωτο ταξείδι πρός τήν Terra Repromissionis Sanctorum - τήν ἁγία γῆ τῆς ὑποσχέσεως (J. F. webb, "The Voyage of St. Brendan"· "Lives of the Saints", Penguin Classeics 1965). Κατά τόν 6ο καί 7ο αἰ. Ἰρλανδοί μοναχοί ταξιδεύουν παντοῦ στήν Δυτική καί Κεντρική Εὐρώπη (ὁ ὅσ. Κολούμβας στή Σκωτία· ὁ ὅσ. Κολουμβᾶνος στή Γαλλία, Ἐλβετία καί Ἰταλία· ὁ ὅσ. Γάλλος στήν Ἐλβετία· ὁ ὁσ. Κιλιανός στήν Φρανκονία· βλ. T. M. Charles - Edwards, "The social bachground to Irish Peregrination", 1976, σελ. 43 κ. ἑξ.). Οἱ λόγοι τῆς περι-πλανήσεως στίς περιπτώσεις αὐτές ἦσαν ἀσκητικοί καί ὄχι ἱεραποστολικοί ἤ ἐξερευνητικοί. " Ὁ Μοναχός - γράφει ὁ Saward - ἐγκατέλειπε τήν πατρίδα του καί τούς συγγενεῖς του, ὄχι γιά νά ἐγκατασταθεῖ κάπου ἀλλοῦ, ἀλλά γιά νά ἀποσπάσει τόν ἑαυτό του πλήρως ἀπό ἀνθρώπινους δεσμούς κάθε εἴδους καί νά ἔρθει πλησιέστερα στόν Θεό, στήν μοναξιά" (J. Saward, "Perfect Foools", σελ. 43).Ὁ ἅγ. Γρηγόριος ὁ Διάλογος Πάπας Ρώμης (590 - 604), στούς Διαλόγους του περιγράφει κάποιες περιπτώσεις Σαλότητος.

Ὁ ἅγ. Αἰκύτιος ἄν καί Ἡγούμενος Μονῆς, "φοροῦσε βρώμικα ροῦχα, ὥστε αὐτοί πού δέν τόν γνώριζαν, ὅταν αὐτός τούς προσκυνοῦσε, τόν σιχαίνονταν νά τοῦ ἀνταποδώσουν τήν προ-σκύνηση" ("Εὐεργετινός", τ. 2ος, 1981, σελ. 13 - 14).Ἡ ἁγ. Οὐλφία (8ος αἰ.), τῆς ὁποίας τήν μνήμη ἡ Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία τιμᾶ τήν 31η Ἰανουαρίου, ἐπειδή ἤθελε νά διαφυλάξει τήν παρθενία της, ὑποκρίθηκε τήν σαλή καί "ἔτρεχε στούς δρόμους μέ ἀκάλυπτο κεφάλι καί λυμένα τά μαλλιά της, ὥστε νά θεωρηθεῖ τρελλή" (A.A. S.S. Jannar III, σελ. 738).Μετά τό Σχίσμα τοῦ 1054, ὁ Ἰωάννης Κολομπίνι ἀπό τήν Σιένα (+ 1367), γιά νά ἐξιλεωθεῖ ἀπό τήν προηγούμενη ζωή του, καβάλησε ἕνα γάϊδαρο καί περιφερόταν ἄσκοπα στούς δρόμους, μέχρις ὅτου οἱ συντοπίτες του τόν θεώρησαν τρελλό (A.A. S.S. Julii VII, σελ. 278). Ὁ Ἰωάννης τοῦ Θεοῦ (+ 1544), ἔπεφτε στά περιττώματα, ἀσπαζόταν τό ἔδαφος καί γεμᾶτος βρωμιές γυρνοῦσε στούς δρόμους, μέχρις ὅτου τόν ἔκλεισαν σέ ψυχιατρεῖο, ὅπου γνώρισε τήν βιαιότητα καί τήν κακομεταχείρηση. Τελικά ἐγκατέλειψε τήν προσποίηση, γιά νά προσφέρει ἀγάπη στούς πραγματικούς ψυχασθενεῖς! (A.A. S.S. Marz Ι, σελ. 888). Καί ὁ Βενέδικτος - Ἰωσήφ Λαβρέ (+ 1738), ἀφοῦ γύρισε ὅλη τήν Εὐρώπη πάμπτωχος, σάν "ἀλήτης τοῦ Θεοῦ - Vagadon do di Dio"), κατέλειξε στό Κολοσσαῖο τῆς Ρώμης, ὅπου ἔζησε ρακένδυτος, τρεφόμενος μέ ψωμί καί χόρτα, γεμάτος πληγές. Πέθανε σέ ἡλικία μόλις 35 ἐτῶν! (ΘΗΕ τ. 3ος, σελ. 798).Καί οἱ τρεῖς προηγουμένως ἀναφερόμενοι ἔχουν ἀνακηρυχθεῖ Ἅγιοι ἀπό τήν Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία.

Πέραν τῶν προηγουμένων, ἡ ἀποδοχή τῆς διά Χριστόν Σαλότητος ἀπό τήν Ρωμαιοκαθολική Ἐκκλησία φαίνεται καί ἀπό τήν κατάταξη στούς ἁγιολογικούς πίνακες τῆς Δύσεως τῶν πολύ γνωστῶν Σαλῶν τῆς Ἀνατολῆς, ἁγίων Ἀνδρέου τῆς ΚΠόλεως καί Συμεών τῆς Ἔμεσσας. Ἡ μνήμη τοῦ ὁσ. Συμεών κατά τούς Βολλανδιστές τοποθετῆται τήν 21η Ἰουλίου καί τοῦ ὁσ. Ἀνδρέου τήν 28η Μαϊου (τήν ἴδια ἡμερομηνία τόν μνημονεύει καί τό Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο).

"Τά Μηναῖα - γράφει ὁ π. Lev - τιμοῦν ὡς Σαλούς διά Χριστόν πολλούς Βυζαντινούς τοῦ 5ου αἰ. Παρατηροῦμε, ὅτι αὐτοί οἱ ἀσκητές ἀνήκουν στήν ἁγιολογία καί τῆς Καθολικῆς καί τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας... (Ἡ Σαλότητα) εἶναι μία μέθοδος ἁγότητας, περισσότερο μία κατά-σταση ἁγιότητας, ἐπίσημα ἀναγνωρισμένης ἀπό τήν Ἐκκλησία. Καί ἐννοῶ ὄχι τήν Ἐκκλησία τήν διηρημένη, ἀλλά τήν Ἐκκλησία τήν ἀδιαίρετη... Ἡ ἀνάμνηση τῶν Σαλῶν πού ἔζησαν πρό τοῦ μεγάλου Σχίσματος, αὐτή ἡ ἀνάμνηση εἶναι μέρος τῆς κοινῆς κληρονομιᾶς τῶν Καθολικῶν καί τῶν Ὀρθοδόξων" ("La Folie pour le Christ", IRENICON 3, 1927, σελ. 14 - 19).

Κυνισμός καί διά Χριστόν Σαλότητα.

"Ἔχει θέση ἡ διά Χριστόν Σαλότητα στό σύγχρονο κόσμο;"

"Οἱ Σαλοί τοῦ Θεοῦ - γράφει ὁ J. Saward - χρειάζονται ἰδιαίτερα σέ καιρούς σχετικῆς ἠρεμίας στήν πολιτική ζωή μιᾶς χώρας καί τούς στέλνει ὁ Θεός γιά νά ἀποκαλυφθεῖ ἡ ἐσωτερική ἀκμή τῆς Ἐκκλησίας" (J. Saward, "Dieu a la Folie").Βεβαίως, στήν ἐποχή μας ἡ ἠρεμία στήν πολιτική, κοινωνική κ.ἄ. ζωή εἶναι ἰδιαίτερα σχετική. "Μετά τίς δεκαετίες τῆς ἀνοικοδόμησης - γράφει ὁ Γερμανός Φιλόσοφος P. Sloterdijk - τῶν οὐτοπιῶν καί τῶν "ἐναλλακτικῶν λύσεων", ἡ ἐποχή εἶναι κυνική καί ξέρει ὅτι οἱ νέες ἀξίες ἔχουν μικρά πόδια... Ὁ σύγχρονος κυνικός αὐτοπεριορίζεται στόν κίνδυνο τοῦ ἁπλοῦ θεατῆ. Κάνει τήν δουλειά του καί λέει μέσα του, ὅτι θά' ταν καλύτερο νά μήν κάνει τίποτε ἄλλο... Ζῆ ἀπό μέρα σέ μέρα, ἀπό διακοπές σέ διακοπές, ἀπό πρόβλημα σέ πρόβλημα... Μερικά θέματα τόν θίγουν, γιά τά περισσότερα ὅμως μένει μᾶλλον ἀδιάφορος" (P. Sloterdijk, "Κριτική τοῦ κυνικοῦ λόγου", σελ. 71).Οἱ περισσότεροι σύγχρονοι Φιλόσοφοι δέχονται, ὅτι σάν πολιτισμός ζοῦμε τήν ἐποχή τοῦ "μετά - Μηδενισμοῦ", μία κυνική ἐποχή στήν ὁποία τό "ὁ Θεός εἶναι νεκρός" τοῦ Νίτσε, "ἠχεῖ πολύ ρομαντικά". Ὁ κυνισμός τῆς ἐποχῆς μας ἐκφράζεται μέ πολλούς τρόπους. Ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος δέν κινδυνεύει ἁπλά νά αὐτοπεριορισθεῖ στόν παθητικό ρόλο τοῦ θεατή. Εἶναι ἤδη θεατής τῶν προβλημάτων του (ἀτομικῶν, κοινωνικῶν, ἐθνικῶν, πολιτικῶν, πνευματικῶν, κ. ἄ.). Κυριαρχεῖται ἀπό τήν νοσηρή κατάσταση τοῦ εὐδαιμονισμοῦ, τοῦ καταναλωτισμοῦ καί τοῦ "ὠχ - ἀδερφισμοῦ", ἀκριβῶς δηλαδή ἀπό τήν κυνική ἀναζήτηση διαρκῶς μεγαλύτερης ἀπολαύσεως μέ τόν μικρότερο δυνατό κόπο. Ἔτσι, στήν ἐποχή μας πυκνώνουν τά κρούσματα προσποιϊτῆς τρέλλας.

Γύρω μας ὅλο καί περισσότεροι "κάνουν τόν τρελλό". Βεβαίως, δέν ἐννοοῦμε τούς ἐγκληματίες πού προσποιοῦνται τόν παράφρονα, γιά νά ἐπιτύχουν μικρότερη ποινή. Ἐννοοῦμε τό κυρίαρχο φαινόμενο τῆς θεοποιήσεως τοῦ σχιζοφρενοῦς καί τοῦ μή ὁμαλοῦ. Τό φαινόμενο τῆς προσ-πάθειας φυγῆς ἀπό τήν πραγματικότητα, μέσῳ τῆς ἀρνήσεως κοινωνικῶν τύπων καί πλαισίων (Κίνημα Χίππυς, Ἀναρχισμός, κ.λ.π.), τῆς χρήσεως ναρκωτικῶν οὐσιῶν, κ. ἄ.

Οἱ Φιλόσοφοι Ντελέζ καί Γκουαταρύ, χαρακτηρίζουν τόν σχιζοφρενῆ σάν ἐπαναστάτη! Τήν θεοποίηση καί λατρεία τοῦ σχιζοφρενοῦς ἀπέδειξε καί ἡ κυκλοφορία εἰδικοῦ περιοδικοῦ στό τέως Λένινγκραντ, κάτω ἀπό τό Σοβιετικό καθεστώς, τοῦ "Σχιζοφρενοῦς τοῦ Σαϊγκόν", τό ὁποῖο (φυσικά) ἔγινε ἀνάρπαστο.

Γιατί ὅμως ἡ ἐποχή μας εἶναι κυνική καί ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος κυνικός; Διότι ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος (ὁ Δυτικός φυσικά) πλήττει. "Ὁ Κυνισμός - γράφει ἡ Τ. Γκορίτσεβα - ξεπηδάει μέσα ἀπό τήν πλήξη, μία πλήξη τῆς κολάσεως" (Τ. Γκορίτσεβα αὐτ. σελ. 63). Τό θανάσιμο πάθος τῆς ἀκηδείας τοποθετεῖ ὁ Φ. Ντοστογιέφσκυ στά χείλη τοῦ Σατανᾶ, "πού δέν ἔχει καμμία δημιουργική ἀρχή, μέ ὅλες τίς βδελυγμίες καί τά ἐγκλήματά του". "Αὐτή ἡ διαδικασία - λέει ὁ Διάβολος στούς "Ἀδελφούς Καραμάζωφ" - ἐπαναλαμβάνεται ἤδη γιά πολλοστή φορά, πάντα μέ τόν ἴδιο τρόπο, μέχρι τήν τελευταία λεπτομέρεια. Μία πέρα γιά πέρα ἀταίριαστη, γιγάντια πλήξη".

Δικαίως, λοιπόν, ἡ Ἐκκλησία τοποθετεῖ τήν ἀκηδεία ἀνάμεσα στά ἑπτά θανάσιμα ἁμαρτήματα.

Γιά τό ἀρχαῖο Ἕλληνα Κυνικό Φιλόσοφο Διογένη ἔχει γραφεῖ - κατά τόν Glygshman - ὅτι "ὁ Διογένης πού οὔτε σκλάβους, οὔτε χρήματα, οὔτε ὑπόληψη, εἶναι ἀνώτερος ἀπό τόν Ἀλέξανδρο καί πιό εὐτυχισμένος ἀπό τόν Βασιλέα τῆς Περσίας". Αὐτό ἀκριβῶς εἶναι τό πρότυπο τοῦ, ἐκτός Ἐκκλησίας καί Χριστιανικῆς ἀληθείας, συγχρόνου κυνικοῦ ἀνθρώπου. Μήπως, λοιπόν, καί ἡ διά Χριστόν Σαλότητα εἶναι μία μορφή συγχρόνου κυνισμοῦ;

Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητική. Ἀκόμη καί στίς φαινομενικές ἐξωτερικές ὁμοιότητες, ὑπάρχουν οὐσιαστικές διαφορές. Ὁ κυνισμός φαίνεται νά ζῆ ὑπεράνω τῶν ὑλικῶν πραγμάτων. Ὁ διά Χριστόν Σαλός εἶναι πράγματι ὑπεράνω τῶν ὑλικῶν πραγμάτων· στερεῖται ἀκόμη κι ἐκεῖνο πού τοῦ προσφέρεται, χάριν τοῦ σκοποῦ του καί τοῦ πλησίον. Ζῆ στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὑπό τό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί ὄχι μή ἀναγνωρίζοντας "τίποτα καί κανένα" πάνω ἀπ' αὐτόν, ὅπως ὁ κυνικός.

Ὁ διά Χριστόν Σαλός δέν πλήττει, ἀντιθέτως ἀγωνιᾶ. Ἡ σαλότητά του προέρχεται ἀπό τό ἀγωνιώδες ἐνδιαφέρον του γιά τήν προσωπική του σωτηρία, ἀλλά καί γιά τήν κατάσταση τοῦ "πεπτωκότος" δημιουργήματος τοῦ Θεοῦ, κόσμου καί ἀνθρώπου. Οἱ κυνικοί, σύγχρονοι καί παλαιοί, δέν ζοῦν τήν ἐν Χριστῷ ζωή τῆς προσευχῆς, καθάρσεως καί ἀσκήσεως. Ἀντιθέτως, ὅπως μαρτυρεῖται, ὁ Διογένης "μπροστά στά μάτια τῶν Ἀθηναίων, ἀσχολιόταν μέ τά πιό ἄπρεπα πράγματα, τά πράγματα τῆς Δήμητρας καί τῆς Ἀφροδίτης" (Διογένης Λαέρτιος, στ. 69). Ὁ ἅγ. Συμεών τῆς Ἔμεσσας (χαρακτηριστική περίπτωσις ἐξωτερικῆς ὁμοιότητος), "τῆς γαστρός αὐτοῦ τήν οἰκείαν χρεῖαν ἐπιζητούσης ποιῆσαι - γράφει ὁ Λεόντιος Νεαπόλεως - εὐθέως, μηδένα ἐρυθριών ἐπί τῆς ἀγορᾶς πρός τόν τόπον ἐκαθέζετο ἐπί πάντων".

Στήν ἐξωτερική ὁμοιότητα τῆς συμπεριφορᾶς μεταξύ Διογένη (Κυνικῶν) καί ἁγ. Συμεών (διά Χριστόν Σαλῶν), ὑπάρχει οὐσιαστική ἐσωτερική διαφορά. Ὁ Διογένης πράττει τά προη-γούμενα ἀπό κυνική ἀδιαφορία. Ὁ ἅγ. Συμεών πράττει τοῦτο "βουλόμενος, πεῖσαι καντεῦθεν ὡς ὅτι τῶν κατά φύσιν φρενῶν ἐξεστηκῶς τοῦτο ἐργάζεται". Ὁ Διογένης ἀσχολεῖται μέ "τά πρά-γματα τῆς Ἀφροδίτης" καί μάλιστα δημοσίως, ἐπειδή ἡ φιλοσοφία του δέν εἶναι ἠθική, ἀσκητική καί ἁγιαστική. Ὁ Βίος τοῦ ἁγ. Ἀνδρέα τῆς ΚΠόλεως ἀναφέρει τήν συμπεριφορά του στό ἴδιο θέμα:

"Μία ἡμέρα περνοῦσε μπροστά ἀπό τά πονηρά καταγώγια καί ἔκανε πώς παίζει. Τόν εἶδε μία ἀπό τίς ἄσεμνες γυναῖκες νά συμπεριφέρεται ἔτσι καί τόν πέρασε γιά τρελλό. Τόν ἔπιασε, λοιπόν, ἀπό τό μάλλινο ροῦχο του καί τόν ἔσυρε στό καταγώγιό της... Μερικές τόν κτυποῦσαν στόν τράχηλο καί προσπαθοῦσαν νά τόν ὁδηγήσουν στήν αἰσχρή πρᾶξι τῆς πορνείας. Ἄλλες πάλι δοκίμαζαν μέ πολλά χάδια καί φιλήματα νά παρασύρουν τόν σώφρονα στήν ἁμαρτία λέγοντας: "Σαλέ, πόρνεψε, ἱκανοποίησε τό πάθος τῆς ψυχῆς σου". Ἦταν νά τόν θαυμάζεις ἐκεῖνον τόν γενναῖο, γιατί μετά ἀπό τόσους μαλαγμούς δέν μπόρεσαν νά τόν ὁδηγήσουν στό βρωμερό πάθος. Ἄλλαξαν λοιπόν συμπεριφορά καί ἔλεγαν: "Αὐτός ἤ νεκρός εἶναι ἤ ξύλινος ἤ πέτρινος" ("Ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας...", σελ. 37 - 38).Στήν κυνική ἐποχή μας ἡ σατανική ἀκηδεία - ἀνία - πλήξη, ὁδηγεῖ τόν κοσμικό ἄνθρωπο στήν θεοποίηση τοῦ μή ὁμαλοῦ, στήν διαρκή ἀναζήτηση ἐκείνου πού θά καλύψει τό ἀβυσσαλεό πνευματικό κενό. ὁ Χριστιανός, ὅμως, δέν ἔχει κενό διότι ἔχει Ἐκεῖνον, τόν Νυμφίο τῆς ψυχῆς του Χριστό. Καί στήν ἐποχή μας, λοιπόν, τῆς κυνικῆς ἀδιαφορίας καί τῶν δαιμονικῶν ἐνδιαφερόντων, ὑπάρχουν ἐραστές τῆς Ἁγιότητας, ὑπάρχουν Ἅγιοι καί βεβαίως καί διά Χριστόν Σαλοί. Τό ἀσφαλές συμπέρασμα εἶναι ὅτι ὁ μαρτυρικός τρόπος τῆς ζωῆς τους, ἡ διά Χριστόν σαλότητα, δέν εἶναι μορφή Κυνισμοῦ, ἀλλά ὁδός ἁγιότητας καί μόνον.

Ἡ μαρτυρία τῶν διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων στήν ἐποχή μας"Τί ἔχει νά εἰπῇ ἕνας Σαλός στήν "λογική" ἐποχή μας; - γράφει ὁ Καθηγούμενος τῆς Μονῆς Γρηγορίου Ἁγίου Ὄρους ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης - Τί ἄλλο ἀπό τόν λόγο τοῦ Ἀποστόλου, "ὁ λόγος γάρ ὁ τοῦ Σταυροῦ τοῖς μέν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστί" (Α' Κορ. 1, 18) καί "εἰ τις δοκεῖ σοφός εἶναι ἐν ἡμῖν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, μικρός γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός" (Α' Κορ. 3, 19).

Τό δρᾶμα μας εἶναι, ὅτι εἴμεθα πολύ "λογικοί" γιά νά μπορέσουμε νά δεχθοῦμε τό ὑπέρλογο μυστήριο τοῦ Σταυροῦ καί τῆς Ἀναστάσεως. Αὐτή ἡ "λογική" γίνεται ὁ τάφος μας. Μπορεῖ ὁ Χριστιανός νά εἶναι Χριστιανός, ἐάν δέν γίνει Σαλός καί καταφρονήσει τά "λογικά" κριτήρια τοῦ αὐτονομημένου κόσμου μας; Μήπως οἱ Μοναχοί δέν ὑπάρχουν στήν Ὀρθοδοξία γιά νά προκαλοῦν συνέχεια τήν "λογική" τοῦ κόσμου;" (ἁγ. Φιλοθέου Κοκκίνου, "Βίος ἁγ. Σάββα τοῦ Βατοπεδινοῦ, τοῦ καί διά Χριστόν Σαλοῦ"· μετάφραση - ἐπιμέλεια Ἱ. Μ. Ὁσ. Γρηγορίου· ἔκδοσις ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ 1984, σελ. 8).

Ὁ λαός τοῦ Θεοῦ, τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας, ἀνέκαθεν τιμοῦσε μέ ἰδιαιτερότητα τήν μνήμη τῶν χαρισματούχων διά Χριστόν Σαλῶν. Οἰκουμενικά γνωστός καί παγκόσμια τιμώμενος ὁ ἅγ. Ἀνδρέας τῆς ΚΠόλεως, ἡ μετάθεσις ὅμως τοῦ Λειψάνου του στέρησε ἀπό τόν λαό τό "ὁρατό σημεῖο" τῆς πρός αὐτόν τιμῆς, τά Λείψανα - δηλαδή - καί τόν τάφο. Σήμερα στό ἄκουσμα "διά χριστόν Σαλός", ἡ σκέψις ὅσων Χριστιανῶν γνωρίζουν πηγαίνει στό ταπεινό Κοιμητήριο τοῦ Σμολένσκ στήν Ἁγία Πετρούπολη, ὅπου ὁ τάφος τῆς ὁσ. Ξένης τῆς Θαυματουργοῦ.

Συμπεράσματα"Σαλοί εἶναι οἱ Χριστιανοί - σημειώνει ὁ π. Γεώργιος Καψάνης - Κάθε Χριστιανός πού ἀσπάζεται τήν μωρία τοῦ Σταυροῦ καί δέχεται νά ἐμπαιχθεῖ, νά χλευασθεῖ, νά διωχθεῖ ἀπό ἀγάπη γιά τόν Λόγο, θεωρεῖται σαλός, δηλαδή παράλογος καί παράφρων στούς πολλούς. Ἀρνεῖται τήν σοφία τοῦ κόσμου τούτου καί γίνεται μωρός, γιά νά γίνει σοφός.

Σαλοί εἶναι οἱ Μοναχοί. Ἀρνοῦνται τό σχῆμα τοῦ κόσμου, ἀπορρίπτουν τήν κοινωνική ἐπιτυχία καί ἀναγνώριση, καθώς καί κάθε κοσμική ἐπιδίωξη, πλοῦτο δηλαδή, δόξα καί ἡδονές καί ἀναλαμβάνουν τόν ἐλαφρό ζυγό τοῦ Κυρίου, πρᾶγμα τό ὁποῖο φαίνεται παράλογο στά μάτια πολλῶν, δυστυχῶς ἀκόμα καί Χριστιανῶν. Σπεύδουν οἱ Μοναχοί σάν μανικοί ἐραστές νά συναντήσουν τόν Νυμφίο τῶν ψυχῶν, περιφρονώντας ὄχι τόν κόσμο τόν ὁποῖο ὑπεραγαποῦν, ἀλλά τήν "λογική" του, τίς ἐμπαθεῖς σχέσεις. Θέλουν νά σωθοῦν καί τρέχουν νά... χαθοῦν.

Σαλοί κατ' ἐξοχήν εἶναι οἱ διά Χριστόν Σαλοί. Ἀφοῦ δέχθηκαν τή κλήση "ἐξ Ὑψίστου, οὐ ἀπ' ἀνθρώπων", ἄρχισαν νά ἐμπαίζουν τόν κόσμο καί ἀσφαλῶς δέχθηκαν νά ἐμπαίζωνται, γιά λόγους πού μόνο ἐκεῖνοι καί ὁ Θεός ἤξεραν. Ἀπ' ὅσα ὅμως μᾶς ἀποκάλυψαν - καί εἶναι γραμμένα στά συναξάρια - τό ἔκαναν ἀπό ταπείνωση, προκειμένου νά μήν καταλάβει ὁ κόσμος τήν κατά Θεόν προκοπή τους καί πρός οἰκοδομήν τοῦ πλησίον, προκειμένου νά γλυτώσουν μία ψυχή ἀπό τόν κίνδυνο" ("Βίος ἁγ. Σάββα... , σελ. 11 - 12).Ἕνας πραγματικός διά Χριστόν Σαλός δέν γίνεται εὔκολα ἀντιληπτός. "Χρειάζεται πολύ χάρη ἀπό τόν Θεό - γράφει ὁ Μητροπ. Ναυπάκτου Ἱερόθεος - γιά νά μπορέσει κανείς νά δεῖ τήν πνευματική ἐλευθερία, μέσα ἀπό φαινομενικά "ἀνήθικες" πράξεις. Δέν εἶναι εὔκολο νά μελετᾶ κανείς τέτοιους Βίους· εἶναι ἐνδεχόμενο νά τούς παρεξηγήσεις, πιθανόν νά σταθεῖ σέ μερικά ἐξωτερικά σημεῖα καί νά τούς ἀδικήσει· μόνον "χαριτωμένοι" ἄνθρωποι μποροῦν νά ἐννοήσουν τήν ἐργασία τῶν Ἁγίων καί μάλιστα αὐτῶν πού προσποιοῦνται τόν σαλό" (Ἱεροθέου Βλάχου, "Παρακλητικά Α' ", σελ. 333 - 334). Αὐτός εἶναι ἕνας λόγος γιά τόν ὁποῖο πολλοί διά Χριστόν Σαλοί ἔμειναν ἄγνωστοι καί ἀφανεῖς στήν Ἱστορία.

Ὑπάρχουν ὅμως καί περιπτώσεις διά Χριστόν Σαλῶν Ἁγίων τῶν ὁποίων ἡ μνήμη φαίνεται νά λησμονήθηκε ἀπό "τόν κόσμο, τόν λαό τοῦ Θεοῦ, αὐτό πού ὀνομάζουμε συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας" (Π. Μαρτίνη αὐτ. σελ. 121). Δύο ἀπό τίς αἰτίες ἐπισημαίνει ὁ ἴδιος μελετητής. "Ἕνας Σαλός - γράφει - ἕνας "δαιμονισμένος" δημιουργεῖ ἐντυπώσεις καί γίνεται λόγος γι' αὐτόν ἐφ' ὅσον ζῆ, ὅταν πεθάνει ξεχνιέται... (Ἀκόμη), οἱ ἐλάχιστοι Σαλοί Ἅγιοι, ἔμειναν πράγματι οἱ "ἐλάχιστοι", οἱ "ἔσχατοι", οἱ ἄγνωστοι στήν συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ ἅγ. Συμεών προ-σευχήθηκε ἰδαίτερα στόν Θεό νά μείνει "ἄγνωστος" καί ὁ ἅγ. Ἀνδρέας ὁ Σαλός προφήτεψε, ὅτι μετά τόν θάνατό του θά μείνει ἄγνωστος" (αὐτ. σελ. 121).

Ἀκόμη, ἐπειδή ἡ "μωρία" ἑνός διά Χριστόν Σαλοῦ συνήθως ἐκδηλώνεται "μέ παράδοξες καί ἀμφιλεγόμενες πράξεις πού σκοπό ἔχουν νά προσβάλουν τήν συμβατική ἠθική καί τό ἐκκλησιαστικό κατεστημένο, ὅταν (αὐτό) ἔχει χάσει τήν χαρισματική του διάσταση" (Δημ. Τσάμης αὐτ. σελ. 151), τότε οἱ Ἐπίσκοποι καί ὁ Κλῆρος πού κινοῦνται ἐκτός σκοποῦ καί ἀποστολῆς, ἐπειδή ἐλέγχονται ἀπό τήν μαρτυρία τοῦ Σαλοῦ, ἡγοῦνται τῆς ἀμφισβητήσεως ἐναντίον του.

Δέν εἶαι γνωστό ἄν ὅλες οἱ περιπτώσεις διά Χριστόν Σαλῶν πού "θάφτηκαν" μέ ἐπαίσχυντο τρόπο, δθικαιώθηκαν κάποτε κάτω ἀπό τήν πίεση τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, τῆς μαρτυρίας δηλαδή τοῦ πληρώματος τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας στούς κόλπους τῆς ὁποίας ἀναδείχθηκαν καί τό ὁποῖο ἀβίαστα καί ἐλεύθερα διεκήρυσσε τήν ἁγιότητα πού εἶχε διαπιστώσει. Στήν περίπτωση πάντως τοῦ διά Χριστόν Σαλοῦ Προκοπίου τοῦ Οὔστιουγκ Ρωσίας, τά πράγματα ἐξελίχθηκαν κάπως ἔτσι: Ἑκατό χρόνια μετά τήν κοίμησή του, οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως ἄρχισαν νά κτίζουν ναό πρός τιμήν του, ἀλλά ὁ τοπικός Κλῆρος ἀντέδρασε καί διέταξε τήν καταδά-φισή του! Τελικά, μετά τήν λαϊκή κατακραυγή, ἡ ἁγιότητα τοῦ ὁσ. Προκοπίου διακηρύχθηκε Συνοδικά τό 1547.

Τούς καθαρά ἀνθρώπινους παρἀγοντες πού ρίχουν στήν λήθη τούς "ξεχασμένους" Ἁγίους, παραμερίζει τό ἀλάθητο κριτήριο τῆς Ἐκκλησίας (ἡ Ὁποία "ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι" διακρίνει τό γνήσιο ἀπό τό ψευδές) καί συχνά ἡ θαυματουργική ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐκφράζεται κατά περίπτωση μέ τρόπο εἰδικό καί διαφορετικό. Στήν περίπτωση λ.χ. τοῦ ὁσ. Σάββα τοῦ Βατοπεδινοῦ (+ 1347) - ὁ ὁποῖος παρά τό γεγονός, ὅτι τόν Βίο του κατέγραψε ὁ σύγχρονός του Πατριάρχης ΚΠόλεως ἅγ. Φιλόθεος ὁ Κόκκινος, δέν συμπεριλήφθηκε στούς Συναξαριστές - ἔχουμε τήν εὕρεση, τό 1840, στό κοιμητήριο τῆς Μονῆς Βατοπεδίου τῶν εὐωδιαστῶν Λειψά-νων, "ἐν δέρματι", ἑνός ἀγνώστου Ἁγίου. Τόν Ἅγιο αὐτό οἱ τότε ἁπλοῖ μοναχοί τῆς Μονῆς όνόμασαν Εὐδόκιμο, ἀφοῦ ἡ κατάσταση τῶν Λειψάνων του ἀποδείκνυει, ὅτι πράγματι "εὐδοκίμησε" - πέτυχε στόν σκοπό του, δηλαδή στήν θέωση.

Ἡ ταυτότητα τοῦ ἀγνώστου Ἁγίου ἀποσαφηνίσθηκε ἀργότερα, μέ τήν ἐμφάνισή του στόν Ἡγούμενο τῆς Μονῆς καί ἕναν ἐνάρετο ἀσκητή, στούς ὁποίους εἶπε: "Σάββας ὀνομάζομαι, ἀλλά δέν πειράζει, ἀφῆστε τούς Πατέρες νά μέ καλοῦν Εὐδόκιμο"! Ἔτσι, ὅπως παρατηρεῖ ὁ Ἡγούμενος τῆς Μονῆς ὁσ. Γρηγορίου ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης, "στήν Ἁγιορειτική συνείδηση ὁ ἅγ. Σάββας ταυτίζεται μέ τόν ἅγ. Εὐδόκιμο" καί τιμᾶται τοπικά τήν 5η Ὀκτωβρίου (ἁγ. Φιλοθέου Κοκκίνου, "Βίος ἁγ. Σάββα ...", σελ. 15).

_______________________________________________

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑP. G. Fedotov, "Οἱ Ἅγιοι τῆς ἀρχαῖας Ρωσίας", 1931 (στή Ρωσική).

μ. Θεοδώρας Χαμπάκη, "Γεροντικόν"· Ἔκδοσις Βασ. Ρηγοπούλου, 1969.

E. Benz, "Heilige Narrheit".

John Saward, "Perfect Fools - Folly for Christ's Sake in the Catholic and Orthodox Spirituality", 1980.

Lennart Ryden, "The Holy Fool"· "The Byzantine Saint", Τόμος τοῦ 14ου Ἐαρινοῦ Συμποσίου Βυζαντινῶν Σπουδῶν τοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Μπίρμινχαμ, 1981.

Δημ. Τσάμη, "Τό Ὑπόμνημα τοῦ Φιλοθέου Κοκκίνου στόν ὅσ. Νικόδημο τό Νέο", 1981.

Τοῦ ίδίου, "Φιλοθέου Κοκκίνου - Βίος ἁγ. Σάββα τοῦ Νέου", 1983.

ἁγ. Φιλοθέου Κοκκίνου, "Βίος ἁγ. Σάββα τοῦ Βατοπεδινοῦ, τοῦ καί Σαλοῦ διά Χριστόν"· Ἔκδοσις ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ, 1984.

Λεοντίου Νεαπόλεως, "Ὁ ἅγ. Συμεών ὁ διά Χριστόν Σαλός"· Ἔκδοσις ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ, 1986.

Πρωτ. Κων. Γκέλη, "Ὁ ἅγ. Παναγῆς Μπασιᾶς", 1987.

Παν. Μαρτίνη, "Ὁ Σαλός ἅγ. Ἀνδρέας καί ἡ Σαλότητα στήν Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία", 1988.

Τατιάνας Γκορίτσαβα, "Ἡ τρέλλα νά εἶσαι Χριστιανός"· Ἔκδοσις ΑΚΡΙΤΑΣ, 1989.

"Ὅσιος Ἀνδρέας ὁ διά Χριστόν Σαλός"· Ἔκδοσις Ἱ. Μ. Παρακλήτου, 1989.

Ἀρχιμ. Ἰωαννικίου, "Ὁ Καυσοκαλύβης"· Ἔκδοσις Ἱ. Μ. Παρακλήτου, 1990.

"Πατερικόν τῶν Σπηλαίων τοῦ Κιέβου"· Ἔκδοσις Ἱ. Μ. Παρακλήτου, 1990.

Ἀρχιμ. Ἰωαννικίου, "Ἀθωνικόν Γεροντικόν", 1991.

Ἀντ. Μάρκου, "Ἡ ἐν Χριστῷ Σαλότης", 1991.

Τοῦ ἰδίου, "Fools for Christ - Saintly Paradigms of Ascetic Piety"· Ἔκδοσις "Center for Traditionalist Orthodox Studies", 1992.

Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καί Φυλῆς Κυπριανοῦ, "Ἡ Ὁσία Ξένη ἡ Ρωσίδα, ἡ διά Χριστόν Σαλή", 1993.

Εἰρήνης Γκοραϊνωφ, "Οἱ διά Χριστόν Σαλοί"· Ἔκδοσις ΤΗΝΟΣ 1993.

"Ὁσία Πελαγία Ἰβάνοβνα ἡ διά Χριστόν Σαλή", Μετάφραση - Ἐπιμέλεια Πέτρου Μπότση 1996.

Ἀρχιμ. Νικοδήμου Ἀεράκη, "Κανών Παρακλητικός εἰς τήν ὁσ. Ἰσιδώραν τήν διά Χριστόν Σαλή", 2002.

Μοναχοῦ Μωϋσέως Ἁγιορείτου, "Ἡ διά Χριστόν Σαλότητα στήν Ἁγιορειτική Παράδοση"·

βλ. τόμο "Ἡ θλίψη τοῦ ἄγχους καί ἡ χαρά τῆς ἐλπίδος".

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Είπε τους άθεους «κοινωνιοπαθείς» ο ηθοποιός Ντένζελ Ουάσινγκτον ;

2012-02-22T13:19:00.000+02:00

O ηθοποιός Ντένζελ Ουάσινγκτον, είναι ένας από τους πιο γνωστούς Χριστιανούς του Χόλιγουντ. Οι θρησκευτικές απόψεις του είναι καλά τεκμηριωμένες, καθώς ο βραβευμένος δύο φορές με όσκαρ ηθοποιός είναι κάτι περισσότερο από ανοικτός στο να μιλάει για τις θρησκευτικές του απόψεις τόσο με τους φαν του όσο και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Όμως, πρόσφατα, ο Ουάσιγκτον άκουσε κάποια αρνητικά σχόλια σύμφωνα με τα οποία, όπως λένε κάποιοι, συνδέει τους άθεους με τους ‘κοινωνιοπαθείς’ (Σχ. ΚΟ: πρόκειται για Δυσλειτουργία Αντικοινωνικής Προσωπικότητας. Η διαταραχή χαρακτηρίζεται από μια διαρκή αδιαφορία για τα δικαιώματα των άλλων, ανικανότητα συμμόρφωσης σε κοινωνικούς κανόνες, απάτη για προσωπικό όφελος ή ευχαρίστηση, και έλλειψη μετάνοιας για πράξεις που, με οποιοδήποτε τρόπο, πληγώνουν τους άλλους ανθρώπους).

Ενώ προωθεί τη νέα του ταινία "Safe House," ο ηθοποιός περιέγραψε τη δυσκολία του να παίξει έναν από τους κύριους χαρακτήρες, τον Tobin Frost – έναν πρώην πράκτορα της CIA, που έχει μετατραπεί σε διεθνή (και κακόφημο) εγκληματία. Όταν ρωτήθηκε αν ήταν δύσκολο να απεικονίσει το χαρακτήρα, είπε:

"Υπάρχει ένα βιβλίο που διαβάζω και ονομάζεται ‘The Sociopath Next Door’ (‘Ο κοινωνιοπαθής της διπλανής πόρτας’). Και διαβάζω κάτι από αυτό κάθε μέρα πριν πάω να παίξω. Πραγματικά έγινε οδηγός μου. Όταν σκέφτεστε έναν κοινωνιοπαθή ... σκέφτεστε κάποιον βίαιο άνθρωπο. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων δεν είναι βίαιοι. Έχουν μόνο την επιθυμία να νικήσουν. Απλώς δεν έχουν συνείδηση - δεν την έχουν. Η πλειοψηφία από αυτούς επίσης, είναι άθεοι. Οπότε αυτό ήταν το βιβλίο που ήταν κάπως σαν την Βίβλο μου αν θέλετε ... στο πλαίσιο της προετοιμασίας μου για αυτό το ρόλο.

Σε μια συνέντευξη με τον Matt Lauer του "Today Show," ο Ουάσιγκτον, έκανε ανάλογες παρατηρήσεις την περασμένη εβδομάδα.

«Διάβασα αυτό το βιβλίο με τίτλο ‘The Sociopath Next Door,’ και έγινε σαν την Βίβλο μου, είπε. "Τα χαρακτηριστικά ενός sociopath: Καμία συνείδηση, καμία αίσθηση τύψεων, συνήθως άθεος, απλά θέλει πάντα να κερδίζει, να κυριαρχεί... Είναι στα πρόθυρα να του κάνουν το βασανιστήριο του εικονικού πνιγμού (waterboarded) και λέει στον τύπο ότι έφερε τις λάθος πετσέτες. Ακόμα προσπαθεί να κερδίσει.

Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν μερικές σκληρές κριτικές και κατηγορίες. Η Christian Post δίνει μια ανακεφαλαίωση της συζήτησης γύρω από τα σχόλιά του:

Η περιγραφή του χαρακτήρα πρόσβαλε κάποιους που έλεγαν ότι ο Ουάσιγκτον συνδέει σκόπιμα τους άθεους με τους κοινωνιοπαθείς. Το Examiner δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο "Ο Ντένζελ Ουάσινγκτον συνδέει τους άθεους με τους κοινωνιοπαθείς." Οι χρήστες του blog του Examiner είχαν ανάμεικτα συναισθήματα και έδωσαν διαφορετικές απαντήσεις. Μερικοί συγκρίνανε τις δηλώσεις του με εκείνες του Μελ Γκίμπσον, του οποίου θεωρήθηκαν αντισημιτικές και δήλωσαν ότι δεν θα βλέπουν πλέον τις ταινίες του Ντένζελ Ουάσινγκτον λόγω των επιθετικών του σχολίων.

Ωστόσο, άλλοι δεν το πήραν τόσο σοβαρά. "Νομίζω ότι έτσι ήθελε να περιγράψει τον χαρακτήρα που παίζει. Υπάρχουν άθεοι που είναι ‘πειραγμένοι’ όπως το ίδιο και θρησκευόμενοι. Με άλλα λόγια, οι πράξεις που αυτός ο χαρακτήρας διαπράττει δεν οφείλονται σε κάποια πίστη στο Θεό, αλλά σε κάποια άλλα κοινωνιοπαθή χαρακτηριστικά", έγραψε ο Christopher Lewis.

Βλέποντας τα πραγματικά σχόλια του Ουάσιγκτον, φαίνεται ότι έλεγε ότι οι κοινωνιοπαθείς τείνουν (η πλειοψηφία) να είναι άθεοι, όχι ότι οι άθεοι είναι οπωσδήποτε κοινωνιοπαθείς. Είναι σαφές ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ αυτών των δύο.

Σχόλιο Εγκόλπιο Κατά Αιρέσεων: Αν ένας μεγάλος ηθοποιός σχολίαζε αρνητικά την πίστη Στον Θεό θα γινόταν τόσος θόρυβος;;;

πηγή:redskywarning.blogspot.com

Τουρκικά κηρύγματα μίσους στην Θράκη...

2012-02-21T22:56:00.000+02:00

Απάτης Αναίρεσις

2012-02-20T20:54:00.000+02:00

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς και η Αγία Οικογένειά του!

2012-02-20T20:48:00.000+02:00

Το σκοτεινό Ισραήλ

2012-02-20T20:47:00.000+02:00

Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως ο εν Αιγίνη! (+1920)

2012-02-20T19:34:00.004+02:00

Παιδική ηλικία.

Ο Αναστάσιος Κεφαλάς γεννήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 1846, στην Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης. Γιος του Δημοσθένη και της Μαρίας Κεφαλά, ήταν το 5ο από τα 6 παιδιά, φτωχής οικογένειας, με αρχοντική, όμως, βυζαντινή καταγωγή. Σύντομα ήρθε αντιμέτωπος με την δύσκολη πραγματικότητα της εποχής, καθώς η οικογένειά του αδυνατούσε να συντηρήσει όλα τα μέλη της, ενώ η γενέτειρά του δεν είχε σχολείο μέσης εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να υποχρεωθεί να πάρει το δρόμο για μια καλύτερη ζωή στην Κων/πολη σε ηλικία 13 ετών.

Στη Κωνσταντινούπολη.

Η ζωή στη Κων/πολη για τον Αναστάσιο ήταν σκληρή και δύσκολη τα πρώτα χρόνια της παραμονής του. Αρχικά εργάζεται σε συσκευαστήριο καπνού, οπού ο ιδιοκτήτης του φερόταν βάναυσα. Εργάζεται πολλές ώρες ημερησίως, δεν αμείβεται και πολλές φορές ξυλοκοπείται. Ο Αναστάσιος τα υπέμενε όλα αυτά, καθότι δεν ήθελε να μάθει το δράμα το οποίο περνούσε η οικογένεια του, ώστε να μην λυπούνται. Από την άλλη, θλίψη τον καταλάμβανε γιατί αδυνατούσε να ενισχύσει οικονομικά την οικογένειά του, ενώ παράλληλα δεν μπορούσε να παρακολουθήσει μαθήματα στο σχολείο. Την κλίση, όμως, προς τον Θεό και στο Ευαγγέλιο, την έδειχνε από μικρός. Έτσι στο συσκευαστήριο μαζί με τον καπνό που πουλούσε, κάθε φορά έδινε και ένα μικρό χαρτάκι, το οποίο έγραφε κάποια ευαγγελική ρήση.

Η κατάσταση άλλαξε όταν ένας έμπορος που είχε μαγαζί παράπλευρα από το συσκευαστήριο τον λυπήθηκε, όταν κάποια μέρα είδε ένα ξυλοδαρμό από το αφεντικό του και έτσι τον πήρε στην δούλεψή του. H κατάσταση μεταστράφηκε. Άρχισε να εργάζεται στο επιπλοποιείο του, με αποτέλεσμα οι ώρες εργασίας να μειωθούν, να έχει χρόνο για εκκλησιασμό, να πηγαίνει σχολείο, ενώ σύντομα η οικογένεια του τον ακολούθησε στην Κων/πολη. Στην Πόλη κάθισε συνολικά 7 έτη και σε ηλικία 20 ετών την εγκατέλειψε, παρότι δεν ολοκλήρωσε την μόρφωση του, για να πάει στο Λιθί της Χίου να εργαστεί ως δάσκαλος.

Στη Χίο.

Ήταν 20 ετών όταν έφτασε στη Χίο. Έχοντας πλέον γραμματική και θεολογική γνώση έλαβε τη θέση του δασκάλου. Στη Χίο έμεινε για άλλα 10 χρόνια, μέχρι το 1877. Εκεί αρχικά θα γνωρίσει τον μεγάλο ευεργέτη του Ιωάννη Χωρέμη, ένα εύπορο τοπικό άρχοντα, ο οποίος εξαιτίας ενός περιστατικού που είχε συμβεί κατά την μεταφορά του Αγίου από την Σηλυβρία προς την Κωνσταντινούπολη (ένας ανιψιός του Χωρέμη τον βοήθησε να επιβιβαστεί στο πλοίο γιατί δεν είχε χρήματα), τον έθεσε υπό την προστασία του. Ο Άγιος Νεκτάριος όμως είχε αποφασίσει πλέον να εξέλθει της κοσμικής ζωής. Το 1876 εκάρη μοναχός με το όνομα Λάζαρος ενώ ένα χρόνο αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος με το όνομα που έγινε γνωστός, Νεκτάριος. Ο Άγιος Νεκτάριος είχε κλίση προς το μοναχισμό, που επιθυμούσε πάνω από όλα και όχι τόσο στον κοσμικό βίο έστω και ως κληρικός. Οι πιέσεις όμως που του ασκήθηκαν λόγω των χαρισμάτων τού λόγου και της μορφώσεώς του, τελικά τον έστρεψαν προς τον κοσμικό κλήρο, αν και ποτέ δε λησμόνησε μέχρι τέλους της ζωής του τον μοναχισμό.

Ανώτερες θεολογικές σπουδές.

Το 1877 ο Νεκτάριος μετά από παρότρυνση του Ιωάννη Χωρέμη πήγε στην Αθήνα για να ολοκληρώσει τις γυμνασιακές σπουδές και ενώ τις ολοκλήρωσε, εστάλη, μέσω γνωριμίας που είχε με τον Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Σωφρόνιο, στην Αλεξάνδρεια. Ο Σωφρόνιος, τριετής ήδη στον πατριαρχικό θρόνο εντυπωσιάστηκε από τον Νεκτάριο και με βάση τις πολύ καλές συστάσεις που είχε, τον έστειλε στην Αθήνα ξανά, να φοιτήσει στη θεολογική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Νεκτάριος εκεί διέπρεψε, και μάλιστα, πρώτευσε στο διαγωνισμό σχολικής κοσμητείας στο «Παπαδάκειο κληροδότημα», με αποτέλεσμα να κερδίσει υποτροφία σπουδών στη θεολογική σχολή, κάτι που τον ανακούφισε πολύ, καθότι ο ευεργέτης του Ιωάννης Χωρέμης είχε φύγει από τη ζωή, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε δεινή οικονομική κατάσταση. Αφού έλαβε το πτυχίο του (1885), πάλι ανεχώρησε προς την Αλεξάνδρεια

Στην Αλεξάνδρεια.

Στην Αλεξάνδρεια όλα έβαιναν καλώς για τον Νεκτάριο. Άμεσα, με την επιστροφή του, χειροτονείται Ιερέας και 5 μήνες αργότερα τοποθετείται γραμματέας του Πατριάρχη παίρνοντας το αξίωμα του Αρχιμανδρίτη. Εν συνεχεία μέσα σε δύο μήνες, πείθοντας για την ρητορική του ικανότητα, ανελίχθηκε σε ιεροκήρυκα ενώ έλαβε και θέση Πατριαρχικού επιτρόπου. Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα ο Νεκτάριος ανήλθε στην ιεραρχία του πατριαρχείου όντας ένας πολύ έμπιστος άνθρωπος στο πλευρό του Πατριάρχη. Στις 15 Ιανουαρίου του 1889 θα ανακηρυχτεί επίσκοπος Πεντταπόλεως Λιβύης, μετά από την κοίμηση του επισκόπου της περιοχής Νείλου. Το πρακτικό της χειροτονίας του διασώζεται μέχρι και σήμερα (Πρακτικό εκλογής κωδ. 66, σελ. 394).

Αυτή η ραγδαία άνοδος του Νεκταρίου, δεν πέρασε απαρατήρητη από τους υπολοίπους επισκόπους. Ο Σωφρόνιος πλησίαζε τα 90 χρόνια ζωής πλέον και η κούρσα της διαδοχής είχε ξεκινήσει. Ο λαός ο οποίος είχε ευεργετηθεί από το πολυποίκιλο έργο του Νεκταρίου (κυρίως φιλανθρωπικό αλλά και ποιμαντικό και αντιαιρετικό) επιθυμούσε την άνοδο του στον πατριαρχικό θρόνο και σε συνδυασμό με την εύνοια του Σωφρονίου καθίστατο η πρώτη επιλογή. Οι αντίπαλοί του γνωρίζοντας όλα αυτά, αποφάσισαν να τον παραμερίσουν, κατηγορώντας τον, πως ήθελε να ανατρέψει το Σωφρόνιο από τον θρόνο, αλλά και με αόριστες κατηγορίες ηθικής φύσεως. Επίσης είχαν μαζί τους και μερίδα κληρικών, οι οποίοι πίστευαν ότι η τακτική που ακολουθούσε ο Νεκτάριος ως επίσκοπος, δηλαδή λιτότητας και πενίας της εκκλησίας, θα επηρέαζε την οικονομική κατάσταση του Πατριαρχείου, το οποίο χωρίς οικονομική δύναμη θα γινόταν έρμαιο των διαφόρων πολιτικών ή εθνικών πιέσεων.

Η δίωξη και η επιστροφή στην Αθήνα.

Ο Σωφρόνιος που πληροφορήθηκε τις κατηγορίες, που ισχυρίζονταν ότι έπραξε το αγαπημένο του παιδί, πείστηκε για την αλήθεια των ισχυρισμών. Αποτέλεσμα ήταν η άμεση εντολή, για παύση της ιδιότητάς του. Κάτι που ήταν εκκλησιαστικά παράνομο, καθότι σύμφωνα με το εκκλησιαστικό δίκαιο έπρεπε να παρουσιαστεί ο Νεκτάριος ενώπιον συνόδου η οποία θα εξέταζε, μετά ακροάσεως του κατηγορουμένου, τις κατηγορίες. Ο Νεκτάριος δεν θέλησε να τραβήξει το σχοινί στα άκρα και ανεχώρησε από την Αλεξανδρείας, εν αντιθέσει με τους αντιπάλους του, οι οποίοι θέλησαν την οικονομική και ηθική εξόντωση του. Πέραν δηλαδή του ότι φρόντισαν να σπιλώσουν το όνομα του στην Αθήνα και την Κων/πολη, με αποτέλεσμα να αδυνατεί να εργαστεί οπουδήποτε, παρακρατούσαν και τους μισθούς του.

Ο Νεκτάριος βρέθηκε ενώπιον ακόμα μιας πολύ δύσκολης κατάστασης, όπως από μικρή ηλικία πολλές φορές είχε βρεθεί. Ο ίδιος ενοικίασε ένα μικρό δωμάτιο στα περίχωρα των Αθηνών, αλλά αδυνατούσε να πληρώσει το ενοίκιο, ενώ δεν είχε χρήματα να τραφεί. Η παράλληλη διαπόμπευσή του, ακόμα και σε κυβερνητικά κλιμάκια δυσχέραιναν την δυνατότητα εύρεσης εργασίας. Προσπαθούσε μέσω του Αρχιεπισκόπου Γερμανού να βρει μια θέση ιεροκήρυκα. Ο ίδιος παρά την συμπάθεια που έτρεφε προς το πρόσωπό του, αδυνατούσε λόγω πιέσεων από την σύνοδο να τον βοηθήσει. Έφτασε μέχρι τον υπουργό παιδείας και εκκλησιαστικών, που όμως του διεμήνυσε, ότι λόγω του νόμου (ο Νεκτάριος δεν είχε ελληνική υπηκοότητα) αδυνατούσε.

Μετά από λίγο καιρό, τελικά ο Άγιος Νεκτάριος διορίστηκε ιεροκήρυκας χάρη στη βοήθεια ενός ανθρώπου ονόματι Μελά ο οποίος ήταν μέλος της κυβέρνησης και τον είχε γνωρίσει στην Αλεξανδρεία. Μεσολαβώντας στο γραφείο του υπουργού διορίστηκε εν τέλει ιεροκήρυκας στη Χαλκίδα. Η φήμη όμως που τον ακολουθούσε ακόμα παρέμενε. Πέρασε δύσκολες στιγμές καθότι υπήρχε μεγάλη καχυποψία σε βάρος του, από τις κατηγορίες που τον ακολουθούσαν. Αποτέλεσμα αυτού ήταν, άνθρωποι από την Αθήνα αλλά και ντόπιοι να τον αποδοκιμάζουν στις ομιλίες του, στιγματίζοντας τον.

Η αποκατάσταση της αλήθειας.

Το 1891, δύο έτη μετά από τις κατηγορίες που του εξαγγέλθηκαν και την απομάκρυνσή του από την Αλεξάνδρεια, στην κυβέρνηση ακόμα γίνονταν προσπάθειες για την αποπομπή του από τη θέση που κατείχε. Τότε αποκαλύφθηκε πλήρως το σχέδιο κι η πλεκτάνη που είχε στηθεί σε βάρος του. Όλα ξεκίνησαν από την αποκάλυψη ότι δεν έπαιρνε τα χρήματα που του οφείλονταν και εργαζόταν αμισθί επί της εποχής της επισκοπείας του. Επίσης παρότι παρέμενε δικαιωματικά επίσκοπος Πενταπόλεως, αφού είχε παράνομα εκδιωχθεί δεν ελάμβανε χρήματα. Εν συνεχεία καθαρίστηκε το όνομά του από κάθε είδους ανάμιξη σε σκάνδαλο ηθικού χαρακτήρος και από παντός είδους ραδιούργες προσπάθειες σε βάρος του πατριάρχη. Αυτό, ειδικά μετά την σκληρή συμπεριφορά του ποιμνίου, τον έκανε συμπαθή ενώπιον του λαού στη Χαλκίδα. Άρχισε τότε με περισσή άνεση να κηρύττει. Γρήγορα η φήμη του εξαπλώθηκε μακρύτερα από την Χαλκίδα, ενώ ο λαός έδειξε μεγάλη συμπάθεια στο πρόσωπό του, όταν χήρεψε η θέση του τοπικού επισκόπου, σχεδόν απαιτώντας την άνοδό του στο θρόνο.

Η Ριζάρειος σχολή.

Το 1892 και 1893 διορίστηκε ιεροκήρυκας στο νομό Λακωνίας και Φθιωτοβοιωτίας αντίστοιχα. Ο Νεκτάριος πραγματοποιούσε διαρκώς περιοδείες σε χωριά και πόλεις κηρύττοντας, την ώρα που φίλοι του προσπαθούσαν να τον μεταθέσουν στη Ριζάρειο σχολή Αθηνών. Όταν έγινε αντιληπτό άρχισαν πάλι κάποιοι ψίθυροι, οι οποίοι τελικά δεν κατάφεραν να αποτρέψουν τον Νεκτάριο από το να γίνει διευθυντής της Αθηναϊκής θεολογικής σχολής της εποχής, που επί των ημερών του γνώρισε μεγάλη αίγλη.

Την Άνοιξη του 1894 διορίστηκε ως διευθυντής της σχολής. Οι αμφιβολίες που υπήρχαν πλέον περί του Νεκταρίου δεν ήταν τόσο για τις κατηγορίες του παρελθόντος, χωρίς όμως και να εκλείψουν, αλλά κατά πόσον αυτός ο λεγόμενος και «δεσποτοκαλόγερος», θα ήταν δυνατόν με τις παλαιές και θρησκευτικές αντιλήψεις του, να μπορέσει να πετύχει στο έργο που του ανατέθηκε, καθώς η Ριζάρειος σχολή ήταν μεν θεολογική σχολή, ήταν δε σχολή που φοιτούσαν και πολλά παιδιά ευκατάστατων Αθηναίων και άλλων αρχόντων και πολιτικών της εποχής, που δεν θα γίνονταν απαραίτητα ιερείς ή θεολόγοι, αλλά επιστήμονες. Σύντομα όμως κάμφθηκαν όλες οι αντιρρήσεις από το ρηξικέλευθο τρόπο διαπαιδαγώγησης του Νεκταρίου.

Το έργο του στη Ριζάρειο.

Το έργο του στη Ριζάρειο ήταν οργανωτικό, εκπαιδευτικό, συγγραφικό και παιδαγωγικό. Σύντομα οργάνωσε την σχολή με πρότυπα τα οποία αφορούσαν τον εκκλησιαστικό ορθόδοξο τρόπο σκέψης. Όμως αυτό στο οποίο ήταν αξεπέραστος ήταν η παιδαγωγική του σκέψη. Κάποτε όταν μαθητές της Ριζαρείου ήρθαν στα χέρια, ο ίδιος αντί να τους τιμωρήσει, αυτοτιμωρήθηκε, θεωρώντας εαυτόν υπαίτιο, με ασιτία 3 ημερών. Σύντομα το παράδειγμα του έγινε ανάμεσα στους τροφίμους δείκτης και η σχολή επί των ημερών του απέκτησε μεγάλη αίγλη. Άλλοτε βρέθηκε ξυπόλητος ενώπιον των μαθητών να αγορεύει, διότι εισερχόμενος στην αίθουσα είδε ένα φτωχό ο οποίος τον παρακάλεσε, αν μπορούσε να τον βοηθήσει ώστε να αποκτήσει παπούτσια, καθότι δεν είχε. Ο Νεκτάριος αμέσως έβγαλε τα δικά του και τα παρέδωσε προς κατάπληξη των πάντων. Άλλοτε σε μια διαμάχη μεταξύ των επιστατών για το ποιος ήταν υπεύθυνος καθαριότητας των αποχωρητηρίων, ο ίδιος έλυσε τη διαφορά τους, καθαρίζοντάς τες. Τέτοια και άλλα πλείστα παραδείγματα τον ανέδειξαν και σύντομα τον έκαναν στην τότε μικρή Αθήνα ακουστό και κοσμαγάπητο.

Την ίδια εποχή επιδόθηκε σε μεγάλο συγγραφικό έργο. Πολλά έργα τα διέθεσε στο λαό και τους θεολόγους δωρεάν, επειδή αδυνατούσαν να τα αγοράσουν, λόγω της φτώχειας. Χωρίς κανένα κέρδος, με γνώμονα μόνο την ψυχική ωφέλεια, πένητας από μικρός, ασκητής και ολιγαρκής, ουδέποτε ενδιαφέρθηκε για την αυτοπροβολή και το κέρδος. Όταν τον κατηγορούσαν ουδέποτε αντιδικούσε, παρέμενε πράος και έλεγε πάντα πως ο Θεός θα δικαιώσει το δίκαιο και την αλήθεια. Ταπεινός, μοναχικός και παρόλα αυτά προσηνής, ο ήδη σεβάσμιος γέροντας Νεκτάριος έγινε παράδειγμα ανιδιοτελούς προσφοράς και αγάπης στους πονεμένους συνανθρώπους του στις δύσκολες εποχές που διένυαν. Η ταπεινοφροσύνη και το αίσθημα ευθύνης που τον διακατείχε για το έργο που επιτελούσε, καταδείχθηκε την εποχή που πέθανε ο Πατριάρχης Σωφρόνιος, όταν του ζητήθηκε να τον διαδεχθεί και ο ίδιος αρνήθηκε.

Η φτώχεια την εποχή που διετέλεσε ο Νεκτάριος διευθυντής της Ριζαρείου ήταν κανόνας και ταυτόχρονα το ηθικό των Ελλήνων, ειδικά μετά την αποτυχία, το 1897 με τον ελληνοτουρκικό πόλεμο, βρισκόταν στο ναδίρ. Ο ίδιος όμως με την ελεημοσύνη ως όπλο και το λόγο του ευαγγελίου τόνωνε την τότε αθηναϊκή κοινωνία, η οποία προσέτρεχε συχνά στα κηρύγματά του για να πάρει την συμβουλή του. Ο ίδιος διετέλεσε διευθυντής της Ριζαρείου Σχολής 14 συναπτά έτη ως και το 1908, οπότε και για λόγους υγείας εγκατέλειψε τη θέση του.

Στην Αίγινα.

Στην Αίγινα ο Άγιος Νεκτάριος εγκαταστάθηκε το 1908, η ιστορία όμως της εγκατάστασης του πηγαίνει αρκετά νωρίτερα στο χρόνο. Ο Νεκτάριος ποτέ στη ζωή του, δεν απέβαλε την έντονη επιθυμία του για το μοναχικό βίο. Αυτή η επιθυμία ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο κατά την επίσκεψη του στο Αγίο Όρος και την σύνδεσή του με το γέροντα Δανιήλ το 1898. Έκτοτε έψαχνε ένα τόπο να στεγάσει ένα μοναστήρι για το τέλος της ζωής του, ένα «Εκκλησιαστικό Παρθενώνα», όπως έλεγε. Πιο έντονη και ίσως επιτακτική έγινε αυτή η ανάγκη, όταν 4 γυναίκες που ήσαν μόνες και συνδέονταν μαζί του, με σχέση πνευματικής καθοδήγησης, θέλησαν να μονάσουν υπό την εποπτεία του. Έτσι τελικά βρήκε ένα παλαιό εγκαταλελειμμένο μοναστήρι στην Αίγινα στη θέση Ξάντος στο οποίο και αποφάσισε να στεγάσει τις 4 μοναχές και άλλες 3 που ήδη μόναζαν στο νησί. Το μοναστήρι άρχισε να επαναλειτουργεί το 1904 υπό την καθοδήγησή του, παρότι αυτός ακόμα βρισκόταν στην Ριζάρειο σχολή.

Η εμφάνισή του στην Αίγινα όμως συνδυάστηκε από δύο γεγονότα, με αποτέλεσμα να γίνει άμεσα λαοφιλής. Ο Νεκτάριος αρχικά θεράπευσε έναν δαιμονισμένο νέο κάτι που γρήγορα μαθεύτηκε. Οι χωρικοί τότε τον επισκέφτηκαν ζητώντας του να λειτουργήσει και να δεηθεί στον Θεό να βρέξει, διότι είχε 3 χρόνια να βρέξει στο νησί με αποτέλεσμα να έχει προκληθεί εκτεταμένη ανομβρία και οικονομική ζημία. Ο ίδιος με σύσσωμη παρουσία των νησιωτών, λειτούργησε και την ίδια μέρα άρχισε να βρέχει. Αυτά, εκλήφθηκαν ως θεϊκά σημάδια από τους Αιγινίτες, με αποτέλεσμα να θεωρούν Άγιο τον Νεκτάριο, ακόμα και εν ζωή.

Το 1908 παραιτήθηκε από σχολή για λόγους υγείας αλλά και γήρατος και αφοσιώθηκε στο μοναστήρι. Η χάρη του και η φήμη διαρκώς μεγάλωνε με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος δωρεών να κατευθύνεται στο μοναστήρι και μέσα σε 4 χρόνια επιτεύχθηκε να μεγαλώσει τόσο, ώστε να χωράει 15 μοναχές. Τα χρήματα κατευθύνονταν κυρίως στους φτωχούς του νησιού. Μεγάλο μέρος λαού και πιστών κατευθυνόταν προς το μοναστήρι, από διάφορα μέρη της Ελλάδας, για να δει ή να πάρει την ευχή του ήδη ξακουστού Νεκταρίου, κάτι που βοηθούσε και τους νησιώτες να ανασάνουν οικονομικά.

Το έργο του στην Αίγινα.

Παρότι ήταν μεγάλος σε ηλικία όταν αποσύρθηκε στην Αίγινα, δεν έπαψε ποτέ να εργάζεται είτε πνευματικά, υπέρ της εκκλησίας, είτε και χειρωνακτικά για την διεύρυνση του μοναστηριού. Το έργο πλέον είχε χαρακτήρα ποιμαντικό, λειτουργικό, λατρευτικό, εξομολογητικό, παρηγορητικό. Στάθηκε στους ανθρώπους του νησιού σαν αδελφός, βοηθός, συμπαραστάτης, οδηγός και συνοδοιπόρος της ζωής. Τα χρόνια μέχρι το τέλος της ζωής του, έμελλε να είναι πολύ ταραγμένα. Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους που έφεραν ηθική ανάταση και κάποια ευφορία οικονομική και πνευματική, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, ήρθε να σκιάσει την Ελλάδα. Φτώχεια, ανέχεια και όλα τα συνεπακόλουθα ενός βασανισμένου τόπου και λαού μαζί με τα σύνδρομα του φόβου και των στερήσεων εμφανίζονταν απειλητικά σε αυτά τα ταραγμένα πολιτικά χρόνια για την Ελλάδα. Ο ίδιος όμως πάντα βοηθός, παρηγορητής, γνωρίζοντας από μικρός τις δυσκολίες του κόσμου κήρυττε την ελπίδα και το Θεό για ένα καλύτερο μέλλον, που πάντα όπως έλεγε στεκόταν κραταιός δίπλα στον πιστό λαό. Γι' αυτό και ο Άγιος Νεκτάριος για τους Αιγινίτες υπήρξε κάτι παραπάνω από ένας μοναχός που εγκαταστάθηκε στο νησί τους.

Η ποιμαντική αγωγή του ποιμνίου, μακρύτερα από τα στενά όρια του νησιού, ήταν πάντα μέλημά του, έτσι συνέχισε το συγγραφικό του έργο, που πλέον αναγνωριζόταν τόσο από τον τύπο της εποχής για την επιστημονική εγκυρότητά του, όσο και από μεγάλα πνευματικά ιδρύματα της εποχής. Επίσης διέθετε περισσότερο χρόνο για προσευχή κάτι που αγαπούσε, ιδιαίτερα προς την Παναγία, που θεωρούσε μητέρα του, όπως έλεγε. Ποτέ παρά τον κλονισμό της υγείας του δεν έπαψε όμως να προσφέρει ακόμα και χειρωνακτικά. Μάλιστα συνεισέφερε στην ανέγερση νέων κοιτώνων της μονής, στη διάνοιξη δρόμων προς το μοναστήρι, ασχολείτο με την κηπουρική και άλλες χειρωνακτικές εργασίες που πάντα τις θεωρούσε τιμή. Πάντα ανέφερε πως καμία εργασία δεν είναι ντροπή, αντιθέτως είναι ευλογία Θεού.

Οι δυσκολίες και οι πίκρες ποτέ δεν έλειψαν. Παρότι είχαν περάσει πάνω από 10 χρόνια από την επαναλειτουργία της μονής, ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος αρνείτο να αναγνωρίσει την μονή, παρά την αρχική συγκατάθεσή του. Το πρόβλημα αυτό μεγάλωνε, διότι η μονή δεν αποκτούσε νομική προσωπικότητα με αποτέλεσμα να αδυνατεί να κρατήσει τις κληρονομιές και όποια άλλα οικονομικά ωφελήματα είχε από πιστούς με αποτέλεσμα να δυσχεραίνει το φιλανθρωπικό έργο. Κάποιοι δηλαδή, άφηναν κληρονομιές υπέρ του μοναστηριού, που το μοναστήρι αδυνατούσε να αποδεχτεί λόγω της νομικής ανυπαρξίας του. Ο Μητροπολίτης δε, είχε δυσαρεστηθεί από την τροπή που έλαβε η εξέλιξη του μοναστηριού, με αποτέλεσμα να είναι ανένδοτος. Ο Νεκτάριος προσπάθησε με διάφορους τρόπους να τον μεταπείσει, όμως μέχρι τέλους της ζωής του, δεν είδε το αίτημά του να πραγματοποιείται.

Τα τελευταία χρόνια.

Ο Νεκτάριος αρχικά αφού τελείωσε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, και ο Θεόκλητος αποπέμφθηκε λόγω του αναθεμάτος του Βενιζέλου μαζί με τους υπολοίπους επισκόπους, πίστεψε πως τα πράγματα ίσως εξομαλυνθούν. Η αρχική αισιοδοξία όμως διεκόπη όταν 1918 κατηγορήθηκε από μητέρα μοναχής για ανηθικότητα. Γρήγορα όμως εξετάσεις και έρευνες του εισαγγελέα Αθηνών κατέδειξαν το ψεύδος της μητέρας της κόρης, η οποία οικειοθελώς είχε προσχωρήσει στο μοναστήρι. Εξ αιτίας αυτού του λόγου, αλλά και κληρικών οι οποίοι στο νησί τον φθονούσαν, πιστεύοντας ότι τους παίρνει όλη την «πελατεία» και τον κατηγορούσαν πισώπλατα, ουσιαστικά δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει το όνειρό του, την αναγνώριση του Μοναστηριού. Πάντα όμως πιστός στο Ευαγγέλιο, το παράδειγμα του Χριστού, τα γραφέντα του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, πίστευε απόλυτα στη δικαιοσύνη του Θεού. Ήταν πράος, ήρεμος, υπομονετικός σε όλες αυτές τις κατηγορίες και εξευτελισμούς που κατά καιρούς τον υπέβαλαν.

Το τέλος της ζωής του ήταν επίπονο. Η χρόνια ασθένεια του προστάτη, μαζί με τα περασμένα χρόνια της ηλικίας του και κακοπάθειες της ζωής τον ταλαιπωρούσαν. Ακόμα και τότε είχε σχέδια. Ήθελε να δημιουργήσει ένα εκπαιδευτήριο. Τελικά δεν πρόλαβε. Το 1920 εισήχθη στο Αρεταίειο νοσοκομείο Αθηνών όπου διεγνώσθη καρκίνος του προστάτη. Στις 8 Νοεμβρίου του ιδίου έτους ο Άγιος Νεκτάριος εκοιμήθη. Το δωμάτιο στο οποίο εκοιμήθη, έχει σήμερα μετατραπεί σε μικρό ναό στο δεύτερο όροφο του Αρεταιείου νοσοκομείου, που κοσμείται από εικόνες του Αγίου και τάματα πιστών για ανάρρωση των συγγενών τους που νοσηλεύονται στην κλινική.

Θαύματα μετά θάνατον.

Ο Άγιος Νεκτάριος θεωρείτο από τους κατοίκους του νησιού της Αίγινας εν ζωή Άγιος. Τα γεγονότα όμως που περιγράφουν οι μοναχές, ο Κωστής Σακκόπουλος, φίλοι, ιερείς, νησιώτες είναι πραγματικά αξιοπερίεργα και εξηγούν τη σημερινή λαοφιλία. Όπως λέγεται στο διπλανό κρεβάτι που νοσηλευόταν ο Άγιος νοσηλευόταν και ένας παραπληγικός, ο οποίος αδυνατούσε να περπατήσει. Τότε ακουμπώντας την φανέλα του κεκοιμημένου Αγίου πάνω του, θεραπεύτηκε. Κατά τη μεταφορά του λέγεται ότι δεν είχε βάρος, ενώ το μέτωπό του ανάβλυζε μύρο. Το μεγαλύτερο όμως μυστήριο είναι ότι το λείψανο του Αγίου παρά τις 3 ταφές και εκταφές παρέμεινε αναλλοίωτο για περισσότερο από 30 χρόνια. Η φήμη αυτή μάλιστα έδωσε ελπίδα στο λαό, ειδικά σε μια περίοδο όπου το Ελληνικό όνειρο της Πόλης έγινε συντρίμμια με τη πυρπόληση της Σμύρνης. Το λείψανό του πρώτη φορά εξετάφη 3 έτη μετά την κοίμησή του και αυτό που συνέβη κλόνισε από άκρη σε άκρη την Ελλάδα.

Το συγγραφικό του έργο.

Ο Άγιος Νεκτάριος ήταν πολυγραφότατος και λόγιος της εποχής εξ ου και παρέδωσε πολυποίκιλο έργο, πραγματεύοντας πάσης φύσεως θέματα. Θρησκευτικά, κοινωνικά, παιδαγωγικά, ηθικά κλπ. Το έργο είχε αναγνωριστεί για τη σπουδαιότητά του, το ύφος του και πνευματικότητά του όσο ακόμα βρισκόταν εν ζωή από τον τύπο της εποχής αλλά και από την Πανεπιστημιακή κοινότητα.

1). Από το 1885-1890. Περίοδος Αιγύπτου

1) Δέκα λόγοι δια την Μεγάλην Τεσσαρακοστή. Αλεξάνδρεια 1885
2) Λόγος Εκκλησιαστικός εκφωνηθείς εν τω Ναώ του Αγίου Νικολάου εν Καΐρω την πρώτη Κυριακή του Τεσσαρακονθημέρου. Αλεξάνδρεια 1886
3) Δύο λόγοι Εκκλησιαστικοί ("Εις την Κυριακήν της Ορθοδοξίας, ήτοι περί πίστεως" και "Περί της εν τω κόσμω αποκαλύψεως του Θεού, ήτοι περί θαυμάτων") Κάιρον 1887
4) Λόγοι περί εξομολογήσεως. Κάιρο 1887
5) Περί των Ιερών Συνόδων και ιδίως περί της σπουδαιότητος των δύο πρώτων Οικουμενικών Συνόδων. Αλεξάνδρεια 1888
6) Περί των καθηκόντων ημών προς το Άγιον Θυσιαστήριον. Κάιρο 1888
7) Περί της εν τω κόσμω αποκαλύψεως του Θεού. Αλεξάνδρεια 1889
8) Λόγος εκφωνειθείς εν τω Αχιλλοπουλείω Παρθεναγωγείο κατά την εορτήν των Τριών Ιεραρχών. Αλεξάνδρεια 1889
9) Λόγος περί της προς το Άγιον Θυσιαστήριον προσελεύσεως. Αλεξάνδρεια
10) Με πρωτοβουλία και με επιμέλειά του Αγίου εξεδόθηκε το βιβλίο του Ευγενίου Βουλγάρεως "Σχεδίασμα περί ανεξιθρησκείας". 1890

2). Από το 1892-1894. Περίοδος που ο Άγιος ήταν ιεροκήρυκας

1) Αι Οικουμενικαί Σύνοδοι της του Χριστού Εκκλησίας. 1892, Β' Έκδοση συμπληρωμένη.
2) Τα παρ' ημίν τελούμενα ιερά μνημόσυνα. 1892
3) Περί της εν τω κόσμω αποκαλύψεως του Θεού. 1892, Β' Έκδοση συμπληρωμένη.
4)Υποτύπωσις περί ανθρώπου. 1893
5) Περί επιμελείας ψυχής (Ένδεκα ομιλίες). 1894
6) Μελέτη περί των αποτελεσμάτων της αληθούς και ψευδούς μορφώσεως. 1894
7) Επιμέλεια της έκδοσης του βιβλίου του Νεόφυτου Βάμβα "Φυσική Θεολογία και Χριστιανική Ηθική", Αλεξάνδρεια 1893

3). Από το 1894-1908. Περίοδος που ο Άγιος ήταν Διευθυντής στη Ριζάρειο

1) Ομιλίαι περί του Θείου χαρακτήρος και του έργου του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. 1895
2) Ιερόν και Φιλοσοφικών λογίων θησαύρισμα. Τόμος Α' 1895, Τόμος Β' 1896
3) Επικαί και Ελεγειακαί γνώμαι των μικρών Ελλήνων ποιητών. 1896
4) Μάθημα Χριστιανικής Ηθικής. 1897
5) Μάθημα Ποιμαντικής. 1898
6) Ορθόδοξος Ιερά Κατήχησις. 1899
7) Χριστολογία. 1901, εσώφυλλο 1990
8) Μελέτη περί αθανασίας της ψυχής και περί των ιερών μνημοσύνων. 1901
9) Ευαγγελική Ιστορία δι' αρμονίας των ποιμένων των ιερών Ευαγγελιστών Ματθαίου, Μάρκου, Λουκά και Ιωάννου. 1903
10) Προσευχητάριον Κατανυκτικόν. 1904
11) Το γνώθι σαυτόν. 1904
12) Μελέτη περί της Μητρός του Κυρίου της Υπεραγίας Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας. 1904
13) Μελέτη περί των Αγίων του Θεού. 1904
14) Μελέτη περί μετανοίας και εξομολογήσεως. 1904
15) Μελέτη περί του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας. 1904
16) Ιστορική μελέτη περί των διατεταγμένων νηστειών. 1905
17) Θεοτοκάριον, ήτοι προσευχητάριον μικρόν. 1905
Ιερατικόν Εγκόλπιον. 1907
18) Θεοτοκάριον. 1907, Β' έκδοση επαυξημένη.
19) Ψαλτήριον του προφητάνακτος Δαυίδ. 1908
20) Επιμέλεια της έκδοσης του έργου του Αντιόχου μοναχού της Λαύρας του Αγίου Σάββα "Πανδέκτης των Θεοπνεύστων Αγίων Γραφών", 1906

Δημοσίευσε, επίσης, περιοδικά τις παρακάτω μελέτες
Μελετίου Πηγά, "Δύο επιστολαί", Βυζαντινά Χρονικά, Πετρουπόλεως, Ι/1894

Ποιμαντικαί Ομιλίαι. Α' Περί της πολιτείας του ιερού κλήρου κατά τους Πατέρας της Εκκλησίας. Ιερός Σύνδεσμος, 1895-96

Η αγωγή των παίδων και αι μητέρες. Ιερός Σύνδεσμος, 1895

Περί μεσαίωνος και Βυζαντιακού Ελληνισμού. Ιερός Σύνδεσμος

Τίνες οι λόγοι της μήνιδος των Δυτικών κατά του Φωτίου. Θρακική Επετηρίς, 1897

Περί του τις η αληθής ερμηνεία περί της ρήσεως του Αποστόλου Παύλου "η δε γυνή να φοβήται τον άνδραν". Ανάπλασις, 1902

Μελέτη περί των αγίων εικόνων. Αναμόρφωσις, 1902

Θρησκευτικαί μελέται. Αναμόρφωσις, 1903-4

Περί όρκου. Ιερός Σύνδεσμος, 1906

Επίσης έγραψε 136 επιστολές στις μοναχές που εξεδόθησαν με τον τίτλο "Κατηχητικαί Επιστολαί προς τας μοναχάς Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος Αιγίνης", 1984

4). Από το 1908-1920. Περίοδος που ο Άγιος ήταν στο μοναστήρι στην Αίγινα

1) Τριαδικόν. 1908
2) Κεκραγάριον του Θείου και Ιερού Αυγουστίνου. τ.Α'-Β',1910
3) Μελέτη ιστορική περί των αιτιών του σχίσματος. Περί των λόγων της διαιωνίσεως αυτού και περί του δυνατού ή αδυνάτου της ενώσεως των δύο Εκκλησιών, της Ανατολικής και Δυτικής (τ. Α' 1911, τ. Β' 1912)
4) Μελέται δύο. Α' Περί Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας. Β' Περί της Ιεράς Παραδόσεως (1913)
5) Προσευχητάριον Κατανυκτικόν (β' έκδοση, 1913)
6) Μελέτη περί των Θείων Μυστηρίων (1915)
7) Μελέτη ιστορική περί του Τιμίου Σταυρού (1914)
8) Χριστιανική Ηθική της Ορθοδόξου Ανατολικής 9)Εκκλησίας (β' έκδοση επαυξημένη, 1920)
10) Περί Εκκλησίας ("Εβδομηκονταπενταετηρίς της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής 1844-1919", 1920)

5). Εκδόσεις μετά την εκδημία του Αγίου

1) Θεία Λειτουργία του Αγίου και ενδόξου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου (1955)
2) Θρησκευτικαί Μελέται (1986)

6). Ανέκδοτα έργα του Αγίου

1) Μελέτη περί των αγίων λειψάνων
2) Περί της αφιερώσεως τω Θεώ οσίων παρθένων και περί Μονών και μοναχικού βίου
3) Εορτολογία της Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας (Περί των Κυριακών του όλου ενιαυτού- Περί των ακινήτων και κινητών εορτών)
4) Ιερά Λειτουργική
Κεφάλαια πέντε περί των λειτουργικών βιβλίων
5) Περί της εν πνεύματι και αληθεία λατρείας
6) Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων
7) Περί Ελληνισμού
8) Εγκυκλοπαιδεία της φιλοσοφίας
9) Ιστορία εκκλησιαστική
10) Μυστική θεωρία
11) Χρηστομάθεια
12) Νέον Πασχάλιον αιώνιον
13) Υμνολογία - Υμνογραφία

Το πολυδιάστατο του χαρακτήρα του Αγίου Νεκταρίου αποκαλύπτεται και από το υμνολογικό και υμνογραφικό έργο του. Ο Άγιος Νεκτάριος αγαπούσε ιδιαίτερα την Υπεραγία Θεοτόκο και γι' αυτό ειδικά συνέγραψε το θεοτοκάριον. Επίσης επεσήμανε χαρακτηριστικά τη διαφορά μεταξύ τύπου προσευχής και λατρείας.

1). Υμνολογία

Κεκραγάριον είναι τα τέσσερα βιβλία των Εξομολογήσεων του ιερού Αυγουστίνου, κατά μετάφραση Ευγενίου του Βουλγάρεως, τα οποία ο Άγιος ανήγαγεν "από του πεζού λόγου εις τον έμμετρον"

Ψαλτήριον είναι πάντες οι Ψαλμοί του Δαβίδ, τους οποίους ο Άγιος, "ενέτεινεν εις μέτρα ποικίλα, Θεού ευδοκούντος και εμπνέοντος, κατά τονικήν βάσιν".

2). Υμνογραφία

Θεοτοκάριον και Τριαδικόν είναι τα θεοτοκία και τριαδικά αντιστοίχως τροπάρια της Παρακλητικής, του Τριωδίου ή και λοιπών λειτουργικών βιβλίων, εντεταμένα σε ενιαία ή πολυποίκιλα μέτρα.

πηγή: el.wikipedia.org

Η λόγχη της Σταυρώσεως.

2012-02-20T14:52:00.000+02:00

Καθηγητοῦ Ἀντωνίου Μάρκου

Ἕνα ἀπό τά πλέον σημαντικά κειμήλια τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἀντικείμενο πού σχετίζεται μέ τόν σταυρικό θάνατο τοῦ Χριστοῦ, εἶναι καί ἡ Λόγχη μέ τήν ὁποία κατά τήν Εὐαγγελική μαρτυρία ἕνας τῶν στρατιωτῶν ἔνυξε τήν πλευρά τοῦ Χριστοῦ (Ἰω. ΙΘ’ 34 καί Κ’ 25, 27). Τοῦ κειμηλίου αὐτοῦ διασώζονται δύο ἐκδοχές:

Α. Ἡ Λόγχη τοῦ Αγίου Λογγίνου.

Ἡ πρώτη ἐκδοχή τῆς Λόγχης συνδέεται μέ τό πρόσωπο τοῦ ἁγ. Λογγίνου τοῦ Ἑκατοκτάρχου. Ἡ Γραφή δέν διέσωσε τό ὄνομα τοῦ στρατιώτη τοῦ ἔνυξε τήν πλευρά τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά παράδοση βασιζόμενη στό ἀπόκρυφο Εὐαγγέλιο τοῦ Νικοδήμου τόν ταυτίζει μέ τόν ἔπειτα Μάρτυρα Ἑκατόνταρχο Λογγῖνο. Ἡ παράδοση αὐτή ἐνισχύεται καί ἀπό μικρογραφία στό λεγόμενο Εὐαγγέλιο τοῦ Ραβουλᾶ, στήν ὁποία εἰκονίζεται ἡ σκηνή καί πάνω ἀπό τόν στρατιώτη ὑπάρχει τό ὄνομα Λογγῖνος. (Ὁ Ραβουλᾶς ἦταν μοναχός καί κατ’ ἄλλους Ἐπίσκοπος στή Συρία κατά τόν 5ο ἤ 6ο αἰ. Τό Εὐαγγέλιό του φυλάσσεται στή Βιβλιοθήκη τῆς Φλωρεντίας). Στό σημεῖο αὐτό δέν πρέπει νά παραβλεφθεῖ ὁ γραμματολογικός συσχετισμός τῶν ὀνομάτων Λογγῖνος καί Λόγχη: Longinus - logche - lance.

Στήν ἱστορική πορεία, μετά ἀπό σιωπή περίπου 200 ἐτῶν, ἡ Λόγχη συνδέεται μέ τό πρόσωπο τοῦ Μάρτυρος Μαυρικίου τοῦ Ἑκατοντάρχου (βλ. στή συνέχεια).

Κατά τόν 4ο αἰ. ἡ Λόγχη βρέθηκε ἀπό τήν ἁγ. Ἰσαπόστολο Ἑλένη στά Ἱεροσόλυμα, κατά τήν ἀνασκαφή τοῦ τόπου μαρτυρίου καί ταφῆς τοῦ Χριστοῦ. Τό 570 ὁ Δυτικός Ἐπίσκοπος Πιασέτζας ἅγ. Ἀντώνιος πού ἐπισκέφθηκε τά Ἱεροσόλυμα, ἀναφέρει ὅτι προσκύνησε μεταξύ ἄλλων καί τήν Λόγχη. Ἡ πληροφορία αὐτή ἐπιβεβαιώνεται ἀπό τόν Ἱστορικό Κασσιόδωρο (490 – 538) καί τόν Αγίο Γρηγόριο Ἐπίσκοπο Τουρώνης (538 – 594), οἱ ὁποῖοι ἐπισκέφθηκαν τά Ἱεροσόλυμα στίς ἀρχές τοῦ 6ου αἰ.

Τό 615, κατά τήν εἰσβολή τῶν Περσῶν στήν Παλαιστίνη, ἡ Λόγχη ἀπείχθηκε μαζί μέ τόν Τίμιο Σταυρό στήν Περσική πρωτεύουσα. Δέν εἶναι γνωστό πότε ἡ Λόγχη διαιρέθηκε σέ δύο τμήματα, τό ἴδιο ἔτος ὅμως 615, ὅπως μαρτυρεῖ τό Πασχάλιο Χρονικό (Βυζαντινό Χρονικό πού καλύπτει τήν περίοδο ἀπό κτήσεως Ἀδάμ μέχρι τό 627), οἱ Πέρσες ἔδωσαν στό Βυζαντινό Στρατηγό Νικήτα τό μικρότερο, τό μεταλλικό τμῆμα τῆς Λόγχης. Τό τμῆμα αὐτό μεταφέρθηκε στήν Κων/πολη καί κατατέθηκε στήν Ἁγία Σοφία. Τό τμῆμα αὐτό τό 1244 δόθηκε ἀπό τόν Λατίνο Αὐτοκράτορα τῆς Κων/πόλεως Βαλδουϊνο Β΄ (1217 – 1273), στό Γάλλο Βασιλιά Λουδοβίκο Θ’ (1215 – 1270), ὁ ὁποῖος τήν κατέθεσε στό Ἱερό Παρεκκλήσιο τοῦ Παρισιοῦ (Sainte Shapelle).

Μετά τήν νίκη τοῦ Αὐτοκράτορα Ἡράκλειου ἐπί τῶν Περσῶν, τό μεγάλο, τό ξύλινο τμῆμα τῆς Λόγχης κατατέθηκε στό Ναό τῆς Ἀναστάσεως τῶν Ἱεροσολύμων. Μαρτυρίες προσκυνητῶν (ὅπως τοῦ Ἐπισκόπου Ἀρκούλπου, τό 670), ἐνισχύουν τήν ἄποψη αὐτή. Γιά τήν τύχη τοῦ μεγάλου αὐτοῦ τμήματος τῆς Λόγχης ὑπάρχουν δύο ἐκδοχές: Σύμφωνα μέ τήν πρώτη, πού ὑποστηρίζουν πολλοί μελετητές, μεταφέρθηκε τόν 8ο αἰ. στήν Κων/πολη, πιθανῶς γιά νά προστατευθεῖ ἀπό ἐνδεχόμενη βλάβη ἤ ἀπώλειά της ἀπό τούς Μουσουλμάνους κατακτητές τῆς Παλαιστίνης. Σύμφωνα μέ τήν δεύτερη ἐκδοχή τό τμῆμα αὐτό ἐνταφιάστηκε στόν Καθεδρικό Ναό τοῦ Αγίου Ἀνδρέα τῆς Ἀντιόχειας, ὅπου ἀνακαλύφθηκε τό 1098 κατά τήν διάρκεια τῆς Α’ Σταυροφορίας, μετά ἀπό ὅραμα τοῦ Σταυροφόρου Μοναχοῦ Πέτρου Βαρθολομαίου. Τό τμῆμα αὐτό ἀνακαλύφθηκε ἀπό τόν Κόμη Ραϋμόνδο Δ’ τῆς Τουλούζης καί τόν χρονικογράφο τῆς Σταυροφορίας Ραϋμόνδο τῆς Ἀκυλίας. Παραδόξως τό τμῆμα αὐτό δέν κατέλειξε στή Δύση, ἀλλά στήν Κων/πολη, ὅπου τό 1357 ὁ Ἰωάννης Ντί Μαντεβίλ (1322 – 1372) καταγράφει ὅτι τό προσκύνησε. Τό 1492 ὁ Σουλτάνος Βαγιαζίτ Β’ πρόσφερε τό τμῆμα αὐτό στόν Πάπα Ἰννοκέντιο Η’ (1484 – 1492).

Ἡ γνησιότητα τῶν δύο κειμηλίων ἀπασχόλησε τό Βατικανό γιά πολύ, μέχρις ὅτου ὁ Πάπας Βενέδικτος ΙΔ’ (1740 -1758) πέτυχε τήν σύγκριση τῶν δύο τμημάτων (Παρισίων καί Ρώμης), μέ τήν ὁποία ἀποδείχθηκε ὅτι ἀποτελοῦσαν ἐνιαῖο ἀντικείμενο. Σήμερα τό μεγάλο τμῆμα τῆς Λόγχης, τό ξύλινο, φυλάσσεται κατατεθημένο στήν Ἁγία Τράπεζα τῆς Βασιλικῆς τοῦ Αγίου Πέτρου Ρώμης. Κατά τήν Γαλλική Ἐπανάσταση τό μεταλλικό τμῆμα μεταφέρθηκε γιά ἀσφάλεια στήν Ἐθνική Βιβλιοθήκη τῶν Παρισίων.

Β. Ἡ Λόγχη τοῦ Αγίου Μαυρικίου.

Μετά τό μαρτύριο τοῦ Αγίου Λογγίνου καί γιά 200 περίπου χρόνια, δέν ὑπάρχουν πληροφορίες γιά τήν τύχη τῆς Λόγχης. Στά τέλη τοῦ 3ου αἰ. (κατά τόν ἅγ. Εὐχέριο Ἐπίσκοπο Λυών, 5ος αἰ.), ἡ Λόγχη βρέθηκε στήν κατοχή τοῦ Ἑκατοντάρχου Αγίου Μαυρικίου, διοικητή τῆς περίφημης Θηβαϊκῆς Λεγεώνας. Ἡ λεγεώνα αὐτή τῶν 6. 600 Χριστιανῶν στρατιωτῶν, διατάχθηκε νά μετακινηθεῖ ἀπό τήν Αἴγυπτο στή Γαλατία, γιά νά καταστείλει μία ἐξέγερση στή Βουργουνδία, τό 286. Μετά τήν νίκη τῶν Ρωμαϊκῶν στρατευμάτων ὁ Αὐτοκράτορας Μαξιμιανός διέταξε τήν τέλεση θυσιῶν, στίς ὁποίες ἀρνήθηκαν νά συμμετάσχουν οἱ Χριστιανοί στρατιῶτες καί ὁ διοικητής τους Μαυρίκιος, μέ ἀποτέλεσμα νά θανατωθοῦν τήν 22α Σεπτεμβρίου 286 στήν πόλη Ἄγαυνο – Aguanum τῆς σημερινῆς Ἐλβετίας (σήμερα Saint Moritz καί Saint Maurice en Valais).

Ἡ Λόγχη αὐτή ἐμφανίζεται στήν Εὐρώπη κατά τόν 10ο αἰ., σάν κειμήλιο τῶν Γερμανῶν Αὐτοκρατόρων τῆς Ἁγίας Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας. Μάλιστα ὁ Πάπας Ἰωάννης ΙΒ’ (955 – 964) τήν χρησιμοποίησε γιά τήν στέψη τοῦ Αὐτοκράτορα Ὄθωνα Α’ τοῦ Μεγάλου (912 – 973). Τό 1273 ἡ Λόγχη χρησιμοποιήθηκε στή στέψη τοῦ πρώτου Ἀψβούργου Ἡγεμόνα , τοῦ Δούκα τῆς Αὐστρίας Ροδόλφου Α’ (1273 – 1291). Τό 1424 ὁ Γερμανός Αὐτοκράτορας Σιγισμούνδος (1410 – 1437), κατέθεσε τήν Λόγχη στό Αὐτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο τῆς Νυρεμβέργης, στή συλλογή τῶν Αὐτοκρατορικῶν Ἐμβλημάτων (Reichskleinodien). Ἡ Συλλογή μεταξύ ἄλλων περιλαμβάνει τό Στέμμα, τό Σκήπτρο καί τό Ξίφος τοῦ Καρλο-μάγνου.

Ὅταν τήν Ἄνοιξη τοῦ 1796 οἱ Γάλλοι ὑπό τόν Ναπολέοντα πλησίαζαν τήν Νυρεμβέργη, ἡ Συλλογή μετακινήθηκε στή Βιέννη καί ἡ προστασία της ἀνατέθηκε στό Βαρώνο Κάρολο Von Hugel (1795 - 1870), ὁ ὁποῖος ὅμως ἀντί νά τήν ἐπιστρέψει μετά τό πέρας τοῦ πολέμου, τήν πούλησε μετά τήν διάλυση τῆς Ἁγίας Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας (1806) στούς Ἀψβούργους τῆς Αὐστρίας. Ἔκτοτε ἡ Λόγχη διαφυλάχθηκε στό Αὐτοκρατορικό Θησαυροφυλάκιο τῶν Ἀνακτόρων Χόφμπουργκ τῆς Βιέννης (ἀπό τό 1912 Μουσεῖο).

Μέ τήν Λόγχη τοῦ Αγίου Μαυρικίου συνδέονται πολλές παραδόσεις ἀποκρυφιστικοῦ ἐνδιαφέροντος. Σύμφωνα μέ τήν ἐπικρατέστερη παράδοση – δοξασία, ὁ κάτοχος τῆς Λόγχης θά ἀποκτοῦσε μεγάλη πολιτική καί στρατιωτική δύναμη καί ὅταν τήν ἔχανε θά πέθαινε ἀπό αἰφνίδιο θάνατο.

Σύμφωνα μέ ἀποκρυφιστικές πηγές ἡ Λόγχη κατασκευάστηκε ἀπό τόν Ἑβραῖο Φινεές, πολλούς αἰῶνες πρό Χριστοῦ. Μάλιστα ὁ Ἰησούς τοῦ Ναυή τήν χρησιμοποιοῦσε κατά τούς πολέμους του. Στούς κατόχους τῆς Λόγχης πρίν τήν Σταύρωση περιλαμβάνονται ὁ Δαυίδ (στήν πάλη του μέ τόν Γολιάθ) καί ὁ Ἡρώδης ὁ Μέγας. Μετά τήν Σταύρωση καί τόν Ἑκατόνταρχο Λογγῖνο κάτοχοι τῆς Λόγχης θεωροῦνται ἀπό τούς Ρωμαίους – Βυζαντινούς Αὐτοκράτορες ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος (ὁ ὁποῖος τήν χρησιμοποίησε γιά νά ἐπιβληθεῖ τῶν ἀντιπάλων του), ὁ Μέγας Θεοδόσιος (379 – 395, ὁ ὁποῖος καθιέρωσε τόν Χριστιανισμό σάν ἐπίσημη θρησκεία τοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους) καί ὁ Ἰουστινιανός (λέγεται ὅτι τήν κρατοῦσε στό χέρι του ὅταν διέταξε τό κλείσιμο τῶν Φιλοσοφικῶν Σχολῶν τῶν Ἀθηνῶν), ἀπό δέ τούς Εὐρωπαίους Ἡγέτες ὁ Γότθος Ἀλλάριχος (370 – 410, πού ἅλωσε τήν Ρώμη), ὁ Θεοδώριχος Α’ (419 – 451, ὁ ὁποῖος σταμάτησε τούς Οὔνους τοῦ Ἀττίλα), ὁ Φράγκος Βασιλιάς Κάρολος Μάρτελος (689 – 741, πού σταμάτησε τούς Ἄραβες στή Μάχη τοῦ Πουατιέ, τό 732), ὁ πρῶτος Αὐτοκράτορας τῆς Ἁγίας Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας τοῦ Γερμανικοῦ Ἔθνους Κάρολος ὁ Μέγας (Καρλομάγνος, 742 – 814, πού νίκησε σέ 47 μάχες κρατῶντας τήν Λόγχη, ἀλλά πέθανε ἀπό ἀτύχημα μόλις τήν ἔχασε) καί οἱ διάδοχοί του Φρειδερίκος Α’ Μπαρπαρόσσα (1152 – 1190, ὁ ὁποῖος πέθανε λίγο μετά ἀφότου ἔχασε τήν Λόγχη) καί Φρειδερίκος Β’ (1212 – 1250). Ὑποστηρίζεται ἀκόμη, ὅτι τήν Λόγχη διεκδίκισε μετά τήν Μάχη τοῦ Ἀούστερλιτς (1805) καί ὁ Μέγας Ναπολέων.

Λέγεται, ὅτι ἡ Λόγχη εἶχε πέσει καί στά χέρια τοῦ Ἀττίλα, ὁ ὁποῖος μετά τήν ἀποτυχία του νά κυριεύσει τήν Ρώμη τήν πέταξε στά τείχη της λέγοντας: «Πάρτε πίσω τήν λόγχη σας. Εἶναι ἄχρηστη γιά μένα, δεδομένου ὅτι δέν γνωρίζω Ἐκεῖνον πού τήν κατέστησε ἱερή».

Ἐπιβαρημένη μέ τόσες ἀποκρυφιστικές παραδόσεις ἡ Λόγχη ἦταν φυσικό νά κινήσει ἀπό νωρίς τό ἐνδιαφέρον τοῦ Ἀδόλφου Χίτλερ, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρονταν γιά κειμήλια πού συνδέονταν μέ δύναμη καί ἐξουσία. Γράφεται σχετικά γιά τόν νεαρό Ἀδόλφο, ὅτι «μία παγωμένη μέρα τοῦ 1909, σέ κατάσταση πλήρους ἀπαισιοδοξίας, μπῆκε στό Θησαυροφυλάκιο τῶν Ἀψβούργων, στό Χόφμπουργκ. Ἀπρόσμενα βρέθηκε προστά σέ μία λόγχη. Ἦταν ἡ Λόγχη τοῦ Λογγίνου, ἡ ὁποία φυλασσόταν σέ γυάλινη προθήκη, πάνω σέ κόκκινο βελοῦδο. Στήν ἀρχή περιεργάστηκε τό ἔκθεμα ἀδιάφορα. Πῆρε ὅμως τό ἀφτί του ἕναν ξεναγό νά λέει: «Ὑπάρχει ἕνας μῦθος γιά τοῦτη τήν λόγχη. Ὅποιος τήν διεκδικήσει καί ἀνακαλύψει τά μυστικά της, κρατᾶ τήν μοῖρα τοῦ κόσμου στά χέρια του, γιά τό καλό ἤ τό κακό»…

Ἀπό ἐκείνη τήν στιγμή ἡ λόγχη τοῦ ἔγινε ἔμμονη ἰδέα. Σύχναζε μέ μεγαλύτερο ζῆλο στή βιβλιοθήκη. Συνάμα ἄρχισε μία περιπλάνηση σέ ὅλα τά βιλιοπωλεία τῆς Βιέννης. Ἀναζητοῦσε ὅσο τό δυνατόν περισσότερα στοιχεῖα γιά τήν Λόγχη τοῦ Λογγίνου, τήν Λόγχη τοῦ Πεπρωμένου…

Ὁ Χίτλερ παιδιόθεν λάτρευε τήν Τευτονική μυθολογία καί τούς μύθους πού μιλοῦσαν γιά τήν φυλετική ἀνωτερότητα τοῦ Γερμανικοῦ λαοῦ. Ἀπό τήν ἐνδελεχῆ μελέτη του γνώριζε ὅτι ἀνάμεσα στούς ἄντρες πού κράτησαν τήν Λόγχη συγκαταλεγόταν ὁ κραταιός Βασιλιάς καί Στρατηλάτης Φρειδερίκος Μπαρμπαρόσα, τό ἴνδαλμά του. Ἄλλωστε βάφτισε τό σπίτι του, τήν περίφημη ἀετοφωλιά, τό Ὄμπερ Σάζμπουργκ, Μπαρμπαρόσα. Ἐξάλλου τό ἴδιο ὄνομα ἔδωσε καί στή μεγαλύτερη πολεμική ἐπιχείρηση πού ἐξαπέλυσε ἡ Γερμανία κατά τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης, Ἐπιχείρηση Μπαρμπαρόσα. Μήπως ἔβγαινε ἀληθινός ὁ μύθος γιά τόν μαρμαρωμένο Βασιλιά; Ὁ Φρειδερίκος Μπαρμπαρόσα θά ξυπνήσει ὅταν ἡ κόκκινη γενειάδα του μακρύνει καί τυλιχτεῖ δεκατρεῖς φορές γύρω ἀπό τό κουφάρι του καί τό πέτρινο κρεββάτι πάνω στό ὁποῖο ἀναπαύεται…

Μετά τήν ἀπόκτηση ὅλων τούτων τῶν γνώσεων, πήγαινε συχνά καί στεκόταν μέ τίς ὥρες μπροστά στή Λόγχη τοῦ Λογγίνου. Μία φορά ὑπό τήν ἐπήρεια τοῦ πεγιότ (σ.σ. ναρκωτικῆς οὐσίας), βίωσε μία ὑπερβατική ἐμπειρία, μία ἀποκάλυψη. Τοῦ παρουσιάστηκε σάν ὅραμα ὁ μελλοντικός του ρόλος. Θά διαδραματίσει μεγάλο ρόλο στήν ἐξέλιξη τῆς Ἱστορίας». (Θ. Νικολάου, «Τό Τέταρτο Βασίλειο», ἔκδοση Α. Α. ΛΙΒΑΝΗ, 2005, σελ. 319 – 323).

Σύμφωνα μέ ἄλλη πηγή, ὁ Χίτλερ ἐπισκέφθηκε τό Μουσεῖο τό 1912, συνοδευόμενος ἀπό τόν Δρ. Walter Stain. Ὁ ἴδιος ὁ Χίτλερ ἔχει πεῖ σχετικά μέ τήν πρώτη του ἐπαφή μέ τήν λόγχη: «Στάθηκα μπροστά ἀπό τήν Λόγχη ἐπί ἀρκετή ὥρα. Δέν θυμᾶμαι ὅμως τι γινόταν γύρω μου… Ἔνιωσα σάν νά μεταφερόμουν αἰῶνες παλαιότερα. Εἶχα τήν ἐντύπωση ὅτι ἡ Λόγχη θά μποροῦσε νά γίνει τό φυλακτό μου καί ὅτι θά μοῦ παρεῖχε τήν δύναμη νά κρατήσω τήν τύχη τοῦ κόσμου στά χέρια μου» (Trevor Ravenscroff, “The Spear of Destiny”, ἔκδοση Samuel Weiser Inc. 1982, σελ. 8 – 9).

Τό 1938, ὅταν ὁ Χίτλερ προσάρτησε τήν Αὐστρία στό Γ’ Ράϊχ, διέταξε τήν μεταφορά τῆς Λόγχης καί τῶν λοιπῶν κειμηλίων τῆς Συλλογῆς ἀπό τήν Βιέννη στή Νυρεμβέργη. Ἡ μεταφορά πραγματοποιήθηκε τήν 13η Ὀκτωβρίου 1938 (ἡμέρα διάλυσης τοῦ Τάγματος τῶν Ναϊτῶν Ἱπποτῶν), μέ θωρακισμένο τραῖνο, κάτω ἀπό τήν ἐπίβλεψη τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν SS, Χάϊνριχ Χίμλερ. Ἐκεῖ γιά τά ἑπόμενο ἕξη χρόνια διαφυλάχθηκε στό Ναό τῆς Αγίου Αἰκατερίνης.

Ὅταν ἄρχισαν οἱ Συμμαχικές νίκες, ὁ Χίτλερ ἀσφάλισε τήν συλλογή σέ ὑπόγειο θάλαμο, στό ὀχυρό τῆς πόλεως. Τήν 30ή Ἀπριλίου 1945, ἡ Συλλογή κατασχέθηκε ἀπό τήν 7η Ἀμερικανική Στρατιά καί παραδόθηκε στόν Στρατηγό Πάτον. Εἶναι ἄξιο σημειώσεως, ὅτι 88 λεπτά μετά τήν ἀπώλεια τῆς Λόγχης, ὁ Χίτλερ αὐτοκτόνησε στό καταφύγιό του στό Βερολίνο! Μετά τό τέλος τοῦ Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ὁ Στρατηγός Ντουάϊτ Ἀϊζενχάουερ παρέδωσε τήν Λόγχη στήν Αὐστριακή Κυβέρνηση. Οἱ Αὐστριακοί ἀρχικά τήν κατέθεσαν στό Μουσεῖο Τέχνης καί Πολιτισμοῦ καί ἔπειτα στό Μουσεῖο Χόφμπουργκ, ὅπου καί σήμερα φυλάσσεται.

Τό 2003 ὁ Βρεττανός μεταλλουργός καί συγγραφέας Robert Feather ἐξέτασε τήν Λόγχη αὐτή καί κατέληξε στό συμπέρασμα ὅτι κατασκευάστηκε τόν 7ο αἰ. μ. Χ. Ἄν αὐτό εἶναι ἀκριβές, τότε ἡ Λόγχη τοῦ Αγίου Μαυρικίου εἶναι ἕνα ἀπό τά πολλά ἀντίγραφα τῆς Λόγχης πού κατασκευάστηκαν κατά τήν ἱστορική πορεία (εἶναι γνωστό ὅτι τό ἔτος 1000 ὁ Γερμανός Αὐτοκράτορας Ὄθων Γ’ ἔδωσε ἕνα ἀντίγραφο τῆς Λόγχης στό Βασιλιά τῆς Πολωνίας καί Δούκα τῆς Βοημίας Βολεσλάβο Α’, 935 – 967. Ἐπίσης ἀντίγραφο εἶναι ἡ λόγχη πού φυλάσσεται στό Ἀρμενικό Πατριαρχεῖο τοῦ Ἐστμιατζίν).

Βιβλιογραφία:

Cornelius Joseph Crowley, “The legent of the wandering of the spear of Longinus”, 1972.

Jerry E. Smith - George Piccard, “Secrets of the Holy Lance: The Spear of Destiny in History and Legent”, 2005.

Trevor Ravenscroff, “The Spear of Destiny”, 1982.

Trevor Ravenscroff – Tim Wallace Murphy, “The mark of the beast: The continuing story of the Spear of Destiny”, 1997.

Ἐλ. Κατζίνου, «Ἡ Ἱερή Λόγχη - Ἕνα μυστηριώδες κειμήλιο τοῦ Χριστιανισμοῦ», Περιοδικό «Ἱστορικά Θέματα», τ. 70/Φεβρουαρίου 2008, σελ. 78 – 93).

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Οσία Άννα η Σουηδή (+1050)

2012-02-20T13:33:00.000+02:00

Καθηγητοῦ Ἀντωνίου Μάρκου

Ἡ Ὁσία Ἄννα ἡ Σουηδή, Μεγάλη Πριγκίπισσα Νόβγκοροντ καί Κιέβου, ἦταν θυγατέρα τῶν Βασιλέων τῆς Σουηδίας Ὄλαφ (τοῦ Οἴκου τῶν Sketkonung) καί Ἐστρίδης. Στή γενέτειρά της ἦταν γνωστή μέ τό ὄνομα παγανιστικό ὄνομα Ἰνγεγέρδη, παρά τό γεγονός ὅτι κατά τό Ἅγιο Βάπτισμα ὀνομάσθηκε Εἰρήνη (κατά τό ἔθος τῶν βόρειων λαῶν). Μέ τό ὄνομα Εἰρήνη ἔγινε γνωστή στήν Κιεβινή Ρωσία, μετά τόν γάμο της μέ τόν Γιαροσλάβο τόν Σοφό. Τό ὄνομα Ἄννα μέ τό ὁποῖο τιμᾶται ἀπό τήν Ρωσική Ἐκκλησία, εἶναι τό μοναχικό της ὄνομα.

Ὁ χρόνος καί οἱ συνθῆκες τοῦ βαπτίσματος τῆς Πριγκίπισσας Ἰνγεγέρδης, δέν εἶναι ἀπαρκῶς γνωστές. Ὁ πατέρας της Ὄλαφ ἀναφέρεται στό Βίο της σάν πρῶτος Χριστιανός Ἡγεμόνας τῆς Σουηδίας. Βαπτίσθηκε πρίν τό ἔτος 1000, στίς πηγές Husaby, κοντά στήν πόλη Skara (ὅπου ἦταν ἡ Ἐπισκοπική Ἕδρα), ἀπό τόν Ἄγγλο Ἐπίσκοπο Σιγφρῖδο. Μέρος τῶν πηγῶν δέχεται, ὅτι τότε βαπτίσθηκε καί ἡ λοιπή Βασιλική Οἰκογένεια, ἄλλοι ὅμως τοποθετοῦν τό βάπτισμα τῆς Πριγκίπισσας μετά τό ἔτος 1000, ἀπό τόν Τουργόθο, πρῶτο Ἐπίσκοπο Σουηδίας, τόν ὁποῖο εἶχε καλέσει ὁ Ὄλαφ ἀπό τήν Βρέμη τῆς Γερμανίας.

Ἄλλες ἁγιολογικές πηγές (ὅπως οἱ Boudot καί Holwesky), μνημονεύουν τήν 30ή Ἰουλίου τήν μνήμη τοῦ «ἁγίου Ὄλαφ τῆς Σουηδίας, Βασιλέως καί Μάρτυρος», μέ ἔτος θανάτου τό 950. Τό συναξάριο τοῦ Ἁγίου αὐτοῦ ἀναφέρει, ὅτι θανατώθηκε ἀπό τούς ἐχθρούς του ἐπειδή ἀρνήθηκε νά θυσιάσει στά εἴδωλα, στή θέση τῆς σημερινῆς Στοκχόλμης. Ἄν δέν πρόκειται περί χρονολογικοῦ λάθους, πρόκειται περί διαφορετικοῦ προσώπου ἀπό τόν πατέρα τῆς Εἰρήνης.

Ἡ Πριγκίπισσα Εἰρήνη, παρά τό ἔθιμο τῆς ἐποχῆς της πού ἐπέβαλε νά ἀνατρέφονται οἱ βασιλικοί γόνοι μακρυά ἀπό τούς γονεῖς τους, ἀνατράφηκε στά ἀνάκτορα τῆς Οὐψάλας ἀρχικά καί τῆς Σιγκτοῦνα στή συνέχεια (πόλεως πού ἵδρυσε ὁ πατέρας της). Γιά τήν ἐποχή της μορφώθηκε ἱκανοποιητικά καί συνδέθηκε μέ λογίους καί ποιητές, τῶν ὁποίων ὁ πατέρας της ὑπῆρξε προστάτης. Στή Σκανδιναβική Ἱστορία τό ὄνομά της ἀναφέρεται στά σχετικά μέ τήν σύναψη εἰρήνης μεταξύ Σουηδίας καί Νορβηγίας, περί τό 1014 ἤ 1015. (Πρόκειται γιά τό τέλος μιᾶς συνοριακῆς διαμάχης πού ἄρχισε περί τό ἔτος 1000, ὅταν μέ τόν θάνατο τοῦ Βασιλέως τῆς Νορβηγίας Ὄλαφ Trygeyeson, ὁ πατέρας τῆς Εἰρήνης Ὄλαφ Sketkonung κατέκτησε Νορβηγικά ἐδάφη, τά ὁποῖα διεκδίκησε δυναμικά ὁ Ὄλαφ Haraldson).

Τό θέρος τοῦ 1015, πρέσβεις τοῦ Ἡγεμόνα τοῦ Ρωσικοῦ Νόβγκοροντ Γιαροσλάβου τοῦ Σοφοῦ, ζήτησαν σέ γάμο τήν Πριγκίπισσα Εἰρήνη. Ὁ Ὄλαφ δέχθηκε τούς πρέσβεις μέ ἐξαιρετική εὐχαρίστηση. Οἱ λόγοι τῆς ἀποδοχῆς ἀπό πλευρᾶς του τῆς προτάσεως αὐτῆς, δέν εἶναι γνωστοί, ἀπό πλευρᾶς τοῦ Γιαροσλάβου πάντως ὁ γάμος αὐτός εἶχε πολιτικά κίνητρα.

Ὁ Γιαροσλάβος ἦταν γιός τοῦ Μεγάλου Ἡγεμόνα τοῦ Κιέβου Βλαδιμήρου (Ἁγίου τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας καί Ἱσαποστόλου, Φωτιστοῦ τῶν Ρώσων) καί πιθανῶς τῆς Πριγκίπισσας Ρογκέντας τοῦ Πολότσκ, ἀπό τόν ὁποῖο τοῦ εἶχε δοθεῖ ἡ Ἡγεμονία τοῦ Νόβγκοροντ. Τό 1014 ὁ Γιαροσλάβος εἶχε ἀρνηθεῖ τήν πληρωμή φόρων στόν πατέρα του καί ὁ Βλαδίμηρος ἀποφάσισε νά ἐκστρατεύσει ἐναντίον του. Τό 1015 ὁ Γιαροσλάβος ζήτησε τήν βοήθεια τῶν Βίκιγκς καί τό ἴδιο ἔτος, σέ μία προσπάθεια νά συμμαχήσει μέ τήν Σουηδία, ζήτησε σέ γάμο τήν Πριγκίπισσα Εἰρήνη. Τελικά ὁ Ρωσικός ἐμφύλιος ἀποφεύχθηκε μέ τόν θάνατο τοῦ Μεγ. Βλαδιμήρου (1015).

Ὁ γάμος τοῦ Γιαροσλάβου καί τῆς Εἰρήνης ἔγινε τό 1016. Προηγουμένως ἡ περιοχή τῆς Λαντόγκας ἀναγνωρίσθηκε σάν προσωπική κτήση τῆς Πριγκίπισσας. Τό ἴδιο ἔτος ὁ Γιαροσλάβος νικήθηκε ἀπό τόν ἀδελφό του Σβιατοπόλκ - διεκδικητή τοῦ Θρόνου τοῦ Κιέβου – καί μεταφέρθηκε μαζί μέ τήν σύζυγό του αἰχμάλωτος στό Κίεβο, ἀπ’ ὅπου δραπέτευσε τό 1018.

Ὁ Σβιατοπόλκ, πρωτότοκος γιός τοῦ Μεγ. Βλαδιμήρου καί διάδοχός του στό Θρόνο τοῦ Κιέβου, γιά νά διατηρηθεῖ στήν ἐξουσία σκότωσε τούς ἀδελφούς του Βόριδα καί Γκλέμπ (+ 1015), τούς ὁποίους ὅμως ἀμέσως ὁ νεοφώτιστος Ρωσικός λαός τίμησε σάν Ἁγίους – Παθοφόρους. Πέθανε ἐξόριστος στή Βοημία τό 1019, μετά τήν ἦττα του ἀπό τόν Γιαροσλάβο.

Ὁ Γιαροσλάβος κατέκτησε τόν Θρόνο τοῦ Κιέβου καί τόν τίτλο τοῦ Μεγάλου Ἡγεμόνα τό 1019 καί τόν κράτησε μέχρι τό θάνατό του, τό 1054. Διεξήγαγε ἐπιτυχεῖς πολέμους κατά τῶν Πετσενέγων, τούς ὁποίους νίκησε τό 1036. Σέ ἀνάμνηση τῆς νίκης αὐτῆς θεμελίωσε τό 1037 τόν Καθεδρικό Ναό τῆς Ἁγίας Σοφίας Κιέβου. Κατά τόν Νικ. Ζέρνωφ ἀναθεώρησε τήν ἐκκλησιαστική πολιτική τοῦ πατέρα του (ὁ ὁποῖος «εὐνοοῦσε τήν ἰδέα μιᾶς Ἐκκλησίας ἡ ὁποία θά περιλάμβανε ἐξ ἴσου ἀνατολικά καί δυτικά χαρακτηριστικά καί θά παρέμενε αὐτοκυβέρνητη») καί ὑπήγαγε τήν νεοφώτιστη Ρωσική Ἐκκλησία στό Πατριαρχεῖο ΚΠόλεως. Τό γεγονός ἐπισφράγισαν τά ἐγκαίνια τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ τῆς Ἁγίας Σοφίας, τό 1039, ἀπό τόν Ἑλληνικῆς καταγωγῆς Μητροπολίτης Ρωσίας Θεόγνωστο.

Τό γεγονός μαρτυρεῖται ἀπό τόν ἅγ. Νέστορα τόν Χρονικογράφο καί τήν πλειονότητα τῶν Ρωσικῶν Χρονικῶν, ὅμως ὁ Jugie ἀποδίδει τό γεγονός σέ «ἔμπνευση νοθευτῶν», δεχόμενος ὅτι ὁ Γιαροσλάβος «οὐδέποτε ἐπιδείξας συμπάθειαν πρός τό Βυζάντιον, καθ’ οὑ ἐκήρυξεν πόλεμον μετ’ οὐ πολύ, δέν ἠδύνατο νά δεχθῆ τήν ἀπό τοῦ Βυζαντίου ἐξάρτησιν τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας» (βλ. γενικά Βλασίου Φειδᾶ, «Ἐκκλησιαστική Ἱστορία τῆς Ρωσίας», σελ. 107 – 110 καί 375).

Εἶναι γεγονός, ὅτι γιά πολιτικούς λόγους ὁ Γιαροσλάβος ἦρθε σέ σύγκρουση μέ τό Βυζάντιο (τό 1043 μάλιστα ἐπιτέθηκε κατά τῆς ΚΠόλεως), μέ ἀποτέλεσμα τό 1051 νά ἀναδείξει ἀντικανονικά Μητροπ. Ρωσίας τόν ἐφημέριο τοῦ Ἡγεμονικοῦ Παρεκκλησίου τοῦ Μπερόστοβο Ἰλλαρίωνα, τόν πρῶτο Ρωσικῆς καταγωγῆς Μητροπολίτη Ρωσίας (1051 – 1054). Τό 1054, ἔτος τοῦ θανάτου του, ὁ Γιαροσλάβος ἀποκατέστησε τίς σχέσεις του μέ τό Βυζάντιο καί τό Πατριαρχεῖο ΚΠόλεως καί ὁ Μητροπολίτης Ἰλαρίων ἐξαφανίσθηκε ἀπό τό ἱστορικό προσκήνιο.

Ἐκτός ἄλλων ἵδρυσε τήν πόλη Γιαροσλάβ στόν ποταμό Βόλγα καί ἀναδείχθηκε προστάτης τῶν Γραμμάτων, τῆς Παιδείας καί τῶν Τεχνῶν.

Ἡ Μεγάλη Πριγκίπισσα Εἰρήνη ἔζησε σέ μία ἐποχή μεγάλων πολιτικῶν καί κοινωνικῶν ἀναστατώσεων, ἐμφυλίων πολέμων καί συνεχῶν ταραχῶν, βίωσε ὅμως τό Εὐαγγέλιο καί ἀγωνίστηκε γιά τήν ἐπικράτηση τῶν Χριστιανικῶν ἀρχῶν, τόσο στήν προσωπική καί οἰκογενειακή της ζωή, ὅσο καί στή ζωή τῆς ἡγεμονίας. Δημιούργησε μέ τόν Γιαροσλάβο μεγάλη χριστιανική οἰκογένεια (ἀπέκτησαν 10 παιδιά!), ἀνέθρεψε μαζί μέ τά δικά της παιδιά πολλά ὀρφανά, καθώς τούς ἐξορίστους Πρίγκιπες Edwin καί Edward (γιῶν τοῦ Βασιλέως τῆς Ἀγγλίας Edmund) καί Magnus (γιοῦ τοῦ Βασιλέως τῆς Νορβηγίας Ὄλαφ Haraldson). Ἡ εὐσέβειά της ἀποτέλεσαν παράδειγμα γιά τόν λαό καί προκάλεσαν τόν δημόσιο ἔπαινο τοῦ Μητροπ. Ρωσίας Ἰλαρίωνος.

Τό 1037 ἔκτισε στό Κίεβο τήν Μονή τῆς ἁγ. Εἰρήνης, πρός τιμήν τῆς προστάτιδος Ἁγίας της, ἡ ὁποία κατά τά Βυζαντινά πρότυπα ἦταν Βασιλική. Ἀκόμη συνέδεσε τό ὄνομά της μέ τήν ἀνέγερση τοῦ περίφημου Καθεδρικοῦ Ναοῦ τῆς Ἁγίας Σοφίας, στό Νόβγκοροντ (1045 – 1052). Οἱ ἐργασίες ἀνεγέρσεως ἄρχισαν παρουσία της καί ὁλοκληρώθηκαν μετά τόν θανατό της ἀπό τόν γιό της Ἡγεμόνα τοῦ Νόβγκοροντ ἅγ. Βλαδίμηρο Γιαροσλάβιτς.

Ἡ Πριγκίπισσα Εἰρήνη κοιμήθηκε εἰρηνικά τήν 10ή Φβρουαρίου 1050 στό Νόβγκοροντ, μετά ἀπό μία βιοτή πλήρη ἔργων φιλανθρωπίας καί ἀγάπης. Προηγουμένως ἔλαβε τό Ἀγγελικό Σχῆμα καί ὀνομάσθηκε Ἄννα. Μετά τήν ἀποπεράτωση τοῦ Ναοῦ τῆς Ἁγίας Σοφίας (1052), τό Λείψανό της ἀνακομίσθηκε ἀδιάφθορο καί μεταφέρθηκε ἐκεῖ, γιά νά κατατεθεῖ δίπλα στό Λείψανο τοῦ γιοῦ της Βλαδιμήρου.

Ὁ Βλαδίμηρος ἦταν πρεσβύτερος γιός τοῦ Γιαροσλάβου τοῦ Σοφοῦ καί τῆς Πριγκίπισσας Εἰρήνης. Γεννήθηκε τό 1020 καί τό 1034, σέ ἡλικία μόλις 14 ἐτῶν, ἀνέλαβε τήν Ἡγεμονία τοῦ Νόβγκοροντ. Ἦταν καλοῦ χαρακτῆρα καί στή διοίκηση βοηθήθηκε ἀπό τόν Ἐπίσκοπο τῆς πόλεως ἁγ. Λουκᾶ καί τήν ἐνάρετη σύζυγό του Πριγκίπισσα Ἀλεξάνδρα. Ἐκτός ἄλλων ἔργων περιτείχισε τήν πόλη καί ἔκτισε τόν Καθεδρικό Ναό τῆς Ἁγίας Σοφίας (1045 - 1052). Κοιμήθηκε αἰφνίδια τό 1052, σέ ἡλικία 32 ἐτῶν, εἴκοσι μόλις ἡμέρες μετά τά ἐγκαίνια τῆς Ἁγίας Σοφίας (ἐγκαινιάσθηκε ἀπό τόν ἅγ. Λουκᾶ, τήν 14η Σεπτεμβρίου 1052) καί ἐνταφιάσθηκε στόν Καθεδρικό Ναό. Ἡ μνήμη του τιμᾶται κατά τήν εὕρεση τοῦ ἀδιαφθόρου Λειψάνου του τήν 4η Ὀκτωβρίου, κοινῶς μέ ἐκείνη τῆς μητέρας του ἁγ. Ἄννας.

Τό 1439, μετά ἀπό ἐμφάνισή του στόν Ἀρχιεπίσκοπο Νόβγκοροντ ἅγ. Εὐθύμιο Γ', τά Λείψανα ἀνακομίσθηκαν ἀδιάφθορα. Τότε ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Εὐθύμιος τά κατέθεσε σέ λάρνακες, τίς ὁποίες κάλυψε μέ πολύτιμα ὑφάσματα. Μία περιγραφή τοῦ Ναοῦ τῆς Ἁγίας Σοφίας (τοῦ 17ου αἰ.), ἀναφέρει καί τήν θέση τῶν Ἱερῶν Λειψάνων, στή δυτική πλευρά τοῦ νάρθηκα, κοντά στήν πύλη τοῦ Κόρσουμ.

Τό 1556 ὁ Τσάρος Ἰβάν Δ’ ὁ Τρομερός μέ διάταγμά του θέσπισε νά τελεῖται ἀγρυπνία καί Θεία Λειτουργία πρός τιμήν τῶν δύο Ἁγίων, γιά τήν εἰρήνευση τῆς Ρωσίας. Χειρόγραφο τυπικό τοῦ ναοῦ (τοῦ 17ου αἰ.) προβλέπει ἀγρυπνία καί τήν 5η Σεπτεμβρίου.

Τό 1653, μέ διαταγή τοῦ Τσάρου Ἀλεξίου Μιχαήλοβιτς καί εὐλογία τοῦ Πατριάρχου Μόσχας Νίκωνος καί τοῦ Μητροπ. Νόβγκοροντ Μακαρίου, τά Λείψανα μεταφέρθηκαν μέσα στό ναό καί κατατέθηκαν στήν ἀριστερή πλευρά του, κοντά στίς βόρεια θύρα τοῦ Ἱεροῦ, σέ νέες λάρνακες ἀπό ἐπισμαλτωμένο ὀρείχαλκο.

Τά Λείψανα βρίσκονταν ἐκεῖ μέχρι τήν Ἐπανάσταση τοῦ 1917. Ἔκτοτε δέν ὑπάρχουν πληροφορίες γιά τήν τύχη τους.

Ἀπό τίς πανηγύρεις τῶν Ἁγίων ἡ πλέον μεγαλοπρεπής ἦταν ἐκείνη τῆς Ἀνακομιδῆς τῶν Λειψάνων τους, τήν 4η Ὀκτωβρίου, ὁ ὁποία τελοῦνταν παρουσία τοῦ Θησυροφύλακα τοῦ Τσάρου καί τῶν Ἡγουμένων τῶν πλησίων Μονῶν. Κατά τήν παράδοση ὁ Ἡγούμενος τῆς Μονῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου χοροστατοῦσε στό μνημόσυνο ἐπί τῶν τάφων τῶν Ἁγίων, ἐνῶ ἐκεῖνος τῆς Μονῆς Ὀτένσκ στό μνημόσυνο ἐπί τῶν λειψανοθηκῶν. Κατά τήν ἴδια παράδοση τό ἑορταστικό γεῦμα πρός τούς πολιτικούς καί ἐκκλησιαστικούς τοπικούς ἀξιωματούχους ἦταν προσφορά τοῦ Τσάρου, ὅπως καί τό μέλι γιά τά κόλλυβα τῶν μνημοσύνων.

Ἡ κοίμηση τῆς ἁγ. Ἄννας τιμᾶται τήν 10η Ὀκτωβρίου καί ἡ ἀνακομιδή τοῦ ἀδιαφθόρου Λειψάνου της τήν 4η Ὀκτωβρίου, κοινῶς μέ ἐκείνη τοῦ γιοῦ της ἁγ. Βλαδιμήρου.

______________________________________________

Βιβλιογραφία:

“The Life of the Holy Princes Anna of Novgorod”. Ἔκδοσις “The St. John of Krostand Press”, Liberty, U.S.A.

“Lives of the Russian Saints”, τ. Ἰαν. Ἀπρ.,σελ. 241 – 255.

“Menology of St. Dimitry of Rostov”, τ. 2ος.
D. J. Raudol, “Dictiomaire d’ Hagiographie…”, 1925.

F. G. Holweek, “A biographical Dictionary of the Saints”, 1924.

πηγή:churchsynaxarion.blogspot.com

Το κάλλυμα της κεφαλής!

2012-02-20T12:11:00.000+02:00

Ιωάννη Καρδάση, Χημικού-Οικονομολόγου

Ο Απόστολος Παύλος, για να διορθώσει την αταξία που επικρατούσε κατά τις συναθροίσεις της κοινότητας της Κορίνθου, στην Α΄ προς Κορινθίους Επιστολή του (11. 2-16), οριοθετεί τα της θέσης των ανδρών και των γυναικών κατά τη θεία λατρεία και την εν γένει ευταξία στις συνάξεις αυτές.

Το σχετικό απόσπασμα έχει ως εξής: «Επαινώ δε υμάς ότι πάντα μου μέμνησθε και, παρέδωκα υμίν, τας παραδόσεις κατέχετε. Θέλω δε υμάς ειδέναι ότι παντός ανδρός η κεφαλή ο Χριστός εστιν, κεφαλή δε γυναικός ο ανήρ, κεφαλή δε του Χριστού ο θεός. πας ανήρ προσευχόμενος ή προφητεύων κατά κεφαλήν έχων καταισχύνει την κεφαλήν αυτού. πάσα δε γυνή προσευχομένη ή προφητεύουσα ακαταλύπτω τη κεφαλή καταισχύνει την κεφαλήν αυτής. εν γαρ εστιν και το αυτό τη εξυρημένη. ει γαρ ου καταλύπτεται γυνή, και κειράσθω. Ει δε αισχρόν γυναικί το κειράσθαι ή ξυράσθαι, κατακαλυπτέσθω. Ανήρ μεν γαρ ουκ οφείλει κατακαλύπτεσθαι την κεφαλήν εικών και δόξα θεού υπάρχων. η γυνή δε δόξα ανδρός εστιν. ου γαρ εστιν ανήρ εκ γυναικός αλλά γυνή εξ ανδρός. και γαρ ουκ εκτίσθη ανήρ δια την γυναίκα αλλά γυνή δια τον άνδρα. δια τούτο οφείλει η γυνή εξουσίαν έχειν επί της κεφαλής δια τους αγγέλους. πλην ούτε γυνή χωρίς ανδρός ούτε ανήρ χωρίς γυναικός εν κυρίω. ώσπερ γαρ η γυνή εκ του ανδρός, ούτως και ο ανήρ δια της γυναικός. τα δε πάντα εκ του θεού. Εν υμίν αυτοίς κρίνατε. Πρέπον εστίν γυναίκα ακατάλυπτον τω θεώ προσεύχεσθαι; ουδέ η φύσις αυτή διδάσκει υμάς ότι ανήρ μεν εάν κομά ατιμία αυτώ εστιν, γυνή δε εάν κομά δόξα αυτή εστιν; ότι η κόμη αντί περιβολαίου δέδοται αυτή. Ει δε τις δοκεί φιλόνεικος είναι, ημείς τοιαύτην συνήθειαν ουκ έχομεν ουδέ αι εκκλησίαι του Θεού».

Το γενικότερο νόημα της περικοπής αυτής είναι φανερό, αν και κάποια επιμέρους σημεία είναι δύσκολα. Μια μερίδα μελών της Εκκλησίας της Κορίνθου (εξ εθνικών Χριστιανοί) επεδίωκαν μια εξίσωση των δυο φύλων κατά την προσευχή στη θεία λατρεία με μια κοινή εμφάνιση της κόμης της κεφαλής ανδρών και γυναικών, ερμηνεύοντας έτσι το Παύλειο ρητό «ουκ ένι άρσεν και θήλυ» (Γαλ. 3. 28) και θεωρώντας το ως πλήρη εξίσωση ανδρών και γυναικών κατά τη θεία λατρεία και σκανδαλίζοντες έτσι άλλη μερίδα μελών της Εκκλησίας (των εξ Ιουδαίων Χριστιανών).

Ο Παύλος, προκειμένου να ανατρέψει την εσφαλμένη αυτή αντίληψη των εξ εθνικών Χριστιανών, χρησιμοποιεί το επιχείρημα, ότι κάθε πρόσωπο οφείλει υποταγή σε ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο χαρακτηρίζεται ως κεφαλή. Έτσι: ο Θεός (Πατέρας) είναι η κεφαλή του Χριστού (Υιού), ο Χριστός είναι η κεφαλή του άνδρα και ο άνδρας είναι η κεφαλή της γυναίκας. Η σειρά αυτή υποδηλώνει και ένα είδος υποταγής, γιατί ισχύει, ότι το αρχαιότερο υπερέχει σε αξία και σημασία.

Εκτός αυτών, ο Παύλος οριοθετεί τα της εμφάνισης της κόμης των ανδρών και των γυναικών (όλων των γυναικών και όχι μόνο των ύπανδρων) κατά τη θεία λατρεία. Ο Παύλος εξηγεί, ότι η αυτή κόμμωση ανδρών και γυναικών δεν υπονοεί και την ισότητα αυτή. Αντίθετα, η διαφορά στην κόμη μεταξύ ανδρών και γυναικών υποδηλώνει τη θέση κάθε ενός έναντι του άλλου και όλων έναντι του Θεού. Ο άνδρας λοιπόν πρέπει να έχει ακάλυπτη την κεφαλή, που σημαίνει να έχει κοντή κόμη και όχι μακριά και τούτο διότι η μακριά κόμη θεωρείται, ότι είναι κάλυμμα της κεφαλής.

Αντίθετα, η γυναίκα πρέπει να μην έχει κοντή κόμη ή (όπως συνηθιζόταν) να μην έχει κόμη μαζεμένη και δεμένη ψηλά στο κεφάλι της, αλλά θα πρέπει η κόμη της να είναι μακριά και να πέφτει ελεύθερα προς τα κάτω, οπότε η κόμη αυτή θεωρείται ως κάλυμμα της κεφαλής της. Ο Παύλος σ’ αυτό το θέμα είναι κατηγορηματικός και σαφής: «Η κόμη αντί περιβολαίου δέδοται αυτή», δηλ. τα μαλλιά της έχουν δοθεί αντί για κάλυμμα. Από την άλλη πλευρά, το να έχει ο άνδρας μακριά μαλλιά, δηλ. να έχει κάλυμμα στην κεφαλή, εκτός του ότι είναι αφύσικο και δηλώνει θηλυπρέπεια, από την άλλη ντροπιάζει το Χριστό, γιατί αντί να έχει Αυτόν για κάλυμμα, αυτός έχει τα μακριά μαλλιά του για κάλυμμα. Η γυναίκα όμως έχει για κάλυμμα της κεφαλής της τα μακριά μαλλιά της, αν δε έχει τα μαλλιά της σηκωμένα ή έχει κοντά μαλλιά, τότε είναι σαν να είναι ξυρισμένη και επομένως να μην έχει κάλυμμα στην κεφαλή. Στην περίπτωση αυτή, που η γυναίκα δηλαδή δεν διαθέτει φυσικό κάλυμμα (τα μαλλιά της), τότε θα πρέπει να φέρει τεχνητό κάλυμμα στην κεφαλή, που είναι ένα πέπλο, ένα βέλο, ένα μαντήλι, κ.λπ. Επί πλέον τα μαλλιά της την προφυλάσσουν από ζηλόφθονα και κακόβουλα πνεύματα («αγγέλους», δηλ. δαίμονες), που επιβουλεύονται την εικόνα της εικόνας του Χριστού («δια τούτο οφείλει η γυνή εξουσίαν έχειν επί της κεφαλής δια τους αγγέλους»).

Την ανωτέρω επεξήγηση την βρίσκουμε σε μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, όπως στον Ιω. Χρυσόστομο και τον Μ. Φώτιο. 'Ετσι ο Χρυσόστομος στην 26η ομιλία του, αναλύοντας το χωρίο καταλήγει στο συμπέρασμα: «Η γυναίκα αν τρέφει κόμη αυτή είναι δόξα της «διότι τα μακριά μαλλιά της εδόθησαν δια κάλυμμα». Και αν της δόθηκαν για κάλυμμα τότε για ποιο λόγο πρέπει να προσθέτει και άλλο κάλυμμα; Ώστε όχι μόνο από τη φύση αλλά και από την δική της προαίρεση να ομολογεί την υποταγή» (P.G. 61. 211-216).

Ο Μ. Φώτιος στα «Αμφιλόχια", (ερωταπόκρισις ρα)΄ δεν είναι τόσο σαφής, όσο ο Χρυσόστομος, αλλά παρ’ όλα αυτά συνδέει το κάλυμμα της κεφαλής με τα μαλλιά. Έτσι σε ένα απόσπασμα λέγει ότι: «Ο άνδρας δηλαδή για να μην ντροπιάσει το κεφάλι του το έχει ακάλυπτο (γιατί δεν είναι λογικό ν’ αφαιρεί κανείς τα μαλλιά που του έδωσε η φύση και να εφευρίσκει κάποιο εξωτερικό κάλυμμα), για τη γυναίκα όμως το κάλυμμα είναι χρέος (δηλ. το φυσικό κάλυμμα, τα μαλλιά της). Σε άλλο σημείο κάνει αντιδιαστολή του φυσικού καλύμματος με το τεχνητό και εκεί που δεν υπάρχει φυσικό κάλυμμα (τα μαλλιά), τότε εφαρμόζεται το τεχνητό (το πέπλο).

Ο άγιος Νικόδημος Αγιορείτης παραθέτει μιαν άλλη ερμηνεία του θέματος που θα δούμε παρακάτω σε κάποιες παρατηρήσεις του σε ερμηνεία κανόνων.

Στο Κανονικό Δίκαιο της Εκκλησίας έχουμε αναφορές στον καλλωπισμό της κεφαλής και την κόμη ανδρών και γυναικών γενικώς σε δυο κυρίως κανόνες: στον 96ο της Πενθέκτης Οικουμενικής και τον 17ο της Συνόδου της Γάγγρας. Ως προς την κόμη των κληρικών και μοναχών έχουμε άλλους κανόνες, που θα αναφερθούν και αυτοί. Έτσι, ο 96 της Πενθέκτης (691) αναφέρει την κουρά των μαλλιών της κεφαλής των ανδρών μέχρι και του πλήρους ξυρίσματος. Ο ιζ΄ της Γάγγρας (340) αναφέρεται στην κουρά των γυναικών και επιβάλλει για την πράξη αυτή αναθεματισμό. Το σχόλιο του αγ. Νικοδήμου στον κανόνα αυτό είναι: «Η γυνή χρεωστεί να έχη εις την κεφαλήν της εξουσίαν, ήτοι σημείον της εξουσίας του ανδρός, και της προς τον άνδρα υποταγής, το οποίον είναι και το φυσικόν σκέπασμα των μαλλίων, και το εξωτερικόν σκέπασμα την μανδήλαν». Μόνο για αληθινή άσκηση κουρεύει η γυναίκα τα μαλλιά της (όπως οι μοναχές), οπότε τότε καλύπτει την κεφαλήν της με μανδήλα. Για την κουρά της κόμης της κεφαλής των κληρικών και μοναχών, ακόμη και της απόλυτης ξύρησής της, αναφέρουν διεξοδικά οι κανόνες: λθ΄ Αποστολικός, δ΄ της Δ΄, κα΄, λγ΄, μβ΄ της Πενθέκτης, β΄, ε΄ της ΑΒ΄, καθώς και οι Πατέρες: Μ. Αθανάσιος (περί παρθενίας λόγος), Γρηγόριος Θεολόγος (α΄ ειρηνικός), Ιω. Χρυσόστομος (ομιλία νστ΄), Κλήμης Αλεξανδρείας (Παιδαγωγός), Επιφάνιος Κύπρου (P.G. 42. 765-8), Ιερώνυμος (P.L. 25. 437), Ευστάθιος Θεσσαλονίκης και Νικόδημος Αγιορείτης (Πηδάλιο).

Από τις ανωτέρω καταγραφές, διαφαίνεται η θέση της Εκκλησίας σχετικά με την κόμη της κεφαλής ανδρών και γυναικών, τόσο στη θ. λατρεία, όσο και γενικότερα. Έτσι, ο άνδρας δύναται γενικώς να φέρει ή να μη φέρει κάλυμμα κεφαλής, εκτός από τη θ. λατρεία, όπου θα πρέπει οπωσδήποτε να μη φέρει κάλυμμα της κεφαλής. Επίσης οφείλει πάντοτε να έχει κουρεμένα τα μαλλιά του και να μη φέρει μακριά κόμη. Αντίθετα, η γυναίκα δεν πρέπει να έχει κοντή κόμη ή να έχει τα μαλλιά της σηκωμένα σε κότσο, αλλά παντού και πάντοτε και στη θ. λατρεία θα πρέπει να έχει τα μαλλιά της μακριά, δηλ. να τρέφει κόμη, η οποία αποτελεί και το κάλυμμα της κεφαλής της. Αν όμως η γυναίκα έχει κοντά μαλλιά ή σηκωμένα μαλλιά, τότε θα πρέπει να φέρει τεχνητό κάλυμμα στην κεφαλή της, καθότι απουσιάζει το φυσικό της κάλυμμα, που είναι σε κάθε περίπτωση τα μακριά της μαλλιά.

Θεία Κοινωνία και αιμοδοσία

2012-02-20T11:59:00.000+02:00

Ιωάννη Καρδάση, Χημικού-Οικονομολόγου

Άκρως ενδιαφέρουσα η αναφορά του Αρχιμανδρίτη π. Νικόδημου Μπαρούση στο τεύχος της 6.02.04 του αγαπητού «Ο.Τ.» σχετικά με την αιμοδοσία εκείνων που κοινωνούν και όπως αναφέρεται, τούτο δεν επιτρέπεται εκτός της περίπτωσης επείγουσας ανάγκης για τη σωτηρία ασθενούς, ενώ αντιθέτως στο περιοδικό "Εφημέριος" (τ. 11/2003) αναφέρεται, ότι γενικά επιτρέπεται η αιμοδοσία μετά τη Θ. Κοινωνία "χάριν των συνανθρώπων μας".

Επί των ανωτέρω αναφερομένων, αλλά και όσων γενικά γνωρίζουμε από την Πατερική Θεολογία, θα θέλαμε να παρουσιάσουμε τις εξής παρατηρήσεις:

1.- Ο άγιος Ιω. Χρυσόστομος στην Θ΄ ομιλία του περί Μετανοίας αναφέρει (Ε.Π.Ε. 30. 314 - 316): "Μη θαρρείς πως είναι ψωμί και κρασί. Δεν αποβάλλονται, όπως οι άλλες τροφές. Λέγει χαρακτηριστικά: Μακριά από σένα τέτοιος λόγος, μακριά από σένα τέτοια σκέψη. Όπως το κερί, στην επαφή με τη φωτιά, γίνεται όλο ένα μαζί της, έτσι κι εδώ, ενώνονται τα μυστήρια μ’ όλη την ύπαρξή μας. Δεν μεταλαμβάνετε από άνθρωπο, αλλ’ από τη λαβίδα των Σεραφείμ. Τα χείλη μας ρουφάνε το σωτήριο Αίμα από την άχραντη πλευρά Του”.

2.- Ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων στην Ε΄ Μυσταγωγική Κατήχηση καταγράφει: "Αλλ’ αυτός ο άρτος του Μυστηρίου, ο άγιος, είναι επιούσιος, οπού θέλει να ειπή ότι αποκαθίσταται και διορίζεται εις την ουσίαν της ψυχής. Αυτός ο άρτος δεν πηγαίνει εις την κοιλίαν, μήτε ευγαίνει εις τον αφεδρώνα, αλλά διαμερίζεται εις όλην σου την σύστασιν προς ωφέλειαν ψυχής τε και σώματος" (έκδοση Αποστολικής Διακονίας, σελ. 209, 211).

3.- Ο άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός στο έργο του "Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως" καταγράφει: "Είναι σώμα και αίμα Χριστού που συντελεί στη συγκρότηση της ψυχής και του σώματός μας, χωρίς να ξοδεύεται ούτε να φθείρεται ούτε να αποβάλλεται ως άχρηστη ύλη - μη γένοιτο - αλλά υπάρχει για την ουσία και τη συντήρησή μας, αμυντικό μέσο εναντίον κάθε βλάβης, καθαρτήρια δύναμη κάθε αμαυρώσεως - αν πάρει κίβδηλο χρυσάφι, με τη δοκιμαστική πύρωση το καθαίρει - για να μη κατακριθούμε στο μέλλον μαζί με τον κόσμο" (Δ΄ 13).

4.- Σύμφωνα με τα ανωτέρω η θ. Κοινωνία ενούμενη με το σώμα μας αναλώνεται αμέσως. Δεν αναφέρεται, ότι το αίμα του Κυρίου ενώνεται με το αίμα του ανθρώπου, διότι αυτό θα προϋπέθετε διαδικασία μέσω της πεπτικής οδού, κάτι που το αποκλείουν οι ανωτέρω ‘Αγιοι. Τέτοια διαδικασία μέσω της πεπτικής οδού δεν οδηγεί μόνο στο κυκλοφοριακό σύστημα, αλλά και στο αναπνευστικό, λεμφικό, ουροποιητικό, απεκκριτικό κ.ά. Εξ άλλου εκτός του καθαρού αρτηριακού αίματος υπάρχει και το ακάθαρτο φλεβικό.

5.- Εάν συνειρμικά το τίμιο αίμα του Κυρίου διοχετεύεται αμέσως στο αίμα του ανθρώπου, πράγμα λανθασμένο, τότε πως μπορεί το τίμιο σώμα του Κυρίου να διοχετευθεί στο αίμα του ανθρώπου, χωρίς να περάσει από το πεπτικό σύστημα (κάτι που αποκλείουν τόσον ο ιερός Χρυσόστομος, όσον και οι άγιοι Κύριλλος Ιεροσολύμων και Ιωάννης Δαμασκηνός). Στην αντίθετη περίπτωση θα είχαμε τα Τίμια Δώρα στην εκπνοή, στα δάκρυα, στις βλέννες, στο πτέρνισμα, στην απόχρεψη, στον ιδρώτα, στα ούρα κ.ά. πράγμα απαράδεκτο. Τι γίνεται δε στην περίπτωση τραυματισμού και ρεύσης αίματος μετά τη λήψη της Θ. Κοινωνίας; Βέβαια η περίπτωση εμετού μετά τη θ. Κοινωνία επιτιμάται (ΛΕ΄ κανόνας αγ. Ιω. Νηστευτή), που εμμέσως πλην σαφώς υπονοεί διέλευση δια της πεπτικής οδού.

6.- Συναφή με τα αναφερόμενα στην προηγούμενη παράγραφο είναι τα γραφόμενα από τον άγιο Κύριλλο Ιεροσολύμων στις μυσταγωγικές κατηχήσεις του (Ε΄ 22. Αποστολική Διακονία, σελ. 227, 229): "Έπειτα, αφού κοινωνήσης το σώμα του Χριστού, πρόσελθε, πλησίασε και εις το ποτήριον του αίματος. Όχι όμως με απλωμένας τας χείρας, αλλά σκύπτοντας εις τρόπον προσκυνήσεως με άκρον σέβας και ευλάβειαν, λέγε το "Αμην" και μεταλαμβάνοντας από το αίμα του Χριστού, αγιάζου. Και εις όσον καιρόν μένει ακόμη εις τα χείλη σου η από μεταλήψεως του αίματος υγρασία, προσεγγίζοντας τα χέρια σου εις τα χείλη σου, αγίαζε και τους οφθαλμούς και το μέτωπον και τα λοιπά αισθητήρια. Τέλος πάντων ανάμεινον την ευχήν και ευχαρίστει τον Θεόν οπού σε ηξίωσε να μεταλάβης τα τέτοια μεγάλα Μυστήρια". Είναι εύλογη εδώ η απορία, όπου το αίμα του Κυρίου διασκορπίζεται σε εξωτερικά σημεία του σώματος, χωρίς να αναφέρεται σφούγγισμα.

7.- Ουδείς κανόνας της Εκκλησίας υπάρχει που να αποκλείει την αιμοδοσία κατά την ημέρα της Θ. Κοινωνίας. Και γιατί μόνο την ίδια την ημέρα και όχι την επομένη; Το ανωτέρω σχόλιο στον ΙΣΤ΄ κανόνα του αγίου Τιμοθέου είναι του αγίου Νικοδήμου και ελέγχεται δια την ορθότητά του. Και τούτο διότι σε άλλο σχόλιό του για την Θ. Κοινωνία στον ΚΗ΄ κανόνα της Πενθέκτης Οικ. Συνόδου, ο άγιος Νικόδημος αναφέρει εσφαλμένως, ότι οι ασθενείς από πανώλη κοινωνούν από ξεχωριστό αγγείο, το οποίο πλένεται με ξύδι.

8.- Ποιος, κατά την αιμοδοσία δύναται να γνωρίζει, εάν το αίμα του θα χρησιμοποιηθεί ή όχι για περίπτωση επείγουσας ανάγκης για σωτηρία ασθενούς, μιας και η έλλειψη αίματος είναι πανθομολογούμενη. Πως θα μπορούσε να διερευνήσει αυτή την περίπτωση;

9.- Ποιος μπορεί να διαβεβαιώσει, ότι αυτός που κοινωνεί λαμβάνει πράγματι το τίμιο σώμα και το τίμιο αίμα του Κυρίου; Αναφέρει ο Μ. Αθανάσιος στο έργο του περί του Μυστικού Δείπνου: "Ως έλαβεν ο Ιούδας το ψωμίον, εισήλθεν ο Σατανάς εις αυτόν, διότι εύρε το καταγώγιον της ψυχής έτοιμον". Ο δε Απ. Παύλος είναι σαφής: "ο γαρ εσθίων και πίνων αναξίως κρίμα εαυτώ εσθίει και πίνει" (Κορ. Α΄ 11. 29), στη δε καλλύτερη περίπτωση, ένας μη άξιος, δεν κοινωνεί του τιμίου σώματος και αίματος, αλλά ψωμί και κρασί. Από τη άλλη πλευρά επειδή ο Κύριος "την πρόθεσιν επαινεί", δια τούτο θεωρείται, ότι μετέλαβε της Θ. Κοινωνίας, ένας ο οποίος αξίως μεν θα κοινωνούσε, αλλά όμως δεν πρόλαβε, λόγω αιφνιδίου θανάτου.

Συμπερασματικά λοιπόν, θεωρούμε ότι η ερμηνεία που δίδουν ο Ιερός Χρυσόστομος και οι άγιοι Κύριλλος και Δαμασκηνός ευρίσκεται κοντά στην αλήθεια, δηλ. η αφομοίωση της Θ. Κοινωνίας γίνεται ακαριαία χωρίς να αφήσει υπολείμματα και δεν ανευρίσκεται σε κανένα συγκεκριμένο σημείο του σώματος, αλλά διαχέεται σ’ ολόκληρο το σώμα. Ως εκ τούτου θεωρείται ορθή η επισήμανση του περιοδικού "Εφημέριος", ότι είναι επιτρεπτή η αιμοδοσία μετά τη Θ. Κοινωνία.

ΣΗΜΕΙΩΣΙΣ: Το μεγαλύτερο τμήμα του ανωτέρω κειμένου δημοσιεύθηκε στον ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΤΥΠΟ της 23.4.04.